Қазақ әліпбиінің реформаторы
Мұхаметжан Бегайым, 11-сынып, №12 орта мектеп, Іле ауданы, Байсерке ауылы
Ахмет Байтұрсынұлының мұрасы — ұлттың ұлы құндылығы
Кешегі Ыбырай, Абай, Шоқан салған ағартушылық пен демократиялық бағытты ілгері жалғастырған ірі ғалым-тілші, қазақ тілі емлесінің реформаторы, грамматика мен қазақ әдебиеті теориясының негізін салушы, аса көрнекті ақын Ахмет Байтұрсынұлы қалдырған тау сілеміндей мол мұра — қазақ халқының басты құндылықтарының бірі.
Мұхтар Әуезовтің: «Қан жылаған қазақ баласына істеген еңбегі, өнер-білім, саясат жолындағы қажымас қайраты — біз ұмытсақ та, тарих ұмытпайтын істер» деген сөзі Ахаң еңбегінің тарихи салмағын айқын көрсетеді. Ахмет Байтұрсынұлы — «қазағым, Алашым» деп еңіреп өткен асыл, қазақтың біртуар азаматтарының бірі.
Мұражайға бару: кітаптан да жақын танысу
Ахмет Байтұрсынұлы туралы тереңірек білгісі келетін жас буынға бір ұсынысым бар: оның өмірін тек кітап беттерінен ғана іздемей, Ахаң 1934–1936 жылдары тұрған, бүгінде мұражайға айналған Алматы қаласындағы үйіне барған жөн. Мұражайдың есігін аттаған сәттен бастап-ақ Ахметтің өмір әлеміне еніп кетесің.
Әліпбиі мен ағартушылық жолы
Ең алдымен, оның енгізген әліпбиімен танысып, ағартушылық қызметінің қалай жүйеленгенін байқайсың.
Ғалия медресесі және замандастары
Ғалия медресесінде оқыған жылдары, Міржақып Дулатұлымен таныстығы туралы деректер мен естеліктер ерекше әсер қалдырады.
Бәдрисафа туралы мәлімет
Жары Бәдрисафа (шын аты — Александра) туралы мол мағлұмат табуға болады: оның тағдыры, отбасы өміріндегі орны, тіршілік тынысы.
Тұрмыстық заттар — тірі тарих
Өзі қолданған заттарды көргенде, тұлғаның болмысын бұрынғыдан да жақынырақ сезінесің — тарих «қағаздан» шығып, көз алдыңда тіріленеді.
Қуғын-сүргіннің қасіреті және рухтың сыналуы
Ахаңның өз сөзі — оның тартқан азабының ең өткір дәлелі:
Қинамайды абақтыға жапқаны,
Қиын емес — дарға асқаны, атқаны.
Маған ауыр осылардың бәрінен,
Өз ауылымның иттері ұрып қапқаны.
Мұражайдағы деректер арқылы жалған жаламен «халық жауы» атанып, түрмеде өткен ауыр жылдардың ізіне үңілесің. Бұл — бір адамның емес, тұтас ұлттың жарасы.
Жаңалықтағы ескерткіш: ұмытылмас есімдер
1997 жылы ел Президенті Нұрсұлтан Назарбаевтің шешімімен «Жалпыұлттық татулық және қуғын-сүргін құрбандарын еске алу жылы» деп жарияланды. Алматы облысы, Талғар ауданы, Жаңалық ауылында репрессия құрбандарына арнап ескерткіш орнатылды.
Сол ескерткіште аты жазылған әрбір азаматтың ерлігі алдында қазақ баласы басын иеді. Әрине, ең алдымен Ахмет есімі — ерекше құрметпен аталады.
Ахаң еңбегі алдында тағзым
Мен Ахмет Байтұрсынұлы мұражайынан ерекше әсер алдым және сол әсерімді оқырман қауымымен, өз құрдастарыммен бөлісуді жөн көрдім. Ахаң — сан қырлы тұлға. Оның еңбегі мен қызметі қазақ руханиятының тұтас бір дәуірін айқындайды.
Негізгі еңбектері мен тарихи рөлі
- Қазақ әліпбиі мен емлесінің реформаторы.
- Қазақ тіл білімі мен әдебиеттану ғылымының негізін салушы.
- Мысал жанрын дамытуға үлес қосқан ақын, қаламгер.
- Халық әдеби мұрасын жинаушы, құрастырушы және жариялаушы.
- Оқу-ағарту ісінің әдістемешісі, ағартушы-ұстаз.
- Қазақ баспасөзінің негізін қалаушылардың бірі (1913–1918).
- Қалыптасып келе жатқан қазақ елінің қоғамдық-саяси көшбасшыларының бірі (1920–1924).
- Оқу-ағарту ісінің тұңғыш комиссары.
- Қазақ академиялық орталығының төрағасы.
- Қазақ республикасы Орталық атқару комитетінің белсенді мүшесі.
- Қазақстандағы жоғары оқу орындарының профессоры.
Осындай ұшан-теңіз еңбек иесі Ахмет Байтұрсынұлының алдында бас иемін.
Санат: KZ портал — Қазақша рефераттар жинағы