Мұғаліммен және сыныптастарымен әңгімелесу - оқушының қызмет белсенділігін қамтамасыз ететін және түсінігін дамытатын маңызды құрал
Заманауи әдіс-тәсілдерді қолдана отырып, оқушыларды көптілділікке бейімдеп келемін. Тіл — қарым-қатынас жасаудың негізгі құралы. Сондықтан оқушылардың сауатты әрі нақты сөйлеуі үшін жүйелі білім беру қажет. Білім ең алдымен диалог арқылы беріледі.
Диалог оқушылардың сабақ барысында бір-бірімен байланыс орнатуын, пікір алмасуын және келіспеушілікті қабылдау деңгейін көрсетеді. Сыныптағы жұмыс мазмұны да көбіне диалогпен астасады. Мұғаліммен және сыныптастарымен әңгімелесу — оқушының оқу белсенділігін арттырып, түсінігін тереңдететін маңызды құрал.
Диалог арқылы көптілділікті дамыту
Оқушыларға сыныпта әртүрлі тәсілдер арқылы ұйымдастырылған және кеңейтілген диалогтарға қатысуға мүмкіндік беріледі. Бұл олардың өз түсініктерінің аясын зерттеуіне, тілді орынды қолдануына және оны болашақ мамандығында тәжірибеде сынап көруіне жол ашады.
Диалог барысында мұғалімнің қолдауымен үш тілді қатар меңгертуге болады. Тақырыпқа байланысты жаңа сөздердің аудармалары табылып, олардың тәжірибеде қалай қолданылатыны түсіндіріледі. Оқушылар өздері қолданған негізгі сөздердің орысша және ағылшынша баламаларын да біліп отырады. Бұл тәсілді жаңа сөздерді қайталау кезінде жиі қолданамыз.
Диалогтік оқыту — белсенді білім алу үдерісі
Диалогтік оқыту — қарым-қатынас жасаудың бірсарынды үдерісі емес. Керісінше, әңгіме барысында идеялар екі жаққа да бағытталып, соның негізінде оқушының білім алу үдерісі алға жылжитын белсенді тәсіл.
Диалог барысында оқушылар мен мұғалім келісілген нәтижеге жету үшін күш-жігерін жұмсайды; білімді бірлесіп игеруде және пікір алмасуда тең құқылы серіктеске айналады. Пікір алмасу көбіне диалог арқылы іске асады, алайда оны оқушылар бірлескен зерттеу барысында да айқындай алады.
Диалогтік оқытудың нәтижелері
- Оқушылар тақырып бойынша сөйлеуге ынталанады.
- Мемлекеттік тілді үйренуге деген шынайы қызығушылығы артады.
- Тіл біліміне құштарлығы дамиды.
- Халықаралық деңгейдегі мамандық таңдауға талпынады.
- Сөздердің мағынасын зерттеуге ынталанады.
- Сын тұрғысынан ойлауға дағдыланады.
- Өзгелердің пікірін құрметтеуге үйренеді.
- Бір-бірінен үйренуге және бір-біріне үйретуге дағдыланады.
- Алда кездесетін кедергілерді жеңуге үйренеді.
Тіл, көптілділік және заман талабы
«Тіл дегеніміз — қай халықтың болмасын, кешегі, бүгінгі ғана емес, ертеңгі де тағдыры».
Осы ойға сүйене отырып, тіл — әрбір халықтың ұлттық абыройы мен болмысы екенін терең сезінеміз. Ал көптілділік — болашақ азаматтың үш тілде бірдей сауатты сөйлеп, ойлап, қажет жағдайда алма-кезек қолдана білуі. Бұл — бүгінгі күннің талабы. Демек, біз де осы заманға сай азамат тәрбиелеуіміз керек.
«Заман түлкі болса, тазы боп шап» деген мақалдың мәні — уақытпен бірге ілгерілеу. Қазақ тілі, орыс тілі және ағылшын тілін жетік меңгеру болашақ ұрпақтың тұлғалық әрі кәсіби деңгейін арттырады.
Кәсіби бағыттылық: үш тілдің практикалық құндылығы
Түлектеріміз үшін көп тілді меңгеру өте қажет, өйткені олардың басым бөлігі әлеуметтік өмірге тікелей қажетті мамандықтарды таңдайды. Үш тілді қатар оқыту барысында біз көбіне әлеуметтік жағдайға байланысты тақырыптарды қамтимыз.
Мысал бағыттар
- Аспаз ісі
- Шаштараз өнері
- Сауда-саттық
- Өнеркәсіп мамандықтары
Бұл салаларды халықаралық деңгейде қолдануға бағыттау арқылы көптілділік адамның кәсіби ажырамас бөлігіне айналады. Оқушыларда мақсатқа ұмтылу және тәжірибе жинақтау қажеттілігі қалыптасады.
Технология, дербестік және жауапкершілік
Заманауи технологиялар диалогтік оқытуды тиімді ұйымдастыруға көмектеседі. Осы арқылы оқушыларда дербестік пен жауапкершілік сезімі қалыптасып, оқу әрекетін басқару жеңілдейді. Аталған әдіс оқушылардың іскерлігін де, білім алу үдерісін де икемді түрде үйлестіруге мүмкіндік береді.
«Жаман ұстаз шындықты ұсынады, жақсы ұстаз оны іздеп табады».
Бұл қағида мұғалімнің өзі де педагогикалық біліктілігін үздіксіз жетілдіріп, шығармашыл болуын талап етеді.