Мұғалім - барлық білім беру жүйесінің негізі, жаны және жүрегі
Ұстаз болу — жүректің батырлығы. Ұстаз болу — сезімнің ақылдығы. Ұстаз болу — мінездің күн шуағы. Ұстаз болу — адамның асылдығы.
Бұл сөздер ұстаздықтың салмағын да, сәнін де дәл береді: ұстаз — білім үйретуші ғана емес, тұлға қалыптастырушы.
Ұстаздықтың мәні: білім мен тағдырға жауапкершілік
Өмірдегі сан алуан мамандықтардың ішінде жан-жақты білімділікті, икемділікті, шеберлікті, ерекше шәкіртжандылықты және мейірімділікті талап ететін ерекше кәсіп — ұстаздық. Мұғалім ең әуелі адамзат қоғамы тарихында жинақталған ғылым негіздерінен білім беруге тиіс. Сонымен бірге ол үнемі шәкірттерімен қарым-қатынаста болып, «білсем, үйренсем» деген бала арманына бағыт-бағдар беретін маман.
Бүгінгі ұстаз шәкіртіне ақпарат беріп қана қоймай, оны дүниежүзілік білім, ақпарат және экономика кеңістігіне шығуға, яғни қатаң бәсеке жағдайында өмір сүруге тәрбиелеуі қажет. Мұндай міндет нағыз ұстаздың ғана қолынан келеді.
Ұстаздың борышы
- Ұстаз атағын қадірлеу, қастерлеу және арындай таза ұстау.
- Өз пәнін, кәсібін, мектебін және әр шәкіртін шексіз сүю.
- Сезімталдық пен жауапкершілікті күнделікті қатынаста ұстану.
Өнеге болатын болмыс
Мұғалімнің қарапайым да сыпайы киімі, мәдениетті сөзі, әдепті жүріс-тұрысы, жинақы іс-әрекеті және білімі шәкіртке де, ата-анаға да, қоғамға да үлгі.
«Жай мұғалім хабарлайды, жақсы мұғалім түсіндіреді, керемет мұғалім көрсетеді, ұлы мұғалім шабыттандырады».
XXI ғасыр ұстазы: жаңашыл, зерттеуші, рухани кемел тұлға
Қазіргі білім беру жүйесі мамандардан кәсіби икемділік пен ұтқырлықты, сан қырлы шығармашылықты, өзін-өзі басқару мен өзін-өзі ұйымдастыру жағдайындағы біліктілікті талап етеді. Себебі бүгінгі жас буын — елдің ертеңгі келбеті.
XXI ғасыр — ұлттық бәсеке, ақпараттық сайыс, инновациялық технологиялар және күрделі экономикалық өзгерістер ғасыры. Осындай кезеңде халықаралық деңгейге сай білімі бар, ой-өрісі жоғары, дені сау, интеллектуалды азамат тәрбиелеу — әр мұғалімнің міндеті.
Қазіргі мұғалім қандай рөлге көшеді?
Ізденуші
Білімді үздіксіз жаңартып отырады.
Зерттеуші
Әдісті сынап, дерекке сүйенеді.
Технолог
Жаңа педагогикалық технологияларды қолданады.
Шығармашыл жаңашыл
Оқытуды қызықты әрі нәтижелі етеді.
Бағыттаушы
Оқушыны субъект ретінде танып, жол ашады.
Тәрбиелеуші
Рухани-адамгершілік негізді күшейтеді.
Ұстаз әр баланың жан дүниесін танып-білуші әрі оны жеке тұлға етіп қалыптастырушы. Сондықтан ұстазды ел болашағының мүсіншісі деуге болады. Мектептегі ұстаз — баланың екінші ата-анасы, болашаққа айқын жол сілтер ақылшысы. Мейірімге толы жүрек шәкірттің талай ағаттығын кешіре отырып, оны адамдыққа бастайды.
«Ақырын жүріп, анық бас, еңбегің кетпес далаға. Ұстаздық еткен жалықпас, үйретуден балаға».
Педагогикалық шеберлік: таланттан бұрын — еңбек
Педагогикалық шеберлік — туа біткен дарыннан бұрын, үйрену мен үздіксіз ізденістің нәтижесі. Мұғалім шеберлігі туралы дайын қағида жоқ, әрі болуы да мүмкін емес: ұстаз әрдайым өзгеретін ортада, әртүрлі мінез бен тағдырмен жұмыс істейді.
Мұғалімге тән басты қасиет
Ең бірінші қасиет — баланы құрметтеу: оның ар-ожданын, намысын, тұлғасын жасына қарамай сыйлау. Бұл ұстаздың терең дүниетанымы мен үлкен жүрегінен бастау алады.
Көзқарас пен ұстаным
Кәсіби шеберліктің өзегі — өмірге көзқарас және идеялық-адамгершілік наным.
Пәнді терең білу
Ойды оқушыға жеткізу үшін жан-жақты дайындық, түсіндіру мәдениеті, әділ талап қажет.
Әдіс-тәсілді меңгеру
Оқыту мен тәрбиелеудің әдіс-тәсілдерін жүйелі қолдану — нәтижеге бастайтын жол.
Мұғалім күнделікті еңбегінде түрлі күтпеген жағдайлардың туындауын алдын ала сезіп, болжап, дұрыс шешім табуға дайын болуы тиіс. Мұндай сергектік — тәжірибемен қалыптасатын кәсіптік мәдениет.
Кәсіби даму және мектеп ортасы: жүйе мұғалімді қолдауы тиіс
Жаһандану дәуірінде білім беру — елдің экономикалық, әлеуметтік және саяси тұрақтылығын қамтамасыз ететін маңызды инвестиция. Сондықтан жаңа формацияның ұстазын қалыптастыру — білім саласының басты міндеттерінің бірі.
Мектеп ішінде қандай жағдай жасалғаны дұрыс?
- Ғылыми-әдістемелік кеңестің және пәндік бірлестіктердің тұрақты жұмысы.
- Зертханалар мен тәжірибе алаңдарының іске қосылуы.
- Барлық сыныптарды интернетке қосып, цифрлық ресурстарды тиімді қолдану.
- Мұғалімнің әдістемелік, зерттеушілік және басқарушылық мәдениетін жүйелі бағалау.
Интеграция мен ғаламдану қатар жүрген қазіргі уақытта білім сапасын көтеру — күнделікті жұмысында жаңа технологияны қолдана білетін, жаңаша ойлайтын ұстаздардың қолынан келеді. Мұғалімнің кәсіби білігін үздіксіз шыңдау — шығармашылық қабілетінің дамуына және жеке педагогикалық тәжірибесінің қалыптасуына тікелей ықпал етеді.
«Мектеп бітіріп шыққан соң бала бүкіл әлемге, өзгенің және өзінің өміріне білім жүзімен, саналы ақыл көзімен қарай білсе — білімдендірудің түпкі мақсаты осы. Мектеп осы бағытта баланың келешекте жетілуіне мықты негіз салуы керек».
Ұстаз бақыты: шәкірттің самғауы
Жақсы мұғалім — кәсіби деңгейі жоғары, интеллектуалдық және шығармашылық әлеуеті мол тұлға. Ол оқу-тәрбие ісіне шынайы жанашырлық танытып, қоғамның алдыңғы қатарлы бөлігі болуға тиіс.
Ұстаздық бақытқа жеткізетін сипаттар қатарында дүниетанымдық сенім, қызметке бейімділік, кәсіби білім мен біліктілік, қамқор көзқарас, ұйымдастырушылық қабілет және заманға сай жаңашылдық бар. Бақыттың үлкені — өзіңді-өзің тану. Ұстаз өзін-өзі шәкірті қияға қанат қағып, елінің азаматы болған сәтте таниды.
Соңғы түйін
XXI ғасыр — білімділер ғасыры. Сондықтан ой-өрісі жоғары, зерделі, жан-жақты дамыған, парасатты ұрпақ тәрбиелеу үшін мұғалім күнделікті ісінде жаңашылдық танытып, тәрбиені де, білімді де тұлғаға қарай бағыттауы керек.
Ұстаз жолы қиынырақ басқадан,
Сырлары көп сыртқа әлі шықпаған.
Шаршаса да осы жолдың бойында,
Қандай рақат — шын бақытын тапса адам.
Дереккөз ретінде көрсетілген сілтеме бастапқы мәтінде берілген: http://www.esse5436-mugalim.html?Like