Хан кеңесі - Бөкей Ордасының ханы Жәңгірдің ұйғарымымен 1827 жылы құрылған билер алқасы
Хан кеңесі: Бөкей Ордасындағы жоғарғы кеңесші орган
Хан кеңесі — Бөкей Ордасының ханы Жәңгірдің ұйғарымымен 1827 жылы құрылған билер алқасы. Оның құрамына әр рудың беделді билері енді. Ресми құжаттарда бұл ұйым «Ханның билер кеңесі» деп те аталған.
Хан кеңесі орталықтандырылған жергілікті хандық билік жүйесіндегі ең жоғарғы орган саналды. Кеңес мүшелері маңызды әлеуметтік-экономикалық және саяси мәселелерді талқылап, ханға ақыл-кеңес беріп отырды. Қажет жағдайда ханның кейбір өкімдері мен жарлықтарының баптарына өзгеріс енгізу жөнінде ұсыныстар жасауға да құқылы болды.
Кеңес жергілікті сипаттағы заңдарды қабылдау ісіне қатысып, өз пікірін білдіре алды. Сонымен бірге, Хан кеңесінің мүшелері құқықтық және салықтық мәселелерді талқылап, шешім жобаларын хан құзырына жолдап отырған.
Қаралған негізгі мәселелер
- Ұрлық жасаған адамдарға жаза тағайындау.
- Зекет және соғым салықтарын төлемегендерге айыппұл салу.
- Әлеуметтік-экономикалық және саяси жағдайға қатысты ұсыныстар мен қорытындылар әзірлеу.
Мәжілістердің жиілігі және өкілеттілік
Бейбіт кезеңде Хан кеңесі толық құрамда сирек жиналған. Алайда 1835–1837 жылдардағы көтеріліс кезінде кеңес мәжілісі жылына 3–4 рет өткізілген. Кеңес мүшелерінің қызметі мен өкілеттілігі тұрақты деп есептелді.