Қазақша рефераттар

Өнеркәсіп кәсіпорындары тиісінше бірнеше акционерлік қоғамдар мен серіктестіктерге біріккен

Павлодар — Қазақстанның солтүстік-шығысындағы қала. 1861 жылдан бері қала мәртебесіне ие, 1938 жылдан — өзімен аттас облыстың орталығы. Ол ірі теміржол станциясы, өзен айлағы және әуе порты ретінде өңірдің көлік-логистикалық жүйесінде маңызды орын алады.

Орналасуы

Қала Ертіс өзенінің оң жағалауында, Құлынды даласының оңтүстік-батыс шетінде орналасқан. Теңіз деңгейінен биіктігі — 135 м.

Халық саны

2004 жылғы дерек бойынша — 304,5 мың адам. 2012 жылғы 1 қаңтардағы мәлімет: қалада 317 000 адам, қала маңындағы ауылдық аумақтарды қоса есептегенде — 342 321 адам.

Бастапқы қалыптасуы

Қаланың іргесі XVII ғасырдың соңында Ертіс маңындағы тұзды көлдерден тұз өндіруге байланысты қаланған.

Тарихи кезеңдер

  • 1720: Коряков әскери бекінісі (форпост) салынды.

  • 1838: Ямышов қамалынан әскери бөлім көшіріліп, Коряков станциясы құрылды.

  • 1861: Форпост Павлодар деп аталып, Семей облысына қарасты Павлодар уезінің орталығына айналды.

  • 1932 жылға дейін: округтік қала орталығы болды.

  • 1932–1938: Шығыс Қазақстан облысының аудан орталығы болды.

  • 1938 және 1953: облыстың құрылуы және Оңтүстік Сібір теміржол магистралінің салынуы қаланың ірі өнеркәсіп орталығына айналуына шешуші әсер етті.

Кеңес өкіметіне дейінгі келбеті

Кеңес өкіметіне дейін Павлодар негізінен ауыл шаруашылығы шикізатын өңдейтін, техникамен әлсіз жабдықталған шағын кәсіпорындары бар өнеркәсіп және сауда орталығы болды. Мәдени-ағарту саласында 6 бастауыш мектеп, 1 қоғамдық кітапхана және клуб қызмет етті.

Халық және ұлттық құрам

2014 жылғы 1 қаңтардағы дерек бойынша Павлодар қаласының ұлттық құрамы төмендегідей:

  • Орыстар158 100 (45,05%)
  • Қазақтар150 203 (42,80%)
  • Украиндықтар15 750 (4,49%)
  • Немістер8 022 (2,29%)
  • Татарлар7 158 (2,04%)
  • Белорустар2 114 (0,60%)
  • Ингуштер1 199 (0,34%)
  • Әзірбайжандар816 (0,23%)
  • Молдовандар729 (0,21%)
  • Шешендер680 (0,19%)
  • Кәрістер618 (0,18%)
  • Басқалары5 470 (1,65%)

Барлығы: 350 967 адам (100%).

Өнеркәсіп және экономика

Павлодардың қазіргі өнеркәсіптік бейнесі машина жасау және металл өңдеу, түсті металлургия, мұнай өңдеу, химия өнеркәсібі, энергетика және құрылыс материалдары салаларының ықпалымен қалыптасты. Кәсіпорындардың едәуір бөлігі акционерлік қоғамдар мен серіктестіктерге біріктірілген.

Энергетика

Электр қуатын өндіру саласында Екібастұз көміріне негізделген қуатты 3 ЖЭС және ЖЭО жұмыс істейді.

Өңдеу өнеркәсібі

Машина жасау мен металл өңдеу: трактор және арнаулы құрал-сайман өндірісі, кеме және автомобиль жөндеу зауыттары. Түсті металлургия: Торғай бокситі негізіндегі алюминий зауыты.

Мұнай-химия және химия

Мұнай өңдеу: Омбы қаласынан тартылған (ұзындығы 400 км) мұнай құбырына сүйенетін мұнай-химия зауыты. Химия: 1965 жылдан бері тұзды көлдер базасында тыңайтқыштар шығаратын өндіріс.

Құрылыс және тұтыну тауарлары

Құрылыс материалдары өндірісі “Павлодаржилстрой” тресі, кірпіш және асфальт-бетон кәсіпорындары арқылы дамыды. Тамақ өнеркәсібі ет, сүт, ұн-жарма, нан, алкогольді және алкогольсіз сусындар, сондай-ақ балық өнімдерін қамтиды. Жеңіл өнеркәсіп: екі тігін фабрикасы және хром зауыты.

Сыртқы шикізатқа тәуелді өндірістер

Сырттан әкелінетін шикізат негізінде жиһаз фабрикасы мен картон-рубероид зауыты жұмыс істейді.

Көлік және байланыс

Ірі көлік тораптарының бірі

Павлодар — теміржол, өзен, автомобиль және әуе жолдары түйіскен ірі жол тораптарының бірі. Ертіс арқылы Семей, Омбы (Ресей), Өскемен және басқа қалаларға жүк пен жолаушы тасымалы жүзеге асырылады.

Пойыз қатынасы

“Павлодар – Алматы” және “Павлодар – Бішкек” бағытындағы жедел пойыздар 2002 жылдан бастап қатынай бастады.

Білім, мәдениет және спорт

Жоғары білім

  • С. Торайғыров атындағы Павлодар мемлекеттік университеті
  • Павлодар мемлекеттік педагогикалық институты
  • Павлодар инновациялық Еуразиялық университеті

Орта білім және колледждер

Орта буын мамандарын даярлаумен 17 кәсіптік-техникалық мектеп және 10 колледж айналысады. Қалада 43 жалпы білім беретін мектеп, 6 лицей және мектепке дейінгі бірнеше балабақша бар.

Мәдениет және спорт инфрақұрылымы

  • 5 мәдениет үйі
  • 17 кітапхана (оның ішінде облыстық ғылыми-техникалық кітапхана)
  • А. Чехов атындағы облыстық драма театры
  • Ж. Аймауытов атындағы музыкалық-драма театры
  • И. Байзақов атындағы филармония
  • Бұқар жырау атындағы әдебиет мұражайы
  • Г. Потанин атындағы тарихи-өлкетану мұражайы
  • М. Ж. Көпеев атындағы облыстық мешіт
  • 5 стадион және 6 жүзу бассейні

Табиғи мұра және палеонтология

Қала аумағында, Ертістің жарқабақты оң жағалауында Еуразиядағы “Қаздар қонысы” (“Гусиный перелет”) деп аталатын гиппарион фаунасының орны сақталған. Бұл жерден палеонтологтар гиппарионның, мүйізтұмсықтың, еліктің, жирафтың, семсер тісті жолбарыстың және өзге де жануарлардың сүйектерін тапқан.

Денсаулық сақтау

Мекемелер

  • Аурухана және диспансер13
  • Емхана4
  • Фельдшерлік-акушерлік амбулатория3
  • Фельдшерлік пункт9
  • Отбасылық-дәрігерлік амбулатория23

Қаланың әлеуметтік рөлі

Павлодар — республикадағы мәдениет, білім беру, денсаулық сақтау және кадрлар даярлау бағыттары бойынша маңызды орталықтардың бірі.

Санат: KZ портал — Қазақша рефераттар жинағы.