Әлгі кісі сатушыға
Естелік болып қалған бір «төртінші қасық»
Таңғалып жүремін: мұны қайдан оқыдым екен? Ахмад Сайдттен бе, әлде бір отырыста айтыла салған анекдот па — әйтеуір, мына бір оқиға жадымда қалыпты.
Бір кісі базардан самса сатып алып жеп отырса, ішінен майға қуырылған баданадай қара шегіртке шығады. Әлгі кісі сатушыға: «Мұныңыз не?» — деп баж ете қалса, сатушы асықпай: «Е, бұл біздің жақтың мейізі ғой» — депті де, кәдімгі шегірткені жиіркенбестен аузына салып, қылқ еткізіп жұта салыпты.
Бұл рас оқиға ма, әлде бір қаламгердің қиялы ма — ол жағы беймәлім. Тіпті, онда менің шаруам да жоқ. Бірақ дәл осындай жағдайдың өз басымнан өткенін жасырмаймын.
Кафедегі түсініксіз «сыйлық»
Бір күні тамақтанайын деп, үлкен мейманхананың төменгі қабатындағы кафеге кірдім. Ет араластырылған макарон мен айран алдым. Ашыққан шығармын — екі-үш қасықты асығыс жұтып үлгердім.
Бәрі төртінші қасықтан басталды
Төртінші қасықты аузыма салған сәтте-ақ тоқтап қалдым: тісіме қатқыл бір нәрсе қайта-қайта іліге береді. «Сүйек шығар» деп ойлап, әлгі затты стол үстіне қойдым да, қайтадан тамаққа бұрылайын дедім.
Қасымдағы адамдардың реакциясы
Сол-ақ екен, қасымда отырған екі әйелдің көзі атыздай болып, түрлері өзгеріп, лоқси бастады. Бірі көзін сүртіп тұрып: «Мынау тарақтың сынығы ғой!» — деді. Екіншісі: «Ойбай, беті құрысын!» — деп тамағын тастай сала кетіп қалды.
Мен столға қарасам — бармақтай аппақ пластмасса. Демек, бұл «химия дүниесі». Мұндайды жұтуға болмайтынын әркім-ақ біледі. Құрсаққа қиянат жасамау керек.
Кафе іші абыр-сабыр. Қасымдағы әлгі белсенді келіншек даяшыларды да, аспаздарды да аяғынан тік тұрғызды. «Актілеу керек!» — дейді. Қысқасы, «бәленің бәрі төртінші қасықтан шықты». Яғни, менен шықты.
Кейде ойлаймын: жұртқа білдіртпей әлгі қырсықты жоғалтып жібергенімде, бәлкім, мұнша дау тумас па еді? Бірақ бұл көзін жоғалтатын шыбын-шіркей емес қой — баданадай пластмасса!
«Бұл — қойдың шеміршегі!»
Кафе меңгерушісі — Хозунович — столдағы әлгі құйтақандай пластмассаны қолына алды. Әрі-бері шұқылап, керіп көрді де, беті бүлк етпестен: «Азамат, бұл қойдың шеміршегі!» — деді.
— Мүмкін, кеңірдегі болар? — дедім мен.
— Сізге чахохбили әкеп берейін бе? — деп лып ете қалды ол.
— Рақмет!
— Әлде үйрек етін жейсіз бе?
— Үлкен рақмет!
— Ромштекс, бифштекспен қалайсыз? — деп құрдай жорғалады.
— Ойпырмай, айттым ғой: ешқандай «штексіңіздің» керегі жоқ. Тыныштық беріңізші, адалдықпен айранымды ішіп алайын.
Мені өз дегеніне көндіре алмаған Хозунович қабағын түйіп: «Сіз бүйтіп жұртты арандатпаңыз, тәбетін бұзбаңыз, құр босқа даурығып…» — деді.
— Керек десеңіз, бұл — шеміршек. Тағы да қайталап айтамын: шеміршек, шеміршек!
Сонда қасымдағы белсенді әйел қуыстана: «Е, шеміршек болса, аузыңызға салып шайнаңызшы — көрейік!» — деп салды.
Сиқыр ма, айла ма?
Сол сәтте-ақ Хозунович қолындағы «қойдың шеміршегін» аузына қағып салды. Кеңірдегін бүлк еткізіп, көзін ақшитты. Жұрт аң-таң: шынымен жұтып жіберді ме?
Әйтеуір, «тарақтың сынығы» деп жүргеніміз жоғалды. Айғақ қалмады. Акті жазылмады. Біз де жайымызға тарастық.
Жаза емес, марапат
Ресторан директоры Шәукереева әлгі «сиқыршыға» шара қолданамыз деп қалған. Айтқандай-ақ, қолданған екен: бірер тәуліктен соң Хозуновичтің суретін Құрмет тақтасынан көрдік. Тіпті, Мамыр мерекесінде үстеме сыйлық та алыпты дегенді даяшы қыздардан естідік.
Алла тағала ақырын берсін!
Күтпеген кездесу: аурухана
Күндердің күнінде бір жолдасым соқырішек болып, қалалық ауруханаға түсті. Демалыс күні еді. Азын-аулақ нәрсе алып, ақ халат киіп, палатасына кірдім.
Қасында мосқалдау біреу жатыр. Жүзі таныс сияқты. Қайдан көрдім екен деп ойландым да, ақыры таныдым: баяғы Хозунович! Бір қызығы, ол мені танымады.
Анықтама
Жолдасымнан сұрасам: «Өзім сияқты, бұл да соқырішек. Операция жасағанына үш күн болды. Өзі дөй бастық сияқты — келім-кетімі көп…» — деді.
«Соқырішек дәрігерлер үшін түк емес екен, бауырым!» — деп тағы қосты.
Бірақ мен жолдасымның сөзін толық тыңдай алмадым. Кафедегі оқиға көз алдыма қайта оралды. «Қойдың шеміршегін» жұтқан бейбақты аяп кеттім.
Бұл бейшара жұтпағанда қайтсін? «Шағым кітабын бер, акті жазамыз!» — деп өре түрегелген біз емес пе едік? Бұл істің басында мен де бармын, әлгі белсенді келіншек те бар.
Сонда біз кінәліміз бе?.. Әй, қайдам. Мүмкін, ол батыр шеміршекті мүлде жұтпай, бізге білдірмей түкіріп тастаған да шығар.
Қалай болғанда да, жұртқа жамандық ойлағаннан не пайда: іштей ғана «тезірек айығып кетіңдер» деп, әрі Хозуновичке, әрі досыма жылы ниет білдірдім.