Тіркесті сөз
Әдістемелік ұсыныстар туралы
Бұл әдістемелік ұсыныстар 8-сынып оқушыларына арналған «Қазақ тілі мен әдебиеті (Т2)» пәні бойынша жиынтық бағалауды жоспарлау, ұйымдастыру және өткізуге мұғалімге көмек құралы ретінде әзірленді. Жинақ 8-сыныптың ұзақ мерзімді оқу бағдарламасына сүйеніп дайындалған.
Қамтылуы
Жиынтық бағалау барлық оқу тоқсандарында өткізіледі: 1, 2, 3, 4-тоқсан.
Мақсаты
Бөлім/ортақ тақырып бойынша тапсырмалар оқушылардың тоқсанға жоспарланған оқу мақсаттарына жеткен деңгейін анықтауға мүмкіндік береді.
Құрамы
Тапсырмалар, бағалау критерийлері, дескрипторлар, рубрикалар, сондай-ақ тоқсандық жиынтық бағалауға арналған спецификация және балл қою кестесі беріледі.
Маңызды ескерту
Спецификация стандартталған. Оны тоқсандық жиынтық бағалауды өткізуде басшылыққа алу міндетті. Ұсыныстарды әзірлеу барысында ресми интернет-сайттағы қолжетімді ресурстар (шығармалар) пайдаланылды.
Мазмұны
Төменде тоқсандар бойынша бөлімдер мен ортақ тақырыптардың қысқаша құрылымы берілген.
1-тоқсан
- Білім. Ғылым. Инновация
- Сауда жасай білесің бе?
- Жаһандық энергетикалық дағдарыс
2-тоқсан
- Достық пен татулық — таптырмас бақыт
- Кәсіп — бақыттың шырағы, еңбек — ырыстың бұлағы
- Қазақстанның су ресурстары
3-тоқсан
- Тарихи тұлғалар тағылымы
- Қызым — жағадағы құндызым, ұлым — аспандағы жұлдызым
- Биоалуантүрлілік. Жойылып бара жатқан жануарлар мен өсімдіктер
- Наурыз және әлем халықтарының оны қарсы алу ерекшеліктері
4-тоқсан
- Мәңгілік елдің нұрлы жолы!
- Қазақстанның айтыс өнері мен сөз мәдениеті
- Қазақстан — Байқоңыр — Ғарыш
1-тоқсан: «Білім. Ғылым. Инновация» бөлімі бойынша тапсырма үлгісі
Тыңдалым мәтіні
Күнделікті өмірде нанның тез көгеріп кететіні белгілі. Америкалық Microzap компаниясы нанды 60 күнге дейін көгертпей сақтауға мүмкіндік беретін технология ойлап тапқанын хабарлады. Жаңа әдіс нан құрамын бұзатын бактерияларды жояды. Компания директоры Дон Сталл бұл пештің әртүрлі бактерияларды өлтіру үшін қолданылатынын айтты. Нан пісірілгеннен кейін екі апта өткен соң да, нан пештен жаңа шыққандай түрі мен формасын сақтайды.
Бұл әдіс азық-түлік қорын үнемдеуге өте пайдалы. Себебі қазіргі кезде АҚШ тұрғындары сатып алған нанның үштен бір бөлігін бұзылып қалатындықтан қоқысқа тастайды. Құрылғының көмегімен ет, тауық еті және өзге де көкөніс пен жеміс-жидекті ұзақ уақыт сақтауға болады. Сондықтан болашақта жаңа өнертабысқа деген сұраныстың артуы мүмкін.
Оқу мақсаттары
- 8.1.5.1 — тірек сөздер, автор көзқарасы мен көңіл күйі арқылы негізгі ойды анықтау.
- 8.2.1.1 — тұрақты тіркестер мен көркемдегіш құралдарды қолданып, ауызша мәтін құрау.
Тапсырмалар
-
1) Мәтіндегі ең маңызды 3 тірек сөзді жазыңыз.
-
2) Автор көзқарасы берілген сөйлемді белгілеңіз.
-
3) Берілген тұрақты тіркестерді қолданып, өнертабыстың адам өміріне пайдасы туралы ойыңызды білдіріңіз.
Тұрақты тіркестер
- үш ұйықтаса түсіне кірмеген
- көз майын тауысу
- кәдеге асу
- көздің жауын алатын
- қас пен көздің арасында
Бағалау критерийлері (қысқаша)
| Бағалау бағыты | Нені көрсетеді (дескриптор) | Балл |
|---|---|---|
| Негізгі ойды анықтау | Мәтіннен 3 тірек сөзді табады; автор көзқарасы берілген сөйлемді дұрыс белгілейді. | 3 |
| Ауызша мәтін құрау | Тұрақты тіркестердің мағынасын ажыратып, орынды қолданады; өнертабыстың пайдасын түсіндіреді. | 4 |
Ескерту: кесте жинақтағы толық дескрипторлардың ықшамдалған нұсқасы ретінде берілді.
Ата-аналарға арналған ақпарат (рубрика)
Рубрика оқушының оқу жетістігін төмен / орта / жоғары деңгейлер арқылы сипаттайды: негізгі ойды анықтау, тұрақты тіркестерді орынды қолдану және өнертабыстың пайдасын дәлелді жеткізу.
| Критерий | Төмен | Орта | Жоғары |
|---|---|---|---|
| Негізгі ой | Тірек сөздер мен автор көзқарасын анықтауда қиналады. | Анықтауда қателеседі. | Дұрыс анықтайды. |
| Тұрақты тіркестер | Мағынасын ажырату және қолдануда қиналады. | Қолдануда қателеседі. | Мағынасын ажыратып, орынды қолданады. |
| Пайдасын айту | Пайдасын айтуда қиналады. | Түсіндіруде қателеседі. | Пайдасын нақты әрі дұрыс жеткізеді. |
Келесі бөлімдерге шолу
Жинақта тоқсандар бойынша басқа да бөлімдер ұсынылған. Тапсырмалар мәтінмен жұмыс, тыңдалым, пікірталас, жанрлық талдау, эссе жазу және тілдік нормаларды сақтау сияқты дағдыларды кешенді түрде бағалауға бағытталған.
Композиция және кейіпкер бағасы
Прозалық/поэзиялық шығармалардың құрылымын анықтау, кейіпкер әрекетіне баға беру және дәлел келтіру.
Пікірталас және дәлел
Берілген тақырып бойынша ұстанымды сенімді қорғау, сұрақтарға еркін жауап беру, аргумент ұсыну.
Жанр және сауаттылық
Публицистикалық мәтін жанрын тану, эссе құрылымын сақтау, сөздердің дұрыс жазылуы мен тыныс белгілерін орынды қолдану.