Қазақша рефераттар

Тыныс алу жеткіліксіздігі

Тыныс алу жеткіліксіздігі: алқыну және асфиксия

Сыртқы тыныс алу — организмнің оттегін қабылдап, көмірқышқыл газын (CO2) қалыпты деңгейде сыртқа шығаруын қамтамасыз ететін, өкпеде жүретін үдерістердің жиынтығы. Қандағы газдардың құрамы осы жүйенің үйлесімді жұмысының нәтижесінде тұрақты деңгейде сақталып тұрады.

Өкпеде жүретін негізгі үш үдеріс

Өкпе сыртқы тыныс алудың негізгі буыны болып саналады. Онда төмендегі үш өзара байланысты үдеріс қатар жүреді:

  1. 1

    Өкпенің вентиляциясы

    Атмосфералық ауа мен өкпе ұяшықтарындағы (альвеолалардағы) ауаның алмасуы.

  2. 2

    Газдардың диффузиясы

    Альвеолалардағы ауадан қылтамырлардағы қанға оттегінің (O2) өтуі және кері бағытта CO2 шығарылуы.

  3. 3

    Өкпенің перфузиясы

    Өкпе қылтамырлары арқылы қанның айналуы, яғни қан ағымының өкпе тінімен жеткілікті деңгейде қамтамасыз етілуі.

Үйлесім бұзылса не болады?

Осы үш үдерістің қалыпты арақатынасы сақталған кезде қандағы O2 мен CO2 деңгейі физиологиялық шекте ұсталады. Ал сыртқы тыныс жүйесінде қандай да бір дерт дамыса, ол вентиляцияны, перфузияны немесе диффузияны бұзып, нәтижесінде сыртқы тыныс алу жеткіліксіздігіне әкелуі мүмкін.

Даму себептері (негізгі механизмдер)

Сыртқы тыныс алу жеткіліксіздігі мына механизмдердің біреуінен немесе бірнешеуінің қосарлануынан туындауы мүмкін:

Вентиляция бұзылысы

Өкпеге ауаның жеткіліксіз түсуі немесе ауаның тиімді алмаспауы.

Перфузия бұзылысы

Қан ағымының өкпе қылтамырлары арқылы жеткіліксіз немесе теңгерімсіз өтуі.

Диффузия бұзылысы

Альвеола мен қылтамыр мембраналары арқылы O2 мен CO2 өтуінің қиындауы.

Көп жағдайда аталған бұзылыстар жеке емес, біріккен түрде байқалады.