Науша хан өзінің хан болып тұрған уақытында барлық елін жинап алып сұрапты: - Менің қол астымда қандай батыр бар

Бірінші жолаушы: түндегі жалғыз ақ үй

Бірінші адам жалғыз жолаушылап келе жатып, түн ішінде жол бойындағы жалғыз ақ үйге түседі. Үйдің айналасы атқа толы, ал ер-тұрман үсті қару-жараққа толып тұр екен. Есіктен сығалап қараса, маңдайында құлағы мен көзі бар, мойны бір кезге толған, адамға ұқсас мақұлықтарды көреді.

Ішке кіруге де, кейін шегініп жатуға да жүрегі дауаламай, атын қасына алып, сыртта отыра береді. Шаршаған жолаушы бір уақытта қалғып кетеді. Сәлден соң әлгі мақұлықтардың бірі оған бір табақ ет, бір шай, текемет, жез құман және орамал әкеліп қояды. Қонақ тамақтануға қорқып, текеметті ғана астына төсеп, қалғанын қасына қойып, қайта ұйықтап қалады.

Таң ата оянса, астындағы текемет те жоқ. Кейін ол бір білімпазға жолығып, көрген-білгенін түгел айтады. Білімпаз: «Бұлар — мұсылман перілері. Жауға аттанып бара жатқан, сондықтан сені құрметтеп, дәм ұсыныпты», — деп жориды.

Екінші жолаушы: құдыққа құлаған қонақ

Екінші адам да жаяу сапарлап келе жатып, түс мезгілінде жол бойындағы үлкен ақ үйге келеді. Үйде он бір жасар қыз және сары қарын, қара кемпір отыр екен. Екеуі келген қонаққа бар асын ұсынып, ықылас танытады. Қонақ тамақтанып болған соң жүрмек болады.

Сонда олар: «Салқын түскен соң жүрерсіз, қазір жатып тынығып алыңыз», — дейді. Қонақ келісіп, даяр тұрған төсекке жата бергенде, астымен бірге опырылып құлап түседі. Түскен жері — тереңдігі қырық кез құдық екен. Ішін байқаса, өліктер көп.

Ол сұмдықты аңғарып, жаңа ғана өліп, әлі кеуіп үлгермеген бір мәйіттің үстіне өз киімін жауып, өзі өліктердің арасына кіріп жатады. Сәлден соң кемпір қызға шамды ұстатып, өзі үлкен қара найзамен әлгі киім жапқан мәйітті түйрейді. Жараланған адамдай болып біреу бақырып жібергенде, кемпірдің күдігі басылады.

Дауыс тынған соң кемпір құдыққа баспалдақ түсіріп, бір қолына шам, бір қолына балта алып төмен түседі. Сол сәтте жолаушының қонышында пышағы бар екен: кемпір жақындай бергенде, өкпеден бір-ақ сұғып алады. Құдық аузында шам ұстап тұрған қыз шамын тастай сала қашып кетеді.

Жолаушы лезде жоғары шығып, қызды қуып жетіп, қалың ағашқа таяғанда өлтіреді. Үйге қайтып келсе, екі сандық ақша табылады. Соны арқалап, еліне алып қайтады.

Үшінші жолаушы: моладағы қыз және аю

Үшінші адам да жолаушылап келе жатып жолынан адасады. «Далаға жатқанша, молаға жат» деген ескі сөзді ойлап, молаға келіп, атын байлап отырады. Ай сәулесінде алыстан үлкен бір қарауытқан шаң көрініп, ол не екенін білмек болып, жиырма құлаш қылышын алып жақындайды.

Жақындай келе біреудің жылағанын естиді. Тағы жақындаса, бір нәрсе көр қазып жатыр екен. Қасына барып, әлгі нәрсе қайта көрінгенде қылышпен шауып жібереді. Әлгі мақұлық шыңғырып жібергенде, жолаушының өзі де біразға дейін есінен танып қалады.

Есін жиып қараса, екіге бөлінген аю жатыр. Ар жағын байқаса, көрдің қамысы екен. Қамысты ашып жібергенде, іштен: «Адамсың ба?» — деген дауыс естіледі. Қараса, ішінде бір қыз жатыр.

Қыздың қояншық дерті бар болып шығады. Ол — бір байдың қызы екен; дерті ұстап қалғанда «өлді» деп ойлап, тірідей көміп жіберген. Қыз жылап жатқанда аю сезіп қалып, жеймін деп көрді қазыпты. Жолаушы қызды шығарып алып, жөн-жосығын сұрап, ауылына жеткізуді жөн көреді.

Ауылына келсе, қыздың әке-шешесі «үштік садақасын» беріп жатыр екен. Алғашында сенбеген жұрт артынан еріп келеді де: «Егер өлген кісі тірілсе, қалағаныңды береміз», — дейді. Қызды әкелген соң ауыл адамдары жолаушыны аттан түсіріп, құрмет көрсетеді. Ол бес күн қонақ болып, өз қалауынша мал айдап кетеді.