Нұрсұлтан Әбішұлы 1994 жылы Еуразия одағы сияқты халықаралық құрылымды дүниеге әкелудің бастамашысы

Тарих Саясат Қоғам

Тәуелсіздік кезеңіндегі белестер мен жаһандық бастамалар

Қазақ халқы тәуелсіздікке қол жеткізген сәттен бері талай тарихи белесті еңсерді. Жас мемлекет қысылтаяң кезеңдерден тайсалмай өтіп, саяси және экономикалық тұрғыдан ілгерілеп, бүгінде әлемдік сахнада өз орны бар елге айналды. Бұл жетістіктерді ел дамуына ықпал еткен стратегиялық шешімдер мен бастамалармен байланыстыруға болады.

Мемлекеттің орнығуы

Тәуелсіздіктің алғашқы жылдарындағы күрделі сын-қатерлерді еңсеру елдің жаңа бағытпен дамуына жол ашты.

Халықаралық бедел

Қазақстанның бастамалары аймақтық қауіпсіздік пен ынтымақтастық күн тәртібінде кеңінен танылды.

Семей полигоны: тарихи шешім және жаһандық үндеу

1991 жылы Қазақстан Республикасы Президентінің жарлығымен Семей ядролық сынақ полигоны жабылды. Қазақстан өз еркімен ядролық қарудан бас тартқан алғашқы мемлекеттердің бірі ретінде тарихта қалды. Бұл шешім әлемдік деңгейде үлкен жаңғырық тудырып, елдің бейбітшілікке негізделген ұстанымын айқын көрсетті.

Маңызды дерек

Әлемде ядролық қарудан азат аймақтар санаулы. Орталық Азиядағы ядролық қарудан азат аймақ туралы келісім де осы бағыттағы маңызды қадамдардың бірі ретінде орнықты.

Семей полигонының ауқымы мен зардабын ескерсек, мұндай батыл шешім қабылдау кез келген мемлекеттің қолынан келе бермейтіні анық. Қазақстанның таңдауы қауіпсіздік мәселесіне жаңа көзқарас ұсынды: күшті қарумен емес, сенім мен жауапкершілік арқылы нығаю.

Ықпалдастық пен қауіпсіздік: аймақтық ұйымдардағы рөл

Нұрсұлтан Әбішұлы 1994 жылы халықаралық ықпалдастық идеяларын ілгерілетіп, Еуразиялық одақ секілді құрылымның бастамашысы болды. Сонымен қатар, оның бастамаларымен 1996 жылы «Шанхай бестігі» ретінде негізі қаланған Шанхай ынтымақтастық ұйымы (ШЫҰ) уақыт өте маңызды өңірлік ұйымға айналды.

ШЫҰ-ның практикалық мәні

  • Көршілес мемлекеттер арасындағы өзара сенім мен тату қатынасты нығайту
  • Саяси және сауда-экономикалық ынтымақтастықты дамыту
  • Ғылыми-техникалық, білім беру, көлік, энергетика және экология салаларында әріптестік
  • Аймақтық бейбітшілік, қауіпсіздік және тұрақтылықты бірлесіп қамтамасыз ету

АӨСШК: Азия кеңістігіндегі сенім архитектурасы

Мемлекет басшысы БҰҰ Бас Ассамблеясының 47-сессиясында Азиядағы өзара ықпалдастық пен сенім шаралары жөніндегі кеңесті (АӨСШК) құруды ұсынды. Бастаманың мәні — өзге өңірлермен салыстырғанда ортақ қауіпсіздік тетіктері толық қалыптаспаған Азия құрлығында ықпалды әрі әмбебап құрылым қалыптастыруға ұмтылыс еді.

Алғашқы кезеңнің өзінде-ақ бұл идеяны құрлықтағы саяси ахуалға ықпал ете алатын халықаралық ұйымдар мен бірқатар Азия мемлекеттері қолдады. Нәтижесінде АӨСШК іс жүзінде жұмыс істейтін алаңға айналды.

Мәдениеттер мен діндер диалогы: келісімге бастар жол

Н. Назарбаев мәдениеттердің, діндердің және өркениеттердің жүйелі сұхбаттасуына ерекше мән берді. 2003, 2006 және 2009 жылдары Астанада Әлемдік және дәстүрлі діндер көшбасшыларының съездері табысты өтті. Мұндай кездесулер өзара түсіністікке жол ашып, зомбылық, фанатизм, экстремизм және терроризм секілді қауіптердің алдын алуға ықпал ететін маңызды тетік ретінде бағаланды.

EXPO–2017: «Болашақ энергиясы» және технологиялық серпін

Елордада өткен EXPO–2017 халықаралық мамандандырылған көрмесі де Қазақстанның беделін арттырған ірі оқиғалардың бірі болды. «Болашақ энергиясы» тақырыбы энергияны сақтау технологияларын, баламалы энергия көздерін қолданудағы жаңа әзірлемелерді кеңінен таныстыруға мүмкіндік берді. Сондай-ақ бұл бағыт елдің өндірістік әлеуеті мен ғылыми базасын заманауи технологиялар арқылы жаңғыртуға түрткі болды.

Қорытынды ой: болашақ — жастардың қолында

Елдің үйлесімді әрі қарқынды дамуы — жүйелі саясат пен ортақ жауапкершіліктің нәтижесі. «Болашақ — жастардың қолында» деген ұстанымға сай, әрбір қазақ жасы өзін ұлтжанды азамат ретінде танып, тәуелсіз елдің айқын мақсаттарымен жігерленіп, тек алға ұмтылуы қажет.

Отанымыздың даму жолында аянбай еңбек етсек, алда талай белесті бағындырып, Қазақстанның жаһандық бастамалардағы рөлі одан әрі арта түсетініне кәміл сенемін.

Жақан Мөлдір Нұрланқызы, ҚарМУ 2 курс студенті