Ауыз уылуы
Ауыз уылуы (стоматит)
Ауыз уылуы (стоматит) — ауыз қуысының кілегей қабығының қабынуы. Бұл дерт бірнеше түрде кездеседі: кілегей қабықтың жай ғана қызаруы, жас балаларда жиірек байқалатын күлбіреу (ақтаңдаған бөртпелі өзгерістер), сондай-ақ ауыздың ойылып жаралануы.
Жалпы белгілері
- Кілегей қабық қатты қабынғанда қызыл иек ісініп, жиі қанайды.
- Ұрттың ішкі беті қабынса, тістің батқан ізі айқын көрінуі мүмкін.
- Сілекейдің ағуы күшейеді, кейде жағымсыз иіс пайда болады.
Күлбіреумен жүретін түрі
Бұл түрі көбіне ауыз қуысының кілегей қабығына стрептококк немесе стафилококк микробтары енгенде өршиді. Кілегей қабық пен қызыл иектің кей жерлері күлбіреп, ағарады.
Жиі байқалатын шағымдар: шайнаудың қиындауы, әлсіздік, ашушаңдық, сілекей ағуы, дене қызуының 37,2–37,5 ℃ дейін көтерілуі.
Ойылып, жараланатын түрі
Аузы ойылып уылған адамда тістердің түбі ісініп, сұрғылт тартады. Қызыл иекте жара пайда болуы мүмкін, жақ астындағы бездер ұлғайып, ауырсынады. Тамақ ішу қиындайды.
Белгілер күшейсе немесе жара кеңейсе, өздігінен емделмей, дәрігерге қаралған дұрыс.
Емі
Негізгі күтім
- Дәрігерге көрініп, ауыз қуысын күніне 5–6 рет риванол немесе марганец қышқылды ерітіндісімен шаю.
- Бұл ерітінділер болмаған жағдайда сода (көмірқышқылды натрий), бура (борқышқылды натрий) немесе фурациллин ерітінділерімен шаюға болады.
- Шайғаннан кейін кілегей қабыққа метилен көгінің 3% ерітіндісін жағу.
Тамақтану және ықтимал себеп
Науқастың ішетін асы сұйық немесе қоймалжың, жылы күйінде болғаны және дәруменге бай тағамдармен толыққаны дұрыс.
Кейде пенициллин, стрептомицин сияқты антибиотиктерді ұзақ қабылдағанда да ауыз уылуы пайда болуы мүмкін. Мұндай жағдайда дәрігер кеңесімен бұл дәрілер тоқтатылса, аурудың басылуы ықтимал.
Халықтық ем
Халық арасында ошағанның (тікенді өсімдік) гүлін күйдіріп, алынған күлін уылған жерге басу тәсілі айтылады. Дегенмен ауыз қуысының жарасы асқынып кетуі мүмкін болғандықтан, халықтық емді негізгі емнің орнына қолданбай, дәрігер кеңесін алған дұрыс.