Теміреткі - (грекше lіchen - жұқпалы) - этиологиясы әр түрлі көптеген тері ауруларының жалпы атауы
Теміреткі туралы қысқаша түсінік
Теміреткі (грекше lichen — жұқпалы) — этиологиясы әртүрлі көптеген тері ауруларының жалпы атауы. Негізгі белгісі — денеде ұсақ түйіндердің пайда болуы және қатты қышыну.
Кімдерде жиі кездеседі?
- Барлық жастағы адамдар ауыруы мүмкін.
- Әсіресе 40–60 жас аралығындағы әйелдерде жиірек кездеседі.
Дерттің дамуына әсер ететін факторлар
Аурудың өршуіне әртүрлі инфекциялардың түсуі, жүйке және иммундық жүйелердің бұзылыстары, улану, сондай-ақ аллергиялық жағдайлар ықпал етуі мүмкін.
Белгілері және терідегі көріністері
Теміреткі бастапқыда дененің кез келген бөлігінде қызару және бөртпе түрінде пайда болуы мүмкін. Бөртпенің беті жылтыр, түйіннің (папуланың) ортасы сәл ойыс болады. Түсі қызғылт күңгірт немесе алқызыл, диаметрі шамамен 2–3 см.
Түйіннің жылтыр бетіне жарық түскенде, оның реңі балауыз тәрізді болып көрінеді. Уақыт өте түйіндер бірігіп, беті ұсақ қабыршақтармен жабылған, қатпарлы ұсақ табақшалар құрайды.
Маңызды клиникалық белгі: Уикхем симптомы
Қатпарлы табақшалардың бетін өсімдік майымен сүрткенде, терінің мүйізді қабатында ұсақ ақшыл нүктелер және шырмалған өрмек торына ұқсас өрнек байқалуы мүмкін — бұл Уикхем симптомы.
Ауру басылғаннан кейін де зақымданған ошақ орнында тұрақты гиперпигментация (пигменттің шамадан тыс бөлінуі) сақталуы ықтимал.
Қышынудың ерекшелігі
Дерт күшейгенде қышыну айқындалып, науқас әсіресе түнде қатты қышынып, ұйқысы бұзылып, мазасыздануы мүмкін.
Көбірек шығатын аймақтар
- Қолтық
- Шап аймағы
- Ауыз қуысының кілегей қабаты
- Білезік буындары, білек
- Санның ішкі жағы
- Балтыр
Қайта шығуы мүмкін жағдайлар
Теміреткі жазылғаннан кейін де, адам ашуланған, ренжіген немесе стресс жағдайында болған кезде қайта пайда болуы мүмкін.
Емі және күтім қағидалары
Емдеу тактикасы дәрігердің бақылауымен жүргізіледі. Әдетте ең алдымен асқазан-ішек жолын және жүйке-психикалық жағдайды тексеруден өткізеді.
Жалпы ұсыныстар
- Диета сақтау, витаминге бай тағамдарды тұтыну.
- Қажет болған жағдайда транквилизаторлар және антидепрессанттар қолдану.
- Антигистаминдер, вирусқа қарсы препараттар және иммуномодуляторлар тағайындалуы мүмкін.
Жергілікті ем
Терідегі қабынуды басу үшін стероидты майлар қолданылуы мүмкін: синофлан, лоринден, фторокорт, флюцинар.
Ескертпе: гормоналды майларды өз бетінше қолдану ұсынылмайды. Дозасы мен ұзақтығын дәрігер анықтайды.
Пайдаланылған әдебиет
Қазақ энциклопедиясы, 8-том.