Тағамның қуыстық ыдыратылуының бұзылыстары
Асқазан мен ұлтабардың ойық жарасын емдеу негіздері
Асқазан сөлінің қышқылдығын төмендету ойық жараның жазылуын жеделдетеді. Осы мақсатта қышқыл түзілуін реттейтін және шырышты қабықты қорғауды күшейтетін бірнеше дәрілік және хирургиялық тәсілдер қолданылады.
Қышқыл түзілуін азайту: негізгі дәрілік топтар
Н2-гистамин рецепторларының тежегіштері
Асқазан қышқылдығын төмендету үшін циметидин, ранитидин, фамотидин және низатидин қолданылады.
Протонды помпа тежегіштері (PPI)
Асқазанның іргелік жасушаларында тұз қышқылының түзілуінде H+/K+-АТФаза ферменті шешуші рөл атқарады. Оны тежейтін дәрілер (мысалы, омепразол) асқазан сөлінің қышқылдығын айқын азайтып, ойық жараның тезірек жазылуына ықпал етеді.
Простагландин препараттары
Тұз қышқылының өндірілуін тежейтін және шырышты қабықтың қорғанысын күшейтетін простагландин препараттары (мысалы, мизопростол) әсіресе ұлтабар ойық жарасында жақсы емдік әсер көрсетуі мүмкін.
Helicobacter pylori және кешенді ем
Асқазан мен ұлтабар ойық жарасының дамуында Helicobacter pylori-дің рөлі маңызды болғандықтан, емдеу көбіне кешенді жүргізіледі. Бұл шараларға антибиотиктер (мысалы, амоксициллин, тетрациклин және т.б.) енгізіледі.
Ем схемасы мен ұзақтығы клиникалық жағдайға және жергілікті ұсынымдарға байланысты анықталады.
Вагус әсерін төмендету: хирургиялық тәсіл
Іргелік жасушаларға ацетилхолин мен кезбе нервтің әсерін азайту үшін хирургиялық жолмен нервтің жекелеген тармақтарын кесу операциясы — ваготомия — орындалуы мүмкін.
Ішектің қызметтері және ішек сөлінің түзілуі
Ішектер секрециялық, инкрециялық, сіңірімділік, қимылдық және экскрециялық қызметтер атқарады.
Ішек сөлінің құрамы
Сұйық бөлік
Минералдық заттар мен нәруыздарға бай сұйық компонент.
Қою (ерімейтін) бөлік
Ферменттерден және ішектің шырышты қабығынан бөлінген эпителий жасушаларынан тұратын қою компонент.
Секрецияның реттелуі
Ішектің секрециялық қызметі жергілікті факторлармен, гормондық және нервтік ықпалдармен реттеледі.
Ішекке түскен тағам қойыртпасы (химус) механорецепторлар мен хеморецепторларды қоздырып, сөл бөлінуін арттырады.
Орталық жүйке жүйесі негізінен ішек сөлінің бөлінуін тежейді.
Тағамның ішекте ыдырауы: екі саты
- 1 Қуыстық ыдырау — ішек қуысында жүреді; ірі молекулалар мен кесекті заттар ыдыратылады.
- 2 Мембраналық (іргелік) ыдырау — ішек бүрлерінің эпителий жасушалары мембраналарында жүреді; толық ыдырау аяқталып, сіңірілу басталады.
Қуыстық қорытылудың бұзылыстары: өттің рөлі
Тағамның қуыстық ыдырауы негізінен ұйқы безі ферменттерімен және өтпен қамтамасыз етіледі. Сондықтан бұл үдерістің бұзылыстары көбіне ұйқы безі сөлінің немесе өттің ішекке түсуі бұзылғанда дамиды.
Ахолия және гипохолия
- Ахолия — ішекке өттің мүлде түспеуі.
- Гипохолия — ішекке өттің аз түсуі.
Қашан байқалады?
Гипохолия бауырлық сарғаюда, ал ахолия көбіне механикалық сарғаюда кездеседі.
Өттің азаю себептері
Ашыққан кезде, симпатикалық жүйкенің қозуында, сондай-ақ ұлтабарда холецистокинин мен мотилин аз түзілгенде өттің өндірілуі және түсуі шектелуі мүмкін.
Ахолияның салдары: май қорытуының бұзылысы
Ахолия кезінде ішекте барлық қоректік заттардың қорытылуы бұзылады, бірақ ең айқын өзгеріс май алмасуында байқалады. Өт қышқылдары майларды өңдеп, ұйқы безінің липаза ферментінің әсерін күшейтеді.
Өт ішекке түспегенде липазаның әсері әлсіреп, белсенділігі төмендейді. Нәтижесінде тағаммен түскен майлардың 70–80%-дан астамы дәретпен шығарылады — бұл құбылыс стеаторея деп аталады (лат. stear, atos — май; rheo — ағу).