Мұғалімнің кәсіби шеберлігі - сапалы білім кепілі
Мұғалімнің кәсіби шеберлігі — сапалы білімнің кепілі
Искендирова Айнур Тауирбаевна, №45 орта мектебінің бастауыш сынып мұғалімі
Сапалы білім беру үздіксіз ізденіспен тығыз байланысты. Үздіксіз ізденіс — бүгінгі таңда ұстаздарға қойылып отырған басты талаптардың бірі. Ізденімпаз мұғалім әр сабағында жаңаны көрсетуге, танытуға ұмтылады.
Л. Толстойдың: «Мұғалім өзі неғұрлым көп оқып, әр сабақты жан-жақты ойластырып, оны оқушының шама-шарқымен салыстыра білсе, оқушыға оқу соғұрлым жеңіл болады» деген ойы әлі де өзекті.
Оқушыны оқыта отырып, ұстаз «қабілетсіз оқушы болмайтынын» терең түсінеді. Әр баланың дара қасиетін танып-білу үшін әдістемелік мүмкіндік әрдайым жеткілікті бола бермейді, сондықтан мұғалім өзіне жүктелген жауапкершілікті сезініп, жас ұрпақтың бағбаны екенін ұғынады. Демек, ұрпақтың болашағы — ұстазға байланысты.
А. Байтұрсынұлының «Балам деген жұрты болмаса, жұртым дейтін бала қайдан шықсын?» деген сөзі бала — біздің болашағымыз екенін айқындайды.
Жаңашыл мұғалімнің тұлғалық келбеті
Жаңа әлемнің болашағын даярлайтын мұғалім атағына өз білімін табандылықпен жетілдіретін, тапсырылған іске адалдықпен әрі сүйіспеншілікпен қарайтын, жоғары моральдық қасиеттері бар ұстаз ғана лайықты.
Дарындылықты танып, бағыт беру
Мұғалім қазіргі алғыр балалардың бойындағы дарындылықты дер кезінде байқап, «тұтанып тұрған отты» мезгілінде үрлеп, дұрыс бағыт-бағдар беріп, талабын қанағаттандыра білуі қажет.
Жігер, дербес көзқарас, зерттеушілік
Мұғалім жеке көзқарасы бар және оны қорғай білетін жігерлі тұлға болуы тиіс. Зерттеушілік пен ойшылдық қасиеті қалыптасқан ұстаз жалтақ болмайды; өз ісін жетік біліп, қызметін табанды атқарған мұғалім ғана түпкі нәтижеге қол жеткізеді.
Ондай мұғалім әр күніне есеп беріп, азаматтық ар-ожданын үнемі қорғай алады. Педагогикалық және психологиялық білімін үздіксіз жетілдірумен қатар, сол білімді күнделікті ісінде шебер қолдана білуі — кәсіби кемелдіктің белгісі.
Ғаламдану дәуіріндегі ұстаздың дайындық кеңістігі
Дүниежүзінде ғаламдану үдерісі күшейіп, ақпарат ағыны ұлғайған сайын мұғалімнің жауапкершілігі де арта түседі. Қай пәннен сабақ берсе де, ұстаз баланың өмірдің әр саласына қатысты сауалына жауап беруге даяр болуы керек.
Білім беру мен қоғамдық даму байланысы
Бүгінгі таңда елімізде және әлемде болып жатқан экономикалық-әлеуметтік өзгерістер білім беру саласына тікелей ықпал етуде. «Қазақстан — 2030» бағдарламасында тәуелсіз мемлекет құру жолында әрбір азамат өз қоғамдағы орнын саналы түсініп, ел экономикасының бүгінгі сұранысына жауап бере алатын тәрбие мен білім алуы керектігі ерекше атап өтілген.
Келешек ұрпаққа білім берудің міндеттері мен мәні, мазмұны мен түрлері жан-жақты жаңартылып, инновациялық білім негізінде жаңа сапаға жету мақсаты көзделуде. Бұл үдеріс білім мазмұнын анықтау, толықтыру және оқу-әдістемелік тұрғыда жаңалауда дидактикалық міндеттерді нақтылауға сүйенеді.
Креативтілік, құзыреттілік және сабақтың жаңаша құрылымы
Алдыңғы қатарлы педагогикалық тәжірибе оқушылардың жалпы білімдік біліктілігі мен дағдысымен қатар, креативтіліктің қалыптасуына да ерекше көңіл бөлуді талап етеді. Жас ұрпақтың саналы да сапалы білім алуының басты шарты — мұғалімнің жаңашыл болуы. Себебі еліміздің болашағы бүгінгі жас ұрпақтың білім деңгейімен өлшенеді.
Әр ұстаздың күнделікті міндеті
- Сабақты жаңаша құрып, инновациялық тәсілдерді орнымен қолдану.
- Педагогикалық білімді үздіксіз жетілдіру және жаңалықты дер кезінде қабылдап, өңдеп пайдалану.
- Оқу үдерісін нәтижеге бағыттап, оқушы қажеттілігімен ұштастыру.
Жаңару жолындағы Қазақстанға жаңаша ойлайтын, өмірге көзқарасы тың, ақыл-ой және шығармашылық әлеуеті қалыптасқан, рухани-адамгершілік мәдениеті жоғары шығармашыл ұстаз қажет. Қазіргі қоғамдағы мұғалім — шығармашылық дамуға қабілетті, ұшқыр ойлайтын, мемлекеттің даму бағыттарын терең түсінетін, мақсат қоя білетін және жемісті еңбек нәтижесіне ұмтылатын тұлға.
Сөйлеу мәдениеті және оқулықтың орны
Заман талабына сай педагог педагогикалық және психологиялық ғылымның озық идеялары мен ғылыми теорияларын өз іс-тәжірибесінде саралап, тәжірибелік тұрғыда қолданып, күн сайын толықтырып отыруымен ерекшеленеді. Біртұтас педагогикалық үдерістегі креативтілікті дамыту педагогикалық идеяларды жүзеге асырудан басталады; озат тәжірибені зерттеп, жинақтаудағы жетістік мұғалімнің теориялық білімдарлығы мен шығармашылығына тікелей байланысты.
Түсіндіру қабілеті — меңгерудің дәлелі
Оқушының бағдарламалық материалдың негізгі бөлімдерін толық игеруі, әр тақырыпты өзгенің түсінуіне жеткізе алуы және ойын анық айтуы — сөйлеу мәдениетінің жоғары болуымен тікелей байланысты.
Аристотель тұжырымы және бүгінгі сабақ
Аристотель сөздің үш элементтен тұратынын айтқан: шешен, негізгі нысан және тыңдаушы. Бүгінгі білім кеңістігінде шешен — мұғалім, тыңдаушы — оқушы, ал негізгі нысан — пәндік бағдарлама мен оқулық мазмұны.
Оқытудың сан алуан құралдары ішінде оқулықтың орны ерекше. Оқулық — мектептегі білім мен тәрбие беру қызметінің бірегей құралы: әрі оқыту құралы, әрі оқу құралы.
Тәрбие мен оқыту — біртұтас үдеріс
Мұғалімнің кәсіби шеберлігі алған білімнің көптігімен емес, сол білімді практикада тиімді қолдана алуымен өлшенеді. Ұстаздың басты мақсаты — тұлғаның жеке дамуына негізделген, жан-жақты зерттелген әрі сараланған білім беру үлгісінің негізгі бағыттарын айқындап, еліміздің өркениетті дамуына негізделген білім саясатының стратегиялық мақсаттарын жүзеге асыруға үлес қосу.
Әл-Фараби: «Тәрбиесіз берілген білім — адамзаттың қас жауы, ол келешекте оның өміріне апат әкеледі» деп, ең алдымен балаға тәрбие берілуі керектігін ескертеді.
Демек, тәрбие мен оқыту — біртұтас үдеріс. Олай болса, жаңашыл ұстаздың басты міндеті — оқушыларды тәрбиелей отырып, сапалы білім беру.
Технология және дәстүрлі әдістердің үйлесімі
С. Пейперттің пікірінше, оқытудың едәуір бөлігі қазіргі оқыту технологиялары арқылы, соның ішінде компьютерді пайдалану арқылы жүзеге асқанымен, бұл үдеріс дәстүрлі әдістер мен жаңаша жаңғырту тәсілдерінің өзара тоғысуын көрсетеді.
Қандай әдіс-тәсіл қолданса да, мұғалім үздіксіз ізденіс үстінде болса, бұл — оның жаңашылдыққа ұмтылысының айқын көрінісі.