Жаңа жыл туралы көпшілігіміз біле бермейміз
Жаңа жыл туралы көпшілігіміз терең біле бермейміз. Бұл мейрам қайдан шықты, оны кімдер тойлаған, жаңа жылдың христиандықпен байланысы бар ма? Сонымен қатар мұсылмандар бұл мерекеге қалай қарайды, оның мұсылмандарға қатысы қандай?
Төмендегі мәтін тарихи деректер мен діни салыстыруларға сүйене отырып, осы сұрақтарға қатысты көзқарасты баяндайды.
Кеңес дәуіріндегі Жаңа жыл: тыйым және қайта енгізілу
- Кеңес Одағында 1927–1936 жылдары Жаңа жылды тойлауға және шырша тігуге тыйым салынғаны айтылады.
- 1937 жылы ғана 1 қаңтарда шырша тігуге және мерекені атап өтуге рұқсат берілгені көрсетіледі.
- 1937 жылға дейін шыршаның төбесіне 8 бұрышты жұлдыз қойылғаны, кейін 5 бұрышты жұлдызға ауысқаны айтылады.
Бұл бөлімде Жаңа жылдың кеңестік кеңістіктегі ресми сипат алуы саяси шешімдермен байланыстырылып түсіндіріледі.
Христиандықтың алғашқы дәуірі және діни ықпалдар туралы баяндау
Мәтінде Милади жыл санағы бойынша алғашқы ғасырларда христиандық пайда болған кезде оның айналасында әртүрлі діни ағымдар болғаны, сондай-ақ сол ағымдардың кейбір сенім үлгілері кейін христиандық түсініктермен ұқсастырылып қарастырылатыны баяндалады. Әсіресе «үштік» (тройца) ұғымы төңірегіндегі салыстырулар келтіріледі.
Әртүрлі мәдениеттердегі «үштік» мысалдары
Төмендегілер мәтінде салыстыру ретінде берілген тарихи-діни атаулар.
- Вавилондық: Ану, Энлиль, Энки.
- Римдік: Юпитер, Юнона, Минерва.
- Семиттік: әке, ана, бала (мәтінде «отец, сын и мать» деп те беріледі).
- Индуистік: Брахма, Вишну, Шива.
- Египеттік: Осирис, Исида, Гор (кей деректерде өзге аттармен де аталады деп көрсетіледі).
- Халдейлік: Бел-Сатурн, Бел-Юпитер, Бел-Хом (Аполлон).
Мәтіндегі негізгі тұжырым
Авторлық баяндауда бұл үштіктердің кейбірі христиандықтағы «үштік» түсінігімен сәйкес келеді деген пікір айтылады. Әсіресе буддалық/индуистік түсіндірмелерге тоқталып, «Тримурти» ұғымы «құпия» ретінде қабылданатыны, оны тек рухани деңгейде ұғынуға болады деген көзқарас берілген.
Ескерту: бұл бөлім мәтіндегі көзқарасты редакциялық түрде ықшамдап жеткізеді; әр дәуір мен мәдениеттегі діни ұғымдарды салыстыру ғылыми тұрғыда әртүрлі түсіндірілетінін де ескерген жөн.
Теңеу арқылы берілген ой
Мәтінде христиандықтың қалыптасуын түсіндіру үшін мынадай теңеу келтіріледі: «Егер жас қозы қасқырлардың арасына түссе, оны қасқырлар жеп қояды». Сол сияқты жаңа дін пайда болған кезеңде өзге ағымдардың ықпалы күшті болып, нәтижесінде белгілі бір сенім элементтері жаңа діннің ішіне еніп кеткен деген ой айтылады.
Туған күндер туралы ұқсастық жөніндегі пікір
Авторлық баяндауда Иса (а.с.) туралы христиан әлеміндегі түсінік басқа діни дәстүрлердегі тұлғалармен салыстырылады. Мәтінде Митра, Осирис, Вакх, Кришна, Будда, Заратуштра сияқты есімдер аталып, кейбір дәстүрлерде олардың да «құдай» немесе құдайлық сипатқа ие тұлға ретінде танылатыны айтылады.
Мәтіндегі даулы тұс
Сондай-ақ мәтінде олардың «туған күндері» бір күнге, яғни 25 желтоқсанға сәйкес келеді деген тұжырым беріледі. Бұл пікір әр дереккөзде әрқалай түсіндірілетінін ескерген дұрыс.
Дереккөз
Көрсетілген сілтеме мәтінде «Источник» ретінде берілген:
http:wwwshygarma525-new.html