Орманға барып ағаш кес

Жалқаулықтан басталған оқиға

Орманның шетінде шағын ғана үй бар еді. Сол үйде ағаш кесуші қария мен оның ұлы Хуан тұратын. Қария қартайған сайын еңбегі ауырлай берді, ал ұлы Хуан мейірімді, қайырымды, батыр бола тұра, әкесіне көмектесуге асықпайтын.

Қария өзі орманға барып ағаш кесіп, үйге қайтқанда да, ұлы сол орнында қиялға беріліп жатқан. Ашуға булыққан әкесі: «Егер орманға барып ағаш әкелмесең, үйге кіргізбеймін» — деп қатаң ескертті.

Әкесінің шынымен жазалайтынын түсінген Хуан бірден тұрып, балтасын алып орманға беттеді.

Қуыстағы жылтыр және орман құбыжығы

Орманға келген соң, Хуан алдымен ағаштарды таңдап, бірінен соң бірін кесе бастады. Екі ағашты құлатқаннан кейін, үшінші бір ағаштың ортасы үңірейіп тұрғанын байқайды. Ішіне үңілсе, тереңде әлдене жарқырайды.

«Біреу алтын жасырған болар» — деп ойлап, құлағанша қия берді. Бірақ ағаш жерге түскен сәтте оның ішінен орман құбыжығы атып шықты.

Хуан балтасын сәл түсіріп: «Шынын айтасың ба?» — деп сұрады. Құбыжық ант етті.

«Онда маған көмектес» — дегенде, құбыжық: «Тілімнің астындағы ақ тасты алыңыз. Одан не сұрасаңыз да, береді» — деді.

Құбыжық аузын ашып, тілінің астынан ақ тасты суырып берді. Хуан тасты қолына алған сәтте құбыжық ғайып болды.

Ақ тастың алғашқы кереметі

Хуан сиқырды сынамақ болып: «Маған көмектесетін адамдарды жібер» — деді.

Үйге келсе, әкесі жоқ екен. Хуан әдеттегідей төсегіне жата кетеді. Бірақ қария үйге оралып, баласының тағы жатқанын көріп, қайта ашуланды: «Ағаш кестің бе?» — деді.

Хуан сабырмен: «Әке, терезеге қараңыз» — деп жауап берді. Терезеден қараған қария үйдің жанында үйіліп жатқан мол отынды көріп, таңғалды: ол өмірінде бір күнде мұнша ағаш кескен емес.

Патша талабы және үш күндік шарт

Ертеңіне Хуан құбыжықтың «сұлу әйелің болады» деген уәдесін есіне алып, үйленуді ойлады. Ол сұлу деп даңқы шыққан патшаның қызына сөз салмақ болып, сарайға аттанды.

Хуан ақ тасқа: «Шығанақтың ортасына әсем хан сарайын сал» — деп бұйырды.

Таңертең патша терезеге қараса, шығанақтың ортасында қас-қағым сәтте тұрғызылған керемет сарай көрінді. Хуан ханзададай киініп, патшаның алдына келіп: «Сарай дайын, ұлы мәртебелім. Қарап көріңіз» — деді.

Патша қызы екеуі қайықпен барып, жаңа сарайды көріп қатты разы болды. Келесі күні салтанатты үйлену тойы өтті.

Соғыс, жеңіс және қызғаныш

Үйленуден көп өтпей соғыс басталды. Жау шапқанда, Хуан қайын атасының әскерін басқарды да, ақ тастың көмегімен қуатты қарсыласты жеңді.

Бұрын жеңіліп көрмеген жау қолбасшысы ішінен зұлымдық ойлады. Хуанның сиқырлы күші барын сезіп, өз еліне қайтып: «Кім Хуанның құпиясын ашса, байлығымның жартысын беремін» — деп жар салды.

Мыстан кемпірдің айласы

Мұны естіген мыстан кемпір Хуанда ақ тас барын білетін. Жаздың ыстық күнінде ол үлкен құсқа айналып, Хуан тұратын елге ұшып келді. Сарайға жеткен соң қайта кемпір кейпіне еніп, есік қақты.

Хуан аң аулауға кеткен еді, сарайда ханшайым Мариям жалғыз қалған. Мариям кемпірді аяп, үйге кіргізді. Кемпір: «Мені ұмыттың ба? Сен кішкентай кезіңде мен сені бағып едім» — деп алдады.

Мариям кәрі адам ғой деп, оны тамақтандырды. Кемпір жылы сөйлеп, оны күндіз тынығуға жатқызды. Мариям ұйықтап кеткенде, мыстан кемпір жастықтың астында сақталған ақ тасты ұрлап алып, құсқа айналып ұшып кетті де, жау қолбасшысына апарып берді.

Қолбасшы қуанып, уәдесінде тұрып, кемпірге байлығының жартысын берді.

Сиқырсыз қалған сәт

Хуан бұл жағдайдан бейхабар еді. Аң аулап жүргенде кенет үлкен құс ұшып келіп, оның бай киімін жұлып алып кетті. Хуан қайтадан кедей қалпына түсті.

Ол сарайына асығып келсе, ішінде жан жоқ. Жастықтың астын қараса — ақ тасы жоғалған. Хуан ұзақ ойланып, бұл істің артында жау қолбасшысы тұрғанын ұқты да, тасты қайтару үшін сол елге жол тартты.

Мысық, жертөле және егеуқұйрықтың көмегі

Жолда екі таудан асқанда Хуан қатты шаршады. Шөпке жата кеткенде, кенет біреу аяғынан түртті. Орнынан атып тұрса — үлкен мысық. Хуан мысықты ұстап, дорбасына салып алды да, жолын жалғастырды.

Ақыры жау қолбасшысының сарайына жетіп, қақпаны қақты. Күзетші: «Кімсің, не керек?» — деп сұрады.

Хуан: «Мен бақытсыз қайыршымын. Бір уыс күріш берсеңіз де ризамын» — деді.

Қолбасшы Хуанның дауысын танып қойып, күзетшілерге: «Мынаны жертөлеге тастаңдар!» — деп бұйырды.

Егеуқұйрық зып беріп, қолбасшының үстелінен ақ тасты алып келіп, Хуанға ұстатты.

Әділ үкім және үйге қайту

Ақ тас қолына тиген сәтте Хуан: «Бұл сарай қирасын!» — деп бұйырды.

Жер сілкінді, күн күркіреді. Сарай қирап, қолбасшы мен оның әскері опат болды.

Хуан егеуқұйрықты дорбасына салып, мысықты қолына алды да, ақ тасқа: «Мені үйге апар!» — деді. Көз ілеспес жылдамдықпен өз еліне жетті.

Қайта табысу және таққа отыру

Үйіне келген соң Хуан ақ тасқа тағы бұйырды: «Әйелім мен қайын атамды қайтарып бер!»

Сол сәтте дорбадағы екі егеуқұйрық ханшайым Мариям мен патшаға айналды. Олар аман-есен оралды.

Келесі күні Хуан таққа отырды. Ол әйелі Марияммен және патшамен бірге сарайда тұрды, қарт әкесін де алдыртты. Көп жылдар бойы елін ақылмен де әділ басқарып, бақыт пен тыныштықта ғұмыр кешті.