Тәжірибеде таразылау

Эпиграф

«Білерсің қанша білсең тағы тіле, жетерсің мақсатыңа біле-біле».

Кембридж бағдарламасына түсінік

Осы бағдарлама аясында қарастырылатын сыни ойлаудың сан алуан әдіс-тәсілдері мұғалімнің кәсіби шеберлігін шыңдауға, ал оқушының танымдық қабілетін және танымды тану (метатаным) дағдыларын дамытуға ықпал етеді. Оқытуға деген жаңа көзқарас адамдардың қалай оқитынын түсіндіретін әлеуметтік психология, аффективті теория және когнитивті психология тұжырымдарымен ұштасып, педагогтердің білім беруде жаңа жолдарды қолдануына кең мүмкіндік береді (Нұсқаулық, 16-бет).

Әлеуметтік-сындарлылық тұрғысынан оқытуды түсіну (Vygotsky, 1978; Wood, 1998) бағдарламада көрсетілген «Оқыту мен оқудағы жаңа тәсілдер» идеясымен қабыса отырып, оқушылардың өзіндік зерттеуші болуына және әлеуметтік өзара байланысқа ұмтылысы жоғары тұлға ретінде қалыптасуына септігін тигізеді.

Қазіргі талапқа сай мұғалім білімнің көзі ғана емес, білімге жеткізуші, яғни оқушының оқуына бағыт-бағдар беретін жетекші болуы тиіс. Осыған байланысты оқушының оқу белсенділігін арттыру үшін мұғалімнің жаңа технологияларды меңгеруі өзекті.

Педагог қызметкерлердің біліктілігін арттыру мақсатында ұсынылатын жеті модульдің әрқайсысының өзіндік философиясы бар, әрі ондағы стратегиялар мен тәсілдер өзара тығыз байланыста қарастырылады.

Эпиграф

«Балаға күштеп білім бергеннен гөрі, баланың білімге деген құштарлығын ояту — ең маңызды мақсат».

Кембридж тәсілінің теориялық негіздері

Диалогтің құндылығы

Оқушының білімін шыңдауға, ашық көзқарас танытуына және қиялына қанат бітіруге жол ашатын негізгі тәсілдердің бірі — диалог. Ғылыми зерттеулер сабақта диалогтің маңызды рөл атқаратынын көрсетті. Мерсер мен Литлтон (2007) диалог оқушылардың қызығушылығын арттырып қана қоймай, білім деңгейінің өсуіне де ықпал ететінін атап өтеді.

Александер (2008) диалог арқылы оқыту оқушыларды ынталандыру және дамыту үшін әңгіме күшін қолдануға мүмкіндік береді деп есептейді. Диалог түрінде оқыту Бахтин (1981), Мерсер (2005), Велс (1999) және Вуд (1998) еңбектерінде де кеңінен сипатталған. Александердің пайымдауынша, диалог мұғалімге күнделікті ойталқыда оқушылардың дамып келе жатқан идеяларымен жұмыс істеуге, түсінбеушілікті жеңуге және келешек мүмкіндіктерін айқындауға көмектеседі.

Оқушылар кеңейтілген сыныптық диалогке жүйелі түрде қатысқанда, өз түсініктерінің өрісін зерттейді және тілді білім құру құралы ретінде қолданудың жаңа тәсілдерін тәжірибеден өткізеді. Сабақтағы әлеуметтік өзара іс-әрекеттер — мағынаны ашу мен түсінікті дамытудың маңызды бөлігі (Нұсқаулық, 29-бет).

АКТ және ақпаратпен жұмыс дағдысы

Жоғары технологиялар дәуірінде адамға сан қырлы ақпарат ағыны үздіксіз келіп түседі. Сондықтан қазіргі оқушы да, қазіргі мұғалім де ақпаратпен сауатты жұмыс істеп, қажеттіні таңдап алып, орынды қолдана білуі тиіс.

Ақпараттық-коммуникациялық технологиялардың (АКТ) дамуы білімді бағалау және пайдалану жүйесін уақытылы жаңартуды талап етеді. АКТ оқушыларға ғылыми ұғымдарды түсіндіруді жеңілдетіп, қабылдау мен түсінуді жақсартады, ал мұғалім үшін сабақты ұйымдастыруда маңызды құралға айналады. Осы бағытта ұсынылатын материалдар мұғалімдерге ғылыми жетістіктерді пайдалану және оқытуды жетілдіру үшін жаңа сандық технологияларды қолдануға қолдау көрсетуге арналған (Нұсқаулық, 61-бет).

Ғалымдар пікірін салмақтау

Выготскийдің пікірінше, оқушылар нақты мақсаттарды көздейтін, көбірек білетін адамдармен әлеуметтік қарым-қатынас арқылы ойлау және сөйлеу дағдыларын дамытады. Аса епті әрі хабары мол адаммен интерактивті вербалды алмасу нәтижесінде оқушы біртіндеп сыртқы әлеуметтік диалог тәжірибесін ішкі ойлау ресурсына айналдырады; бұл тәжірибе күнделікті міндеттерді шешуге қатысу арқылы қалыптасып, оқушының өз бетінше ойлануына негіз болады (Нұсқаулық, 28-бет).

Мұғалім сабақты жан-жақты дайындап, сабақ үстінде туындайтын әртүрлі сұрақтарға бағыт-бағдар беретін деңгейде болуы тиіс. Яғни, мұғалімнің рөлі — дайын білімді жеткізу емес, оқушының білімді құрастыруына мүмкіндік беретін орта қалыптастыру.

Эпиграф

«Егер балалар бірдемені түсінбесе, оқытушы оларды кінәлауға тиіс емес; оларға түсіндіре алмағаны үшін өзін кінәлауы тиіс».

Жоспарды жандандыру

Сабақты тиімді жоспарлау үшін мен өзіндік талдау мен реттеу мәселелерін жүйелі түрде қарастырып, оқытуға әсер ететін ішкі және сыртқы факторларды анықтауға ұмтыламын. Топтық жұмысты диалог түрінде тиімді ұйымдастыру — оқушылардың қызығушылығын арттыруға, білім деңгейін көтеруге және сөйлеу мәдениетін қалыптастыруға ықпал етеді.

Білім сапасы оқушының білімге деген құштарлығы мен қызығушылығына тікелей байланысты. Сондықтан мұғалім сабақтың тиімді өтуі үшін үнемі ізденіп, мақсатқа сай әрі креативті амалдарды дамытып отыруы қажет. Оқыту үдерісінде белсенділік пен өзара әрекет болса, нәтиже де жоғары болады.

Оқуды белсендіруге және диалогтік оқытуды күшейтуге ықпал ететін кез келген тәсілді қолдау — мектептің демократиялық орта екенін, құқықтардың тең бөлінетінін айқындайды. Мұғалімдер оқушыларға өз бетінше орындау құқығын беріп, сыныпта ынтымақтастыққа негізделген атмосфераны саналы түрде қалыптастыруы тиіс.

Эпиграф

«Жеті рет өлшеп, бір рет кес».

Тәжірибеде таразылау

Бағдарламаға сай, сабақ барысында «Оқыту мен оқудағы жаңа тәсілдер» модулін іске асыруда диалогтік оқыту тәсілін басшылыққа алдым. Оқушылар талқылау, білімді бірлесіп құру, түсіну және дағды қалыптастыру арқылы оқу үдерісіне белсенді қатысты.

Осы тәжірибе арқылы диалогтік тәсілдің оқушылардың ашылуына, ойын еркін жеткізуіне және сөздік қорының молаюына нақты ықпал ететінін байқадым. Сабақ барысында белсенді оқу әрекеттерін қолданудың нәтижелілігі де дәл осы жерден көрінеді.