Аяз ата мен сізге
Жаңа жыл мерекелік ертеңгілігі: сценарий
Бұл мәтін — балабақшадағы жаңа жылдық ертеңгілікке арналған толыққанды сценарий. Онда жүргізушінің құттықтауы, балалардың тақпақтары, ортақ ән мен би, ойындар, кейіпкерлердің (Сиқыршы, Маша мен Аю, Күлдіргіш, Аяз ата, Ақшақар, жануарлар) қатысуы және соңындағы марапаттау мен сыйлық тарату бөлімдері берілген.
Мақсат
Балалардың мерекелік көңіл күйін көтеру, өнерін көрсету, ортақ ән-бимен біріктіру.
Негізгі идея
Шыршаны жарқыратып, Аяз ата мен Ақшақарды шақырып, ойын-сауық арқылы жаңа жылды қарсы алу.
Қатысушылар
Балалар, ата-аналар, тәрбиешілер, жүргізуші және сахналық кейіпкерлер.
Кейіпкерлер мен сахналық көріністер
Сценарий оқиға желісін біртіндеп құрып, балалардың назарын ұстап тұратындай динамика береді: әуелі құттықтау, кейін сиқыр арқылы шырша шамын жағу, қонақтарды шақыру, ойындар мен би, соңында сыйлық.
Жүргізуші
Мерекені ашады, бөлімдерді байланыстырады, балаларға сұрақ қойып, қонақтарды шақырады.
Сиқыршы
Карнавалды бастайды, шырша шамын жағуға «сиқыр» ұйымдастырады, көңіл күйді көтереді.
Маша мен Аю
Күтпеген қонақ ретінде пайда болып, балаларды күлдіріп, мерекелік әсерді күшейтеді.
Күлдіргіш
Ойынға шақырып, бағдарламаны жандандырады; «Аяз ата мен Ақшақар жетіспейді» деген ойды айқындайды.
Аяз ата мен Ақшақар
Негізгі қонақтар: балаларды құттықтап, өлең-тақпақ тыңдап, ойын ұйымдастырып, соңында сыйлық таратады.
Жануарлар (Түлкі, Қасқыр, Ит)
Қысқа комедиялық көрініс береді: айла, мақтан, әділдік тақырыптары көрінеді.
Сценарий барысы (өңделген нұсқа)
1) Ашылу сөзі
Жүргізуші жаңа жылдың арайлы таңын, ақ мамық қарды, қуаныш пен молшылық тілегін айтып, мерекені бастайды. Балалар «Еркем-ай» тобы болып шыршаны айнала тұрады.
Жүргізуші: Қош келдің, Жаңа жыл! Жаңа жылдың таңы қандай арайлы! Ақ мамық қар маңайды көмкеріп, жүрекке жылу сыйлайды. Баршаңызды жаңа жылмен құттықтаймын! Бұл жыл бәрімізге бақыт, шаттық, молшылық әкелсін!
2) Сиқыршының келуі және шырша шамын жағу
Музыка қосылып, Сиқыршы кіріп келеді. Ол жаңа жылдық карнавалдың басталғанын жариялайды. Шырша «көңілсіз» болғандықтан, балалардың әдемі сөздерімен шамын жағу рәсімі жасалады.
Сиқыршы: Құтты болсын, жаңа жыл! Тезірек жиналыңдар — жаңа жылдық карнавал басталады! Маска да бар, би де бар — асығыңдар!
Барлығы (3 рет): Қуант бізді, таңырқат — шамдарыңды жарқырат!
Шырша шамы жанады. Балалар қол соғып қуанады. Одан кейін «Шырша жыры» орындалады.
3) Балалардың тақпақтары
Балалар шырша, мереке, ойыншықтар мен жаңа жылдың сәні туралы тақпақтарын айтады.
Наргиза: Тамаша, тамаша, шыршамыз тұр жараса. Басында әсем жұлдызы — көз тоймайды қараса.
Нұрхан: Шыршамызда қаншама түрлі-түсті шырақтар, күлгін түсті ойыншықтар, жарқыраған алтын бар.
Асылназ: Безендіріп шыршаны, жыл қуантты баршаны. Той-маскарад басталды, Аяз оны басқарды.
4) Қонақтарды шақыру: Маша, Аю және Күлдіргіш
Балалар Аяз ата мен Ақшақарды шақырады. Бірақ алдымен Аю келеді, артынан Маша көрінеді. Олардың қораптан «сыйлық» табуы — Күлдіргіштің шығуына ұласады. Күлдіргіш балалармен ойын ойнауға ниет білдіріп, басты қонақтардың жетіспейтінін айтады.
Күлдіргіш: Сәлем, балалар! Мені қораптан шығарғандарың қандай жақсы болды! Мұнда қандай тамаша! Мен де сендермен бірге жаңа жылды қарсы алайын, қызықты ойындар ойнайық!
Барлығы (3 рет): Қоңырау үні сыңғырла, Аяз ата, Ақшақар! Біз сендерді сағындық, тез келіңдер ортаға!
5) Аяз ата мен Ақшақардың келуі
Әуенмен бірге Аяз ата мен Ақшақар келеді. Аяз ата балаларды құттықтап, өткен жылмен салыстырып өскендерін сұрайды. Ақшақар өз таныстыруын өлеңмен айтады. Кейін балалар тақпақ айтып, ән-күй жалғасады.
Аяз ата: Құтты болсын, балалар, келген жаңа жылдарың! Алаңсыз өсіңдер, еркелеп, қыз-ұлдарым!
Ақшақар: Сәлеметсіңдер ме, балалар! Жаңа жылдарың құтты болсын! Мен — Ақшақармын, маңайды сүйсіндіретін арайлымын.
6) Ойын: «Байпақ»
Екі ойыншы екі сыңар байпақты бөліп алады: біреуі оң аяққа, біреуі сол аяққа киеді. Әуенмен билей жүріп шыршаны айналып, ортаға бірінші болып жетуі керек. Алдымен ата-аналар, кейін балалар ойнайды.
- Құрал: екі сыңар байпақ.
- Мақсат: жылдамдық пен ептілікті дамыту, көңіл көтеру.
7) Ақшақардың сұрақ-ойыны
Ақшақар ойын бастайды: ол сөйлемді бастап, балалар хормен аяқтайды.
Ақшақар: Қарға мүлгіп дала тұр, келе жатыр...
Балалар: Жаңа жыл!
Ақшақар: Қызыл мұрын, ақ мұртты — білсең атын тез ата, келеді бізге...
Балалар: Аяз ата!
Ақшақар: Шырша бүгін кәделі! Сендер әрі...
Балалар: Әдемі!
Ақшақар: Көңілсіз бір бала жоқ, ойын-күлкі таралсын. Құтты болсын...
Балалар (3 рет): Жаңа жыл!
8) Би және шығармашылық нөмірлер
Балалардың биі (мысалы, «Ұлпақарлар биі»), ата-аналардың биі (мысалы, «Үнді биі») және өлең-тақпақтар мерекені әрлендіреді. Ескі жылмен қоштасу және жаңа жылдың келуі символикалық түрде көрсетіледі.
9) Комедиялық көрініс: Түлкі, Қасқыр, Ит
Түлкі сыйлыққа бірінші қол жеткізгісі келеді, Қасқыр өз «өнерін» ұсынады, ал Ит әділдік танытып, тақпақ айтып береді. Бұл көрініс балалардың көңілін көтеріп, сахналық мәдениетті дамытады.
10) Марапаттау және сыйлық тарату
Жүргізуші белсенді ата-аналарға алғыс хат табыстайды. Кейін Аяз ата мен Ақшақар балаларға сыйлық үлестіреді. Соңында қонақтармен қоштасу сөзі айтылады.
Аяз ата: Жарайсыңдар, балаларым! Бүгін мені қуантып, көңілімді көтердіңдер. Барлығың ақылды да өнерлі екенсіңдер. Сыйлығымызға риза болыңдар! Енді біз жолға шығамыз — басқа балалардың да өнерін тамашалайық. Аспандарың ашық болсын!
Қорытынды
Бұл сценарий жаңа жылдық ертеңгілікті әсерлі де мағыналы етіп құруға көмектеседі: балалардың өнері көрсетіледі, ата-аналар белсенді қатысады, ойын мен би арқылы ортақ қуаныш қалыптасады. Мереке соңында алғыс білдіріліп, сыйлықтар таратылып, жаңа жылға ақ тілектер айтылады.
Автор туралы мәлімет
Батыс Қазақстан облысы, Ақжайық ауданы, Базаршолан ауылы, «Балдәурен» мектепке дейінгі ұйымының I санатты тәрбиешісі — Кушаева Асел Максутовна.