Қазақша рефераттар

Мені қабыңа салып, арқалап жүре бер

Ә

Әділ төрелік туралы ғибрат

Қақпан, қуғын, алғысқа лайық іс және күтпеген опасыздық. Соңы — тапқырлыққа тірелген әділ шешім.

Бір қасқыр тамақ іздеп жүріп, құрылған қақпанға түсіп қалады. Әрі жұлқынып, бері жұлқынып, әупірімдеп жүріп әзер құтылады. Бірақ қашып бара жатқанын аңшылар көріп, ізіне түсіп қуа жөнеледі.

Қасқыр сасқалақтап бір егіншіге келіп, болған жайды айтады: «Қайтсең де мені жасыр. Жақсылығыңды ұмытпаймын. Мені қапқа салып, арқалап жүре бер», — деп жалынады. Қасқырдың еңірегенін көрген егінші оны қапқа салып алып, арқасына асып жүре береді.

Қуғын

Кешікпей аңшылар жетіп келіп: «Қашып бара жатқан қасқырды көрмедің бе?» — деп сұрайды. Егінші болса: «Жаңа ғана анау маңайдан қашып өтті, тезірек ұмтылыңдар», — деп, оларды теріс бағытқа жібереді. Аңшылар бел асып кеткен соң, егінші қаптың аузын шешіп: «Жөніңе бара бер. Маған да бір жақсылық етерсің», — дейді.

Опасыздық

Бірақ қасқыр қуанып кетудің орнына: «Мен сені жеймін. Қарным ашты», — деп тұра ұмтылады. Егінші шошып: «Мен сені өлімнен құтқардым ғой. Жақсылыққа жамандық жасау бола ма?», — дейді де, біреуден төрелік сұрайық деп ұсыныс айтады.

Екеуі дауласып тұрған кезде, бір жақтан қаңғып түлкі келеді. Егінші де, қасқыр да оқиғаны бастан-аяқ айтып береді. Сонда түлкі: «Мұныңыз құр сөз. Мына дорбаға үлкен қасқыр сыяды дегенге сенбеймін», — дейді. Екеуі: «Бұл рас», — деп қайта-қайта дәлелдеумен болады.

Түлкінің шарты

Түлкі қасқырға: «Қапқа кірмейінше сенбеймін», — дейді. Қасқыр дәлелдемек болып қапқа қайта кіреді.

Сәтті сәт

Түлкі егіншіге сыбырлап: «Қаптың аузын байла. Енді қимылдайтын кезің келді», — дейді. Артынша: «Кәне, күзде егінді қалай соғатыныңды көрейін», — деп қайрай түседі.

Егінші құралын алып, қаптағы қасқырды ұра бастайды. Біраздан соң түлкі: «Енді қаптың аузын аш», — дейді. Қасқыр болса, алды-артына қарамай қаша жөнеледі.

Қорытынды

Артынан түлкі сақ-сақ күліп: «Көптен бері істеген бір әділ төрелігім еді», — дейді. Сөйтіп, егінші байғұс түлкінің айласымен ажалдан аман қалады.

Ой салар түйін

  • Жақсылық жасағанда, өз қауіпсіздігіңді де ұмытпа.
  • Опасыздыққа орын қалдырмау үшін, жағдайды ақылмен таразыла.
  • Әділдік кейде күшпен емес, тапқырлықпен келеді.