Қазақша рефераттар

Жүрек тондары нашар естіледі, тахикардия

Эксикоз (сусыздану): түрлері, дәрежелері және ем қағидалары

Эксикоз — организмнің сусыздануы. Ең жиі себебі: диарея және құсумен жүретін жедел ішек инфекциялары. Сусыздану судың және электролиттердің (тұздардың) жоғалуына байланысты дамып, баланың жалпы жағдайын тез нашарлатуы мүмкін.

Клиникалық көрінісіне қарай эксикоздың 3 түрі

  1. 1

    Клеткаішілік (су тапшылықты) эксикоз

    Әдетте құсу мен іш өтудің салдарынан судың көп жоғалуынан болады. Көбіне диарея құсудан басым болғанда дамиды. Бұл кезде су клеткадан қан плазмасына ауысып, клеткаішілік сусыздануға әкеледі.

  2. 2

    Клеткасыртылық (тұз тапшылықты) эксикоз

    Әдетте құсу іш өтуден басым болғанда баяу дамиды. Көбіне ем кеш басталғанда, парентеральді түрде артық глюкоза енгізілгенде немесе регидратация қате жүргізілгенде кездеседі. Нәтижесінде «судан улану» дамуы мүмкін. Тұздың көп мөлшерде жоғалуы немесе олардың шамадан тыс сұйылуы сұйықтың клетка ішіне ығысуына әкеледі.

  3. 3

    Клеткаішілік және клеткасыртылық (изотониялық) эксикоз

    Құсу және диарея кезінде су мен тұздың біркелкі жоғалуымен сипатталады. Бұл түрінің ағымы, әдетте, жеңілірек.

Дәрежелері (салмақ жоғалтуына және клиникасына қарай)

I дәрежесі

салмақ жоғалту < 5%
  • Бала шөлдейді, тері түсі бозғылт.
  • Тері тургоры аздап төмендейді: тері қатпары тез жазылады.
  • Тері және шырышты қабаттардың ылғалдылығы төмендейді.
  • Ерте жастағы балаларда үлкен еңбек аздап түсуі мүмкін.
  • Мазасызданғанда тахикардия байқалады.

II дәрежесі

салмақ жоғалту 6–9%
  • Жалпы жағдайы ауыр; бала қозғыш, тырысуға бейім.
  • Үлкен еңбек анық түскен.
  • Тері және шырышты қабаттар құрғақ, бозғылт.
  • Тері қатпары баяу жазылады.
  • Дауысы қарлыққан.
  • Жүрек тондары бәсең, тахикардия; артериялық қысым жоғарылауы мүмкін.
  • Ентігу, олигурия дамиды.

III дәрежесі

салмақ жоғалту > 10%
  • Жалпы жағдайы күрт нашарлайды, қоршаған ортаға немқұрайлы.
  • Тері бозғылт, «мрамор» тәрізді, суық.
  • Тері қатпары орнына келмейді.
  • Шырышты қабаттар өте құрғақ; бала жассыз жылайды, кейде көзін ашық ұстап ұйықтауы мүмкін.
  • Жүрек тондары бәсең, тахикардия; артериялық қысым төмен, пульс жіп тәрізді.
  • Жедел бүйрек жеткіліксіздігі дамуы мүмкін.

Емі (регидратация)

Емнің негізі — глюкоза-тұздық ерітінділермен регидратация жүргізу. Мақсаты: су-минералды алмасуды және асқазан-ішек жолдарының секрециясын қалпына келтіру. Ем 2 кезеңмен жүргізіледі.

I кезең (алғашқы 6 сағат)

Емнің бастапқы сатысында тұз тапшылығының орнын толтыруға бағытталады.

Ұсынылатын көлем

80–100 мл/кг

6 сағат аралығында

II кезең (қолдаушы терапия)

Сұйықтық пен электролит теңгерімін сақтауға бағытталған.

Ұсынылатын көлем

80–100 мл/кг

тәулігіне

Енгізу жолы: дәрежесіне қарай

I дәрежесі

2/3 көлемі — ауыз арқылы

1/3 көлемі — көктамырға

II дәрежесі

1/3 көлемі — ауыз арқылы

2/3 көлемі — көктамырға

III дәрежесі

200 мл/кг — тәулігіне көктамырға

Ескерту: нақты ерітінді құрамы, енгізу жылдамдығы және мониторинг тактикасы баланың жасы, қатар жүретін аурулар және гемодинамикалық көрсеткіштеріне қарай анықталады.