Олжашы батыр (16 ғ. аяғы - 17 ғ. басы)
Олжашы батыр туралы
Олжашы батыр (16 ғасырдың аяғы — 17 ғасырдың басы) Орта жүз Арғын тайпасының Қаракесек руынан шыққан. Шежірелік таралым бойынша Қаракесектен Ақша, одан Бошан, одан Бәйбөрі тарайды. Бәйбөрінің екінші ұлы — Олжашы батыр.
1627 жылғы жорық және тарихи ахуал
Есім хан тұсында, 1627 жылы, Қатаған Тұрсын ханға қарсы жорыққа қол жиналады. Ел ішінде бұл оқиға «Хан Тұрсынды ант ұрсын» деген тіркеспен де айтылады. Сол жорықтағы қолбасшылардың бірі — Арғын Олжашы.
Тұрсын ханның әскері Сайрам маңында жеңіліс табады. Оның ордасы Ташкент қаласында болған. Тұрсын хан Аштарханид әмірлерімен одақ құрып, Есім ханмен бәсекеге түскені де айтылады. Ташкент алынғаннан кейін Тұрсын хан қаза табады.
Отбасы, ұрпақ және ел жадындағы дерек
Тұрсын ханнан қалған қыздар
- Айбике, Нұрбике, Қызданбике — ел аузындағы дерек бойынша, Шаншар атты қолбасшы олжа ретінде алады.
- Қоңырбике — ұлы Абайдың түп бабасы Әли алады.
- Оразбике — Олжашы батырға тиеді.
Оразбике және Жүгіней әулеті
Олжашының Жүгіней есімді ағасы болған. Дерек бойынша, Олжашы Оразбикені осы ағасына берген. Одан Қойке, Есбалақ, Баян, Хангелді, Кенжек атты балалар дүниеге келеді.
Тағы бір әйелінен Қыдырәлі мен Кедей туғаны айтылады. Жұрт арасында осыған байланысты: «Қыдырәлі, Кедейсің, Қойке келсе не дейсің» деген мәтел сақталған.
Олжашының өз ұрпақтары
Олжашының өзінен Асан мен Үсен туғаны айтылады. «Ақтабан шұбырынды» кезеңінде Асанның ұрпақтары Сырдың арғы жағына ауып кеткен. Ал Үсеннің және Жүгінейдің ұрпақтары Арқа өңірінде қалып, өсіп-өнген.
Қазіргі заманмен байланысы
Қазақ КСР Ішкі істер министрі Шырақбек Қабылбаев — Олжашы батырдың ұрпағы.