Басықара Би Құрманұлы 10 - 12 жасында билік айтып, әділдігімен ел ішінде көріне бастайды
Басықара би Құрманұлы туралы
Басықара би Құрманұлы 10–12 жасынан-ақ билік айтып, әділдігімен ел ішінде таныла бастаған. Ел аузындағы әңгімелерде оны бірде батыр, бірде би деп атайды. Бұл — оның тұлғалық болмысының кеңдігін, әрі ерлік пен парасатты қатар ұстағанын аңғартады.
Ерте танылуы
Жасөспірім шағында-ақ әділ билігімен көзге түсіп, ел ішіндегі дау-дамайда сөзі өтімді болған.
Екі қырлы атақ
Халық жадында «батыр» да, «би» де атануы — бір ғана рөлмен шектелмеген тарихи бейне екенін көрсетеді.
Әділдік мұрасы
Тапқыр шешімдері мен әділ төрелігі туралы сөздер ұрпақтан-ұрпаққа ауызша тараған.
Тегі мен тарихи орта
Басықараның атасы Тасым — атақты батыр болған. Ол тек Төртқара руының ғана емес, Әлім руының да мерейін өсірген, аты елге мәлім тұлға ретінде айтылады. Деректерде Тасым батырдың 1840–1841 жылдары өзінің атымен аталатын жерде дүниеден өткені көрсетіледі.
Шежірелік сабақтастық
- Басықарадан
- Бекмырза
- Бекмырзадан
- Бәймен
- Деректерде
- Есімдері аталады
Мұрағат деректері және қоғамдық ықпал
Бәймен би мен Басықара бидің есімдері «Қазақ-орыс қатынастары» жинағында кездеседі. Мұрағат материалдарында олардың есімдері мен атқарған істері туралы қысқаша мәліметтер берілген.
1792 жылғы оқиға
Мәселен, 1792 жылдың маусым айында басқа билермен бірге Ералы сұлтанның хан болуына қарсылық білдіргендердің қатарында Басықара бидің де есімі аталады. Бұл дерек оның қоғамдық мәселелерге белсенді араласқанын аңғартады.
Халық жадындағы бедел және жер-су атауы
Басықара бидің тапқырлығы мен әділ билік жүргізгені туралы әңгімелер ел ішінде кең тараған. Қазалы су торабының Басықара атымен аталуы — бабаға көрсетілген айрықша құрметтің белгісі.
Ел ішіндегі нақыл
«Басықара басып айтады, басқа билер қасып айтады».
Бұл сөз оның кесімді, нық төрелігін және әділ шешімге тайсалмай келгенін білдіреді.