Барлығы жігіттердің еңбегі
Достықтың мәні
Достық — адамдардың бір-біріне адал, қалтқысыз сеніп, ортақ мүдде мен ортақ көзқарасқа сүйенетін асыл қасиеті. Ол — өзара жауапкершілік пен қамқорлықтың, рухани жақындықтың айқын белгісі.
Нағыз достық адамға шабыт беріп, өмір жолындағы түрлі сәтсіздіктерге мойымауға, басына түскен қайғы мен қиындықты бірге көтеруге жәрдемдеседі.
Мінез айырмашылығы — кедергі емес
Дос-жаранның мінезі әр түрлі болуы мүмкін: біреуде қызбалық немесе баяулық байқалса, екіншісінде тұйықтық не жігерсіздік көрінуі ықтимал. Бірақ мұндай айырмашылықтар достыққа бөгет бола алмайды. Керісінше, шынайы достық адамды өз кемшілігін көріп, түзелуге жетелейді.
Достыққа сыйыспайтын қасиеттер
- сатқындық
- екі жүзділік
- өтірікшілік
- өзімшілдік
Дәстүрдегі орны және мақал-мәтел
Қазақтың дәстүрлі әдеп жүйесінде достыққа ерекше мән берілген. Халық арасында достық туралы мақал-мәтелдер де мол:
“Дос жылатып, дұшпан күлдіріп айтады.”
“Досы жақсының, өзі де жақсы.”
“Дүниеде адамның жалғыз қалғаны — өлгені; қайғының бәрі соның басында.”
Достыққа қарама-қарсы ұғым — қастық пен күншілдік. Мұндай сезімге ерік берген жан өзгенің қуаныш-қызығын, ырыс-бағын көтере алмайды; “дос” дегеннің не екенін толық ұғынбайды.
Дұрыс дос таңдау және кең мағынасы
Дұрыс дос таңдай білу — өмірлік маңызды мақсаттардың бірі. Достық — өмірде еш нәрсемен бағаланбайтын құндылық: дос табу оңай көрінгенімен, оны сақтау одан да қиын.
Достықты сақтайтын тіректер
- нәзіктік пен ұқыптылық: қатынасты “баптап” отыру
- қайтарым күтпей бере білу
- сенім мен жарқын көңіл
- адалдық және қиын сәтте көмекті аямау
Саясаттануда да “достық” ұғымы қолданылады: ол мемлекеттер арасындағы саяси, экономикалық, мәдени мүдделерге негізделген ынтымақтастықты білдіреді. Ал бүгінгі күнде адамдар арасындағы достық бұрынғыдан да қажет.
Жеке тәжірибе: мектептегі достар
Менің Диана, Дәуренгүл, Айман, Меруерт, Данагүл есімді достарым бар. Оларды өте жақсы көремін. Арамызда реніш те, өкпе де болған емес: сабаққа бірге дайындаламыз, бос уақытта бірге ойнаймыз, велосипед тебеміз.
Достарымның бойында жақсы қасиеттер көп. Мысалы, Дәуренгүл өте мейірімді: айналасына үнемі шуақ шашып жүргендей әсер қалдырады. Сол мінезінің арқасында ауылдағы үлкен-кішіге сыйлы.
Мен достарымды мақтан тұтамын, қасымда жүргендеріне қуанамын. Ұланды оқып жүрген құрбыларыма айтарым: достарың көп болсын, достықты қадірлей біліңдер.
Естелік: сыныптас жігіттердің ұйымшылдығы
Мен үшін сыныптас достарым — алтын жандар. Барлығы жігіттер болса да, оларды кейде бауырларымнан да жақын көрдім: туған күн, той, мерекеде үнемі бірге жүретінбіз.
Тараз, Алматы, Түркістан қалаларында бас қосып, сыныптастардың әдемі әзіл-қалжыңымен думанды кездесулер өткізетінбіз. Қапшағайға барып, таза ауамен тыныстап, көл жағасында құмнан сурет салып қайтатын күндер де болды — бәрі жігіттердің ынтасымен, еңбегімен ұйымдасатын.
Олар бізге әрдайым құрмет көрсетіп: “Қыздар, біздің қасымызда жүріңдер, тұрмысқа шықсаңдар да келіп тұрыңдар — сендерсіз қызық емес”, — деп, төрге шығарып, сыйлап отыратын.
Өмір өзгерісі: арақашықтық пен жаңа жауапкершілік
Үлкендер кейде: “Достарың кейін қалады, бәрің жан-жаққа тарап кетесіңдер”, — дейтін. Біз оған мән бермей, әңгімемізді жалғастыра беретінбіз. Бірақ уақыт өте келе олардың айтқанының жаны бар екенін сезіндім.
Кей достарым қолынан келгенше көмегін аямайтын: Алматыға барсам, аяғымды жерге тигізбей қажет жеріме жеткізіп, шуылдап жүріп автобусқа шығарып салатын. Сол сәттерде достарыммен шын мақтанатынмын.
Бүгінгі күй: сағыныш пен түсінбеушілік
Бірінен кейін бірі отбасын құрып, әркім өз өмірінің ырғағына түсті. Бұрынғыдай әзіл-қалжың, еркін отырыс сиреді: отбасылық мәселелер алдыңғы орынға шықты. Соңғы екі айда төрт сыныптасымның үйлену тойы болды, бірақ бара алмадым.
Алғашқы тойға жұмыстан сұрана алмадым. Кейінгілеріне де бармадым: ішкі зауқым соқпады, себебі бұрынғы балғын достардың бейнесін таба алмайтындай көрінді. “Енді достармен ат құйрығын кесісемін” деп ойлағаным да болды.
Қиын тұс
Бірақ көшеде кездейсоқ көріп қалсам, оларға деген ықыласымнан біржола арыла алмаймын. Кейбірі амандығымды сұраудан бұрын: “Тойларға неге келмедің?” — деп тіке талап қояды. Ал мен отбасылы адамдардың жанында өзімді ыңғайсыз сезінетінімді ашық айта алмай қаламын.
Кейде маған виртуалды әлем тынысы жеңілірек көрінеді.