Бұлардың түжырымы бойынша жұмыртқа тек дайын организмнің дамуына қолайлы қоректік ортаның қызметін атқарады
Анималькулисттер және ертедегі эмбриологиядағы көзқарастар
Анималькулисттер (көне грекше: animalculum — «ұсақ жануар») — XVII–XVIII ғасырлардағы биолог-эмбриологтар арасында кең тараған, бірақ қате түсінікке сүйенген бағыт. Бұл көзқарас бойынша шәуеттегі сперматозоидтің ішінде «дайын, өте кішкентай жетілген организм» болады, ал ұрықтың дамуы — сол организмнің тек мөлшер жағынан ұлғаюы ғана деп есептелді.
Негізгі тұжырым
Анималькулисттердің пайымдауынша, жұмыртқа дайын организмге тек қоректік орта және дамуға қолайлы жағдай жасайтын «қабық» қызметін атқарады.
Ұрықтың дамуы туралы екі теория: преформизм және эпигенез
Ерте кезеңдегі эмбриолог-ғалымдар арасында ұрықтың дамуын түсіндіретін екі негізгі теория болған: преформизм және эпигенез.
Преформизм
Көне грекше: prae — «алды, алдында» және «форма».
Бұл қағида бойынша ұрықта даму мен жетілу процестері жүрмейді: ол көзге көрінбейтін, тым ұсақ дайын ағза; қолайлы жағдайға түскен бойда тек өседі.
Эпигенез
Көне грекше: epi — «соңы»; genesis — «шығу тегі, пайда болуы».
Эпигенез тұжырымы ұрықта құрылымдар біртіндеп қалыптасып, күрделенеді деген идеяға сүйенеді.
Преформизм ішіндегі бағыттар
Преформизмді ұстанған ғалымдар негізгі екі топқа бөлінді: анималькулисттер және овисттер.
Тарихи өкілдер
XVII–XVIII ғасырларда еңбек еткен эмбриолог-оқымыстылардың бір бөлігі преформистік көзқарасты қолдады. Олардың қатарында:
- А. Левенгук
- Я. Сваммердам
- М. Мальпиги
- А. Галлер
- Ш. Бонне
Ескертпе
Мәтінде «Қар. Овисттер» деген сілтеме берілген: бұл преформизм ішіндегі екінші бағыт — овисттер туралы бөлек қарастыру қажет екенін білдіреді.