Қазақша рефераттар

Қазақстан Республикасының конституциялық заңының Қазақстан Республикасының мемлекеттік нышандары туралы бапта

Мемлекеттік рәміздер — тәуелсіздіктің айқын нышаны

2007 жылғы 4 маусымда Астана қаласында Қазақстан Республикасы мемлекеттік рәміздерінің 15 жылдығына арналған «Менің Қазақстаным» атты республикалық жастар форумында Президент Н.Ә. Назарбаев мемлекеттік рәміздердің мәнін ерекше атап өтті: олар елдің егемендігі мен тәуелсіздігін айқындайтын белгілер ғана емес, мемлекетіміздің өткені, бүгіні мен болашағы арасындағы сабақтастықты көрсететін жарқын бейне.

«Мемлекеттік рәміздер — халқымыздың рухын, ұлттық салт-санасын, қаһармандығы мен даналығын, болашаққа үміті мен арман-тілегін жеткізетін аса құнды белгілер. Желбіреген аспан түстес байрағымыз халқымыздың арманын асқақтатып, қыран бүркіттей елімізді көк аспанда қалықтатып тұр».

— Н.Ә. Назарбаев, 2007 ж. 4 маусым

1992 жылғы 4 маусымда тәуелсіз Қазақстанның жаңа мемлекеттік рәміздері алғаш рет бекітілді. Содан бері көк Туымыз Нью-Йорктегі БҰҰ штаб-пәтерінің алдында әлем елдерінің туларының қатарында желбіреді, халықаралық спорт ареналарында жеңімпаздар құрметіне Әнұран шырқалды, ұлттық валютамыз — теңгенің банкноттарында Елтаңба бейнеленді. Қазақстандық ғарышкерлермен бірге ғарышта болған рәміздер — тарихымыздың айрықша беттері.

Рәміздердің қоғам үшін маңызы

  • Егемендік пен тәуелсіздіктің негізгі нышандарының бірі.

  • Ата-бабамыз аңсаған еркіндік, бостандық және егемендік мұратын айғақтайды.

  • Қазақстанның әлемдегі беделі мен жетістігін танытады.

  • Жастарды өз еліне деген терең сүйіспеншілік пен шынайы патриотизмге тәрбиелеудің қуатты құралы.

  • Рәміздерге құрмет — елге, жерге, тілге деген мақтаныш сезімін қалыптастырады.

Тәрбиелік өлшем

Болашақ ұрпаққа жалпыадамзаттық құндылықтарды құрметтетумен қатар, өз еліне, ұлтына, тіліне, салт-дәстүріне деген отаншылдық сезімді тәрбиелеу — аса маңызды міндет.

Құқықтық негіз

ҚР-ның мемлекеттік нышандары туралы конституциялық заңында мемлекеттік рәміздердің мәні мен маңызын түсіндіру, құрметтеуді қалыптастыру мақсатында оларды білім беру бағдарламаларына енгізу көзделген.

Мектептегі оқыту және танымдық жұмыстар

Мектепте мемлекеттік рәміздерді оқып-үйрену бастауыш сатыдан басталады: «Дүниетану», «Ана тілі» пәндері арқылы оқушылар Ту, Елтаңба, Әнұран туралы алғашқы түсініктерін қалыптастырады. Жоғары сыныптарда бұл білім жүйеленіп, толықтырылады, ал құрмет сезімі тереңдей түседі.

Тиімді тәсілдер

  • «Тәуелсіз Қазақстан», «Туған ел», «Отан» тақырыптарындағы сабақтарда бейнематериалдарды қолдану.

  • ҚР мемлекеттік нышандары туралы электронды оқулықтан үзінділер пайдалану.

  • Тәлімдік-тәрбиелік мәні бар көріністер арқылы оқушының рухын көтеріп, елге деген мақтаныш сезімін бекіту.

Мұндай материалдарда Олимпиада жеңімпаздарының тұғырда тұрған сәті, көк Тудың әлемдік ареналарда желбіреуі, ғарышкер Талғат Мұсабаевтың көк байрақты ғарышқа алып шығуы сияқты эпизодтар тарихи сабақтастықты сезіндіреді әрі оқушының отаншылдық көзқарасын күшейтеді.

Қазақстан Республикасының Мемлекеттік Туы

Қазақстан Республикасының Мемлекеттік Туы — ортасында шұғылалы күн, оның астында қалықтап ұшқан қыран бейнеленген тік бұрышты көгілдір түсті мата. Тудың сабы жағында ұлттық өрнек тік жолақ түрінде нақышталған. Күн, оның шұғыласы, қыран және ұлттық өрнек алтын түстес. Ені мен ұзындығының арақатынасы — 1:2.

Нышандардың мәні

Көгілдір түс

Адалдықтың, тазалықтың, ынтымақ пен бірліктің, ашық көк аспанның нышаны.

Күн

Өмірдің, береке-байлықтың белгісі; кеңістік пен уақытты, бағдар ұғымын білдіреді. Шеңбер — өмір мен тіршіліктің нышаны.

Қыран бүркіт

Күш-қуаттың, қырағылықтың, биіктің, көрегендіктің көрінісі. Түркі дүниетанымында биліктің нышаны ретінде де танылады.

Ұлттық өрнек («қошқар мүйіз»)

Қазақ қолданбалы өнерінің айшықты белгісі, ұлттық болмыстың көрінісі; бүгін сәулет пен дизайнда кең қолданылатын өрнек.

Қазақстан Республикасы Мемлекеттік Туының авторы — суретші Шәкен Оңласынұлы Ниязбеков.

Есте сақтайтын қысқа формула

  • Көк түс — бірлік пен ашықтық.

  • Күн — өмір мен береке.

  • Қыран — еркіндік пен биік мақсат.

  • Өрнек — ұлттық мәдени код.

Қазақстан Республикасының Мемлекеттік Елтаңбасы

Қазақстан Республикасының Мемлекеттік Елтаңбасы — дөңгелек нысанды, көгілдір түс аясында шаңырақ бейнесі берілген композиция. Шаңырақты айнала күн сәулесіндей тараған уықтар шаншылған. Оң және сол жағында аңыздардағы қанатты пырақтар орналасқан. Жоғарғы бөлігінде көлемді бес бұрышты жұлдыз, төменгі бөлігінде «QAZAQSTAN» жазуы бар. Негізгі бейнелер алтын түстес.

Мағыналық қабаттар

Шаңырақ

Қазақ халқының және Қазақстанды мекендейтін барлық халықтардың ортақ Отанының белгісі. Бірлік пен береке әр азаматтың адал еңбегіне, елдің гүлденуіне қызмет етуіне байланысты.

Қанатты пырақ

Батылдықтың, күш-жігердің, сұлулықтың және адалдықтың нышаны. Қазақ дүниетанымында жылқы — еркіндіктің, тектіліктің, серіктестіктің символы.

Мүйіз

Айбындылықтың, беделдің, күш-қуаттың белгісі; ерлік пен батырлық ұғымын да қамтиды.

Бес бұрышты жұлдыз

Мемлекетіміздің бес құрлыққа да ашықтығын және еркін елдің биік мұратын білдіреді.

Тәуелсіз Қазақстанның Мемлекеттік Елтаңбасының авторлары — архитекторлар Жандарбек Мәлібеков және Шот-Аман Уәлиханов. Киіз үй — ата-бабамыздың қасиетті баспанасы, ал шаңырақ — ұрпақ сабақтастығын білдіретін киелі белгі.

Тарихи-танымдық ескертпе

Қазақ атауы XV ғасырдың екінші жартысында қазақ халқы қалыптасқаннан кейін этникалық мәнге ие болды. «Қазақстан» атауы елтаңбада этно-мәдени рәміз ретінде көрініс табады.

Қазақстан Республикасының Мемлекеттік Әнұраны

Қазақстан Республикасының Мемлекеттік Әнұраны — заңда көзделген жағдайларда орындалатын музыкалық-поэтикалық туынды. Ол тәуелсіздік пен егемендікті паш ететін қайратты, салтанатты әуен мен мазмұнды сөзден тұратын шығарма.

Қысқаша тарих

1944 жыл

Қазақ КСР-нің мемлекеттік әнұраны қабылданды. Сөзі: Ғ. Мүсірепов, Х. Мұхамеджанов, Ә. Тәжібаев. Әні: Е. Брусиловский, М. Төлебаев, Л. Хамиди.

1992 жыл (16 желтоқсан)

Тәуелсіз Қазақстанның Мемлекеттік Әнұраны қабылданды. Мәтіні: М. Әлімбаев, Қ. Мырзалиев, Т. Молдағалиев, Ж. Дәрібаева. Музыкасы: М. Төлебаев, Е. Брусиловский, Л. Хамиди.

2006 жыл (7 қаңтар)

Конституциялық заңға сәйкес Әнұранның музыкалық редакциясы мен мәтіні жаңа редакцияда бекітілді. Музыкасы: Шәмші Қалдаяқов. Мәтіні: Жұмекен Нәжімеденов, Нұрсұлтан Назарбаев.

Бұл Әнұран — терең отаншылдыққа құрылған, ел азаматтарының жүрегіне жақын, жұртшылықтың кең қолдауына ие туынды.

Азаматтық борыш

Мемлекеттік рәміздерді құрметтеу — тәуелсіз елдің әрбір азаматы үшін парыз. Бұл құрмет өз халқыңды, тіліңді, жеріңді, әдет-ғұрпың мен салт-дәстүріңді қастерлеумен сабақтас.

Мәтін соңында аты аталған автор: ҚР-ның жас ақыны — Гүлсана Тілеубекова (Анарбекқызы).