Қазақша рефераттар

Ақпараттық технологиялардың классификациясы

Ақпараттық технологияларды классификациялау қағидалары

Ақпараттық технологияларды тұтас объект ретінде де, сондай-ақ оның жеке құрылымдық құрамдас бөліктері тұрғысынан да жіктеуге болады. Әдетте классификация мына өлшемдерге сүйенеді: ақпараттың материалдық тасығышының түрі, ақпараттық техниканың даму деңгейі, адамның интеллектуалдық қызметін автоматтандыру дәрежесі және басқа да факторлар.

Негізгі үш түрі

Осы әдістемеге сәйкес ақпараттық технологиялардың негізгі түрлері төмендегідей:

  • Жаратылысты-табиғи

    Ақпараттың жаратылысты тасығыштарын (тастар, ауызша сөйлеу, адам миы), сондай-ақ табиғи арналар мен жіберу құралдарын (дыбыс, сәуле) қолданады. Мұндай технологияларда ақпарат субъектіден бөлінбейді, сондықтан оны сақтау мен жеткізу қиын болады.

  • Қағазды-механизацияланған

    Ақпарат субъектіден бөлінеді: оны сақтау, жіберу және өңдеу мүмкін болады. Сақтау негізінен қағаз тасығыштарда құжат түрінде жүзеге асады, ал өңдеу механикаландыру элементтері арқылы орындалады.

  • Автоматтандырылған

    ЭЕМ-ді (электрондық есептеуіш машиналарды), ақпараттық техниканы және әртүрлі машиналық тасығыштарды қолдануға негізделеді. Бұл түрге ақпарат құрылымының жоғары деңгейі (білім деңгейіне дейін) және адамның интеллектуалдық қызметін автоматтандырудың едәуір үлесі тән.

Автоматтандырылған ақпараттық технологиялардың жіктелуі

Автоматтандырылған ақпараттық технологиялар бірнеше өлшем бойынша жіктеледі. Төмендегі бөлімдер негізгі бағыттарды жинақтап көрсетеді.

а) ЭЕМ-ді қолдану формасына қарай

  • Жинақталған (орталықтандырылған)

    Мәліметтерді өңдеудің орталықтандырылған моделіне негізделеді.

  • Локальды

    ЭЕМ тікелей маманның жұмыс орнында пайдаланылады.

  • Бөлінген немесе желілік

    Ақпаратты-есептеуіш желілерде қолданылатын есептеуіш құралдардың бірігуіне негізделеді.

б) Машиналық ақпаратты ұйымдастыру формасына қарай

Мәліметтер құрылымының қолданылатын типтері бойынша:

  • Файлдық жүйелерге негізделген

    Мәліметтер файлдар жиынтығы түрінде сақталып, өңделеді.

  • Мәліметтер базасына негізделген

    Мәліметтер құрылымды түрде сақталады және басқару жүйелері арқылы қолданылады.

  • Білім базасына негізделген

    Білімді ұсыну мен қорытынды шығару механизмдерін қолданатын модельдерге сүйенеді.

в) Мәліметтерді өңдеу процесінің типіне қарай

  • Функционалдық (операциялық) принцип

    Әрбір элементке бір операция бекітіледі, өңдеу тізбекті түрде ұйымдастырылады.

  • Пәндік принцип

    Процесс тұйық емес циклмен, пәндік міндеттер логикасына жақын түрде ұйымдастырылады.

г) Интеллектуалдық қызметті автоматтандыру деңгейіне қарай

  • Дәстүрлі ақпараттық технологиялар

    Формальды модельдерді қолдана отырып, тапсырмаларды автоматтандырылған түрде шешу идеологиясына негізделеді.

  • Жаңа ақпараттық технологиялар

    Білім тұжырымдамасына сүйенеді; пайдаланушының есептеу ортасына, тапсырманың қойылымына және формулировкасына тікелей интеллектуалдық қатысуын қамтамасыз етеді, әрі пәндік облыстағы міндеттерді орындауға бағытталады.

Функционалдық тағайындауы бойынша түрлері

Автоматтандырылған ақпараттық технологиялар функционалдық мақсатына қарай да ажыратылады:

Өндірістік-технологиялық

Өндіріс процестерін жоспарлау, бақылау және басқаруға бағытталған.

Ұйымдастырушылық-басқарушылық

Ұйымның басқару шешімдерін дайындау мен іске асыруды қолдайды.

Ғылыми-зерттеушілік

Зерттеу деректерін жинау, өңдеу және талдауға көмектеседі.

Жобалы-құрылымдық

Жобалау, модельдеу және конструкциялау жұмыстарын автоматтандырады.

Білім берушілік

Оқыту, бағалау және білімді басқару үдерістерін қолдайды.

Басқа бағыттар

Қолданылу саласына қарай өзге де мамандандырылған түрлерді қамтиды.

Қолдану ауқымы бойынша бөлінуі

Практикалық қолдану сферасына байланысты ақпараттық технологиялар глобальды, базалық және нақты болып бөлінеді.

Глобальды

Модельдерді, қалыптастыру әдістері мен құралдарын, сондай-ақ ұйымдағы ақпараттық ресурстарды пайдалануды қамтиды.

Базалық

Белгілі бір мәселелік облысқа бейімделеді: өндіріс, ғылыми зерттеулер, жобалау, білім беру және т.б.

Нақты

Нақты объектілердің ақпараттық қамтамасыз ету қызметіне арналған, яғни белгілі бір міндеттерді шешуге бағытталады.