Реакцияға түсетін заттар
Жиынтық бағалауға арналған әдістемелік ұсыныстар (Химия, 7-сынып)
Бұл әдістемелік ұсыныстар 7-сынып білім алушыларына арналған Химия пәні бойынша жиынтық бағалауды жоспарлау, ұйымдастыру және өткізу кезінде мұғалімге көмек ретінде әзірленді. Материал 7-сыныптың ұзақ мерзімді оқу бағдарламасына негізделген.
Негізгі мақсаты
Тоқсан ішінде жоспарланған оқу мақсаттарына жету деңгейін анықтауға мүмкіндік беретін бөлім/ортақ тақырып бойынша жиынтық бағалау тапсырмаларын ұсыну.
Құрамы
- Бағалау критерийлері мен дескрипторлары бар тапсырмалар
- Балл қоюға арналған ұсыныстар
- Оқу жетістіктерінің деңгейлері сипатталған рубрикалар
Кімдерге арналған
Жалпы білім беретін мектеп мұғалімдеріне, мектеп әкімшілігіне, білім беру бөлімінің әдіскерлеріне, критериалды бағалау бойынша мектеп және өңірлік үйлестірушілерге, сондай-ақ басқа да мүдделі тұлғаларға арналған.
Материалды дайындау барысында ресми интернет-ресурстардағы қолжетімді материалдар (суреттер, фотосуреттер, мәтіндер, аудио және бейнематериалдар) пайдаланылды.
Мазмұны (тоқсандар бойынша)
1-тоқсан
- Химия пәніне кіріспе. Таза заттар және қоспалар
- Заттардың агрегаттық күйінің өзгеруі
2-тоқсан
- Атомдар. Молекулалар. Заттар
- Ауа. Жану реакциясы
3-тоқсан
- Химиялық реакциялар
- Химиялық элементтердің периодтық кестесі
- Салыстырмалы атомдық масса және қарапайым формула
4-тоқсан
- Адам ағзасындағы химиялық элементтер
- Геологиялық химиялық қосылыстар
1-тоқсан тапсырмалары: үлгі құрылым
Химия пәніне кіріспе. Таза заттар және қоспалар
Оқу мақсаттары
- 7.4.1.2 Таза заттардың бір ғана атом немесе молекула түрінен түзілетінін білу
- 7.4.1.3 Элемент (жай зат), қоспа және қосылыс ұғымдарын ажырату
- 7.4.1.5 Қоспалардың түрлерін және оларды бөлу әдістерін білу
Бағалау критерийлері
- Таза заттың құрамын анықтайды
- Элемент, қоспа және қосылысты салыстырады
- Қоспалардың түрлерін және бөлу әдістерін атайды
Ойлау дағдылары
Тапсырмалар
-
1) Таза затты анықтаңыз.
- A) Дистилденген су
- B) Жеміс шырыны
- C) Қаймақ қосылған сүт
- D) Лимон қосылған шай
Қосымша: Таза затқа бір мысал келтіріңіз.
-
2) Суреттер бойынша элемент, қосылыс және қоспаны анықтаңыз.
Жауабыңызды түсіндіріңіз.
-
3) Қоспаның түрін және бөлу әдісін анықтаңыз.
Даурен практикалық жұмысты бастады. Мұғалім оған 4 қоспаны бөлу тапсырмасын берді: су + май, темір ұнтағы + құм, су + ас тұзы, су + бор кесегі.
Қоспа Қоспаның түрі Бөлу әдісі Су + май Темір ұнтағы + құм Су + ас тұзы Су + бор кесегі
Бағалау және дескрипторлар (қысқаша)
Таза зат
- Таза затты дұрыс белгілейді
- Таза затқа мысал келтіреді
Элемент / қоспа / қосылыс
- Суреттен үшеуін де ажыратады
- Таңдауын қысқаша түсіндіреді
Қоспаларды бөлу
- Қоспа түрін анықтайды
- Тиісті бөлу әдісін ұсынады
Ескерту: Дескрипторлар мен балл қою үлгілері ұсыныс ретінде беріледі; мұғалім тапсырманың мазмұнына және сынып ерекшелігіне қарай нақтылай алады.
Ата-аналарға арналған рубрика (үлгі)
| Бағалау критерийі | Төмен | Орта | Жоғары |
|---|---|---|---|
| Таза заттың құрамын анықтайды | Таза затты сипаттап, басқа заттардан ажыратуда және мысал келтіруде қиналады. | Таза заттарды ажыратуда және мысал келтіруде қателіктер жібереді. | Таза затты сипаттап, басқа заттардан ажыратады және дұрыс мысалдар келтіреді. |
| Элемент, қоспа және қосылысты салыстырады | Ұғымдарды ажыратуда қиналады. | Сурет бойынша ажырату және түсіндіру кезінде қателіктер жібереді. | Ұғымдарды дұрыс ажыратады және түсіндіруі нақты. |
| Қоспалардың түрлерін және бөлу әдістерін атайды | Қоспа түрін және бөлу әдісін атауда қиналады. | Қоспа түрін анықтау және бөлу әдісін түсіндіруде қателіктер жібереді. | Қоспа түрлерін дәл анықтап, бөлу әдістерін дұрыс ұсынады. |
Заттардың агрегаттық күйінің өзгеруі
Оқу мақсаттары
- 7.1.1.3 Физикалық және химиялық құбылыстарды ажырату
- 7.1.1.4 Агрегаттық күйлерді білу және бөлшектердің кинетикалық теориясы тұрғысынан түсіндіру
- 7.1.1.5 Салқындау үдерісін зерттеу, қисықты салу және талдау
Бағалау критерийлері
- Физикалық және химиялық құбылыстарды салыстырады
- Қатты, сұйық және газ күйінің құрылысын бөлшектер теориясымен түсіндіреді
- Салқындау үдерісіне талдау жасайды
Ойлау дағдылары
Тапсырмалар
-
1) Мысалдарды физикалық және химиялық құбылыстарға жіктеп, белгілерін көрсетіңіз:
Бұлттың түзілуі, ағаштың жануы, айранның ашуы, қыраудың басуы, шаштың ағаруы, қорғасынның балқуы, темірдің тот басуы.
Физикалық құбылыс
Белгілері
Химиялық құбылыс
Белгілері
-
2) Суреттердің бірінде газ күйіндегі бөлшектер көрсетілген.
Сол суретті анықтап, таңдауыңызды бөлшектер теориясы тұрғысынан түсіндіріңіз.
-
3) Нафталиннің салқындау қисығын салыңыз және талдаңыз.
Берілген уақыт пен температура мәндері бойынша график құрыңыз; салқындау және кристалдану бөліктерін белгілеңіз; үдерістерді бөлшектер теориясымен түсіндіріңіз.
Уақыт (мин) Температура (°C) 0 90 1 88 2 85 3 83 4 82 5 80 6 80 7 80 8 80 9 80 10 80 11 79.9 12 79.8 13 79.7 14 78 15 74 16 69 17 66 Салқындау және кристалдану бөліктері
Түсіндіру (бөлшектер теориясы)
2-тоқсан тапсырмалары: негізгі бағыттар
Атомдар. Молекулалар. Заттар
Оқу мақсаттары
- 7.1.2.3 Элементтерді металдар мен бейметалдарға жіктеу
- 7.1.2.5 Протон, электрон, нейтрон және олардың сипаттамаларын білу
- 7.1.2.7 Изотоп ұғымын білу
Бағалау критерийлері
- Металдар және бейметалдарды ажыратады
- Атом құрылысын сипаттайды
- Изотоп ұғымын сипаттайды
Тапсырмалар үлгісі
- Элементтерді металл/бейметалл болып жіктеу
- Атомның бөлшектерін атау және кестені толтыру
- Изотопқа анықтама беру және мысал келтіру
Ауа. Жану реакциясы
Оқу мақсаттары
- 7.3.1.1 Ауа құрамын білу
- 7.3.1.3 Атмосфералық ауаны ластанудан қорғаудың маңызын түсіну
- 7.3.1.4 Жануға қажетті жағдайларды және өнімдерді білу
Бағалау критерийлері
- Ауаның сапалық және сандық құрамын анықтайды
- Ластануды азайту бойынша ұсыныстар береді
- Жану реакциясының барысын және өнімдерін түсіндіреді
Тапсырмалар үлгісі
- Ауаның 3 негізгі компонентін және пайыздық мөлшерін жазу
- Қала ауасының ластануын азайтудың 2 шарасын ұсыну
- Шамды стаканмен жапқандағы жалынның өшу себебін және жану өнімдерін анықтау
3-тоқсан: химиялық реакциялар және периодтық жүйе
Химиялық реакциялар
Бұл бөлімде табиғи қышқылдар мен сілтілердің қасиеттерін анықтау, сұйылтылған қышқылдардың металдармен әрекеттесуін зерттеу және сутек газын сапалық анықтау, сондай-ақ карбонаттардың қышқылдармен реакциясы нәтижесінде бөлінетін көмірқышқыл газын анықтау қарастырылады.
Тапсырмалардан күтілетін әрекеттер
- Табиғи қышқылдарға 2 мысал келтіру және қышқылды индикатормен анықтау тәсілін сипаттау
- Сутекті жинау әдісін таңдау және зертханада алу реагенттерін көрсету
- Карбонаттарға тұз қышқылын қосқанда бөлінетін газды және оны анықтау жолын ұсыну
Химиялық элементтердің периодтық кестесі
Элементтерді жіктеу тарихы (И.В. Дёберейнер, Дж. Ньюлендс, Д.И. Менделеев) және периодтық кестенің құрылымы (топтар мен периодтар) бойынша білім тексеріледі.
Тапсырмалардан күтілетін әрекеттер
- Ғалымдардың элементтерді жүйелеу принциптерін салыстырып сипаттау
- Кейбір элементтердің кестеде «сәйкес емес» орналасуын түсіндіру (мысал келтіру)
- Элементтерді топтар бойынша жіктеу: сілтілік металдар, галогендер, инертті газдар