Қазақстанның астанасы қай қала
Отан – рухы биік, асқақ ұғым
Бұл сабақ жай ғана оқу емес, оқушыларға туған жердің қадірін сезіндіретін, елдік сананы оятатын ерекше кездесу ретінде құрылады. Сабақ барысында ойын элементтері, сұрақ-жауап, шығармашылық тапсырмалар арқылы балалардың ойы сергек, тілі ширақ, жүрегі жігерлі болуына мән беріледі.
Негізгі бағыт
Отанды сүю, рәміздерді құрметтеу, азаматтық жауапкершілік.
Оқу тәжірибесі
Топпен жұмыс, тіл дамыту, ұғымдарды бекіту, ойын арқылы үйрену.
Сабақтың басталуы: жылы ықылас және ортақ мақсат
Сыныпта қонақтардың қатысуы оқушыларды жинақы болуға, білімін көрсетуге ынталандырады. Сабақтың алғашқы минуттары сәлемдесу, тәртіпке келу және алдағы жұмыстың мәнін түсіндіруге арналады: бүгін балалар өздерінің алғырлығын, әдептілігін, белсенділігін дәлелдеуге мүмкіндік алады.
Үй тапсырмасын тексеру
«Менің Қазақстаным» тақырыбындағы эсселер оқылып, мазмұны мен ой жүйесі бойынша талданады.
Қайталау сұрақтары
- 1 Қазақстанның астанасы қай қала?
- 2 Қазақстанның тұңғыш Президенті кім?
- 3 Қазақстанның мемлекеттік рәміздерін атаңдар.
- 4 Қазақстанның қандай қалаларын білесіңдер?
- 5 Біздің мемлекеттік тіліміз қай тіл?
Ойын арқылы тақырыпқа шығу
Балаларға тақтада орындары ауысқан әріптер ұсынылады. Мақсат — әріптерді дұрыс орналастырып, негізгі ұғымды табу. Ойын баланың зейінін шоғырландырып, сабақтың өзегін табиғи түрде ашуға көмектеседі.
«Адасқан әріптер»
Берілген сөздер: росы, тарат, раба, іенмс
Дұрыс құрастырылғанда қызыл шаршыдан шығатын негізгі сөз — ОТАН.
Тақырыптың мағынасы
Отан — әр адамға ортақ қасиетті ұғым. Ол туған жерді құрметтеу, ел тағдырына жауапкершілікпен қарау, бірлік пен бейбітшілікті бағалау сияқты құндылықтарды біріктіреді.
Мұғалімнің мазмұнды әңгімесі: Қазақстан туралы негізгі деректер
Біздің Отанымыз — Қазақстан Республикасы. Қазақстан — тәуелсіз, егемен мемлекет. Тәуелсіздігіміз 1991 жылғы 16 желтоқсанда жарияланды.
Қазақстанның бас қаласы — Астана. Еліміздің Президенті — Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев.
Кең байтақ еліміздің табиғаты бай: өзен-көлдері бар, кең даласы мол. Қазақстан жер қойнауында алтын, мұнай, көмір және түрлі түсті металдар өндіріледі. Алматы, Астана, Шымкент, Маңғыстау, Қостанай, Қарағанды, Семей сияқты ірі қалаларымыз бар.
Қазақстан — көпұлтты мемлекет. Елімізде мемлекеттік рәміздер — Ту, Елтаңба, Әнұран, сондай-ақ ұлттық валютамыз — теңге бар.
Қазақ елінен әлемге танылған ұлы тұлғалар шыққан: Абай Құнанбайұлы, Ыбырай Алтынсарин, Ахмет Байтұрсынұлы, Шәкәрім Құдайбердіұлы, Жамбыл Жабаев және т.б. Олар өз шығармаларында Отан туралы терең жырлады.
Оқушылар оқыған өлеңдер: Отанға деген ықылас
Отан деген – атамекен,
Отан деген – туған жер.
Отан – ана,
Отан үлкен Қазақстан – туған ел!
Болашаққа бастаған,
Шарықтайды асқақ ән.
Елордасы Отанның –
Мақтанышым Астанам.
Көк байрағы бабамның –
Бүгінгі ұрпақ алауы.
Тірегі әке, баланың –
Қазақстан жалауы.
Гүлзар баққа оранған,
Күннен киген бөрікті.
Аққудай таранған,
Алматы — әсем көрікті.
Қазақстан – елім,
Ұлан-байтақ жерім.
Тәрбиелеп өсірер
Өр тұлғалы ерін.
Алтай, Арқа, Атырау,
Жетісудай өңірді
Жайлап жатқан осынау
Қазақ елі — көңілді.
Шығармашылық бөлім: ОТАН сөзінен қасиет құрау
«Әріп теру» ойыны арқылы оқушылар «ОТАН» сөзінің әр әрпінен Отанын қорғайтын азамат қандай болуы керек деген сұраққа жауап беретін сөздер ойластырады.
О
Оқымысты, отансүйгіш, озат, ойлы, озық.
Т
Тәртіпті, талапты, тапқыр, тілалғыш.
А
Ақылды, адал, арманшыл, абыройлы, ақкөңіл.
Н
Намысшыл, нағыз ер.
Сөздікпен жұмыс және зейінді ойындар
«Кім жылдам?»
Берілген сөздер ішінен «Отан» сөзіне мағыналас жақын сөздерді табу:
Сергіту сәті
Интерактивті тақтадан Қазақстан туралы қысқа көрініс көрсетіліп, оқушылардың назарын қайта шоғырландыруға жағдай жасалады.
«Кім тапқыр?»
Екі қатарға берілген сөздерден бірнеше жаңа сөз құрастыру тапсырмасы орындалады.
I қатар
- Бейбітшілік
- шіл
- кілт
- бейбіт
- ілік
- елші
- кілей
- елік
- бітік
II қатар
- Қазақстан
- қазақ
- қаз
- зат
- сақа
- тана
- сазан
- азат
- санақ
Мақал-мәтелдер: халық даналығы арқылы тәрбиелеу
Отанға, туған жерге деген сүйіспеншілік ғасырлар бойы мақал-мәтелдер арқылы ұрпақтан ұрпаққа жетіп келеді. Сабақта мұндай нақыл сөздер мәнерлеп оқылып, мағынасы түсіндіріледі.
Тақтадағы мақал-мәтелдер
- Туған жердің күні де ыстық, түні де ыстық.
- Отанның алғысы – жүректің қуанышы.
- Өз елің – алтын бесік.
- Отан — елдің анасы, ел — ердің анасы.
- Орағың өткір болса, қарың талмайды; Отаның берік болса, жауың алмайды.
- Отан – қуат, отбасы – шырақ.
Оқушылар айтқан мақал-мәтелдер
-
Нұрлыбек
Отанды сүю отбасынан басталады.
-
Ерасыл
Отансыз адам – ормансыз бұлбұл.
-
Гүлнұр
Отан оттан да ыстық.
-
Ақнұр
Туған жерге туыңды тік.
Пікірталас сұрақтары: азаматтық ұстаным қалыптастыру
Сұрақ-жауап
- 1 Ғалым: Өз Отаныңды қалай қорғайсың?
- 2 Ләззат: Қасыңдағы қазақ құрбың орысша сөйлеп тұрса, сен не істейсің?
- 3 Өміртай: Өз Отаныңның нағыз азаматы болу үшін бойыңда қандай қасиеттер болу керек?
Сөздік жұмыс
Отан сөзі араб тіліндегі «уатан» — «өлке, мекен» деген мағынаны білдіреді.
Сабақты бекіту: елдің жеті белгісі
Қазақ халқы 7 санын киелі деп бағалаған. Сол себепті сабақ соңында оқушылар Қазақстанның ең маңызды жеті белгісін атап, маңызын ой елегінен өткізеді.
1) Қазақстан Туы
2) Қазақстан Елтаңбасы
3) Қазақстан Республикасының Әнұраны
4) Мемлекеттік тіл
5) Қазақстан Республикасының Ата Заңы
6) Қазақстан төлқұжаты
7) Ұлттық теңге
Біз — тәуелсіз қазақ елінің жас ұрпағымыз. Сондықтан өз жерімізді, өз елімізді қадірлеу, қорғау және ел бірлігін сақтауға үлес қосу — әрқайсымыздың азаматтық міндетіміз.
Үй тапсырмасы
«Отан» тақырыбында өлең жаттап келу.