Тумастан біткен жүрек ақаулары
Балалардың жүрек және қантамыр жүйесінің анатомо-физиологиялық ерекшеліктері
Балалардың жүрек-қантамыр жүйесі ересектердікінен бірқатар маңызды ерекшеліктерімен өзгешеленеді. Бұл айырмашылықтар қан қысымының жасқа байланысты өзгерісін, тамыр соғу жиілігін және клиникалық бақылау тәсілдерін дұрыс түсінуге көмектеседі.
Жүректің орналасуы мен пішіні
Балалардың жүрегі ересектерге қарағанда жоғарырақ орналасады және пішіні көбіне шар тәрізді болады.
Миокардтың қанмен қамтылуы
Жүрек бұлшық еті қанмен жақсы қамтамасыз етіледі, сондықтан кейбір ауыр жүктемелерді салыстырмалы түрде жақсы көтере алады.
Тамырлар ерекшелігі
Артериялар мен веналардың саңылауы салыстырмалы түрде кең, соның әсерінен қан қысымы төмен болады.
Пульстің тұрақсыздығы
Балаларда пульс жиі лабильді: жылау, мазасыздық, дене қызуының көтерілуі кезінде жиілейді.
Қан қысымы: жасқа байланысты көрсеткіштер
Жаңа туған және ерте жастағы балаларда артериялық қан қысымы ересектерге қарағанда төмен. Төмендегі мәндер тәжірибеде жиі қолданылады:
| Жасы | Қан қысымы (мм сын.бағ.) |
|---|---|
| Жаңа туған | 70/35 |
| 1 жас | 80/45 |
Молчанов формуласы (1 жастан кейін)
1 жастан асқан балаларда систолалық (жоғарғы) қан қысымы төмендегі формуламен жуықтап есептеледі:
ҚҚ = 80 + 2p
мұндағы p — баланың жасы (жыл).
Диастолалық (төменгі) қан қысымы, әдетте, систолалық мәннің шамамен жартысына тең деп алынады.
Мысал: 5 жастағы бала үшін:
ҚҚ = 80 + 2 × 5 = 90, яғни шамамен 90/45 мм сын.бағ.
Қан қысымын өлшеу әдісі
Қан қысымы Рива–Роччи аппаратының көмегімен Коротков әдісі бойынша анықталады. Өлшеу кезінде манжеттің өлшемін баланың қолына сай таңдау нәтижені дәл бағалауға маңызды әсер етеді.
Пульс: жасқа байланысты жиілік
Балаларда пульс жиілігі жас ұлғайған сайын төмендейді. Төмендегі аралықтар клиникалық бағалауда бағдар ретінде қолданылады:
Жаңа туған
120–140
рет/мин
1 жас
110–120
рет/мин
7 жас
85–90
рет/мин
15 жас
76–80
рет/мин
Пульсті анықтау нүктелері
Тамыр соғу жиілігін дәл бағалау үшін оны толық 1 минут санаған дұрыс. Пульсті мына аймақтардан анықтауға болады:
- кәрі жілік артериясы (radialis);
- самай артериясы;
- ұйқы артериясы;
- нәрестелерде — үлкен еңбектің соғуын бақылау арқылы.
Ескерту: бала жылағанда немесе дене қызуы көтерілгенде пульс жиілейді — бұл жиі физиологиялық жауап болып табылады.