Қазақша рефераттар

Тізбектегі ток күші неге тең

Мазмұны

Төменде тоқсандар мен бөлімдер бойынша тақырыптардың ықшамдалған құрылымы берілген.

1 тоқсан

  • Жылу құбылыстары
  • Заттың агрегаттық күйлері

2 тоқсан

  • Термодинамика негіздері
  • Электростатика негіздері

3 тоқсан

  • Тұрақты электр тогы
  • Электромагниттік құбылыстар

4 тоқсан

  • Жарық құбылыстары

Жылу құбылыстары бөлімі

Бұл бөлімде жылу алмасу, жылу мөлшері және меншікті жылу сыйымдылығы ұғымдарына арналған қалыптастырушы бағалау тапсырмалары ұсынылады.

Оқу мақсаттары

  • 8.3.2.5 — жылу алмасу кезінде алған немесе берген жылу мөлшерін анықтау.
  • 8.3.2.6 — заттың меншікті жылу сыйымдылығының мағынасын түсіндіру.

Бағалау критерийлері

  • Жылу мөлшерін есептейді.
  • Меншікті жылу сыйымдылығының физикалық мағынасын түсіндіреді.
  • Өлшем бірліктерін ХБЖ-ге түрлендіреді.

Ойлау дағдысы

Қолдану деңгейі

Тапсырма 1

Салыстыру және негіздеу

X және Y металл блоктары бөлме температурасында болды. Блоктар қыздырылып, әрқайсысының температурасы 10 °C-қа артты. Содан кейін блоктар қайтадан бөлме температурасына дейін суытылды. Y блогының жылу сыйымдылығы X блогының жылу сыйымдылығынан үлкен.

10 °C-қа қыздырғанда қай блокқа көп энергия беріледі және бөлме температурасына дейін суығанда қай блок көбірек энергия жоғалтады?

Жауап Қыздырғанда (көп энергия) Суығанда (көп энергия жоғалтады)
A X X
B X Y
C Y X
D Y Y

Дескриптор: жылу сыйымдылығын ескере отырып, бөлінетін (алынатын/берілетін) жылу мөлшерінің шамасын анықтайды.

Тапсырма 2

Есептеу

Металл блокқа 80 Дж жылу берілді, оның температурасы 20 °C-қа артты. Егер температура 10 °C-қа төмендесе, ішкі энергия қалай өзгереді?

Дескриптор: температура өзгерісі арқылы ішкі энергияның өзгерісін есептейді.

Тапсырма 3

Мағынасы

Судың меншікті жылу сыйымдылығы 4200 Дж/(кг·°C). Бұл нені білдіреді?

  • A) массасы 4200 кг суды 1 °C-қа қыздыру үшін 1 Дж жылу қажет.
  • B) массасы 1 кг суды 4200 °C-қа қыздыру үшін 1 Дж жылу қажет.
  • C) массасы 1 кг суды 1 °C-қа қыздыру үшін 4200 Дж жылу қажет.
  • D) массасы 1 кг суды қыздыру үшін 4200 Дж жылу қажет.

Дескриптор: меншікті жылу сыйымдылығының физикалық мағынасын түсіндіреді.

Тапсырма 4

Өлшем бірлік

Жылу сыйымдылығының өлшем бірлігін ХБЖ-дегі негізгі бірліктер арқылы жазыңыз.

  • A) кг · м2 · с−2 · К−1
  • B) кг · м2 · с22 · К−1
  • C) кг · м2 · с2 · К
  • D) кг · м−2 · с−2 · К−1

Дескриптор: өлшем бірліктерін ХБЖ-ге түрлендіреді.

Заттың агрегаттық күйлері бөлімі

Молекула-кинетикалық теория негізінде қатты, сұйық және газ күйлерін түсіндіруге арналған тапсырмалар.

Оқу мақсаттары

  • 8.3.1.1 — МКТ негізгі қағидаларын дәлелдейтін мысалдар келтіру және тәжірибені сипаттау.
  • 8.3.1.4 — қатты күйден сұйыққа және кері айналуды сипаттау.
  • 8.3.1.5 — сұйық күйден газ күйіне және кері айналуды сипаттау.

Бағалау критерийлері

  • МКТ негізгі қағидаларын дәлелдейтін мысалдарды біледі.
  • Қатты күйден сұйыққа және кері айналуды сипаттайды.
  • Сұйық күйден газ күйіне және кері айналуды сипаттайды.

Ойлау дағдысы

Білу және түсіну деңгейі

Тапсырма 1

Судың ішінде өсімдік тозаңдары бар суспензия микроскоп арқылы зерттелді. Өсімдік тозаңдарының үнемі қозғалыста болатыны байқалады. Бұл қозғалысты сипаттайтын жауапты таңдаңыз.

Дескриптор: молекулалардың қозғалыс траекториясын ажыратады; Броундық қозғалысты сипаттайды.

Тапсырма 2

Төменде заттың екі күйіне тән сипаттама берілген:

  • 1-сипаттама: молекулалары өте алыс орналасқан; соқтығысқа дейін ретсіз түзу сызық бойымен өте жылдам қозғалады.
  • 2-сипаттама: молекулалары жеткілікті жақын; ретсіз орын ауыстырып қозғалады; нақты орны болмайды.

1 және 2 сипаттама қандай күйлерді сипаттайды?

Жауап 1-сипаттама 2-сипаттама
A Газ Сұйық
B Газ Қатты дене
C Сұйық Газ
D Қатты дене Сұйық

Дескриптор: молекулалардың қозғалысы мен орналасуына қарай зат күйін ажыратады.

Тапсырма 3

Қатты дене, сұйық және газ қасиеттерін салыстырыңыз. Дұрыс жауапты таңдаңыз.

Қасиеті Қатты денелер Сұйықтар Газдар
A) Молекулалардың орналасу тәртібі Тығыз, қатаң тәртіп Тығыз, ретсіз (қозғалмалы) Ретсіз
B) Молекулалар арасындағы қашықтық Жақын Алыс Алыс
C) Молекулалардың орын ауыстыруы Жоқ Жоқ Бар
D) Молекулалардың тербелісі Жоқ Бар Бар

Дескриптор: молекула-кинетикалық теорияны қолданып, заттың үш күйін ажыратады.

Термодинамика негіздері бөлімі

Бірінші заң, процестер (изотермиялық, изохоралық) және жылу қозғалтқыштарының ПӘК-і бойынша қолданбалы есептер.

Оқу мақсаттары

  • 8.3.2.17 — термодинамиканың бірінші заңының мағынасын түсіндіру.
  • 8.3.2.19 — жылу қозғалтқышының пайдалы әрекет коэффициентін анықтау.

Бағалау критерийлері

  • Өлшем бірліктерін ХБЖ-ге түрлендіреді.
  • Бірінші заңды есептер шығаруда қолданады.
  • Жылу қозғалтқыштарының ПӘК-ін есептейді.

Ойлау дағдысы

Қолдану деңгейі

Тапсырма 1

Баяу изотермиялық процесс кезінде газға 7 · 106 Дж жылу берілген. Газ қандай жұмыс атқарады?

Дескриптор: термодинамиканың бірінші заңын жазады; изотермиялық процесс үшін қолданады; газдың атқарған жұмысын есептейді.

Тапсырма 2

Изохоралық процесс кезінде газға 2 · 1010 Дж жылу берілді. Газдың ұлғаю жұмысын және ішкі энергиясының өзгерісін есептеңіз.

Дескриптор: бірінші заңды изохоралық процесс үшін қолданады; газ жұмысы мен ішкі энергия өзгерісін есептейді.

Тапсырма 3

18,9 МДж жұмыс орындау үшін 1,5 кг дизель отынын жағатын трактордың ПӘК-ін анықтаңыз. Дизель отынының меншікті жану жылуы: q = 42,7 МДж/кг.

Дескриптор: жанғанда бөлінетін жылуды есептейді; ПӘК-ті есептейді.

Тапсырма 4

ПӘК-і 40% жылу қозғалтқышы қыздырғыштан 5 кДж жылу алды. Қозғалтқыштың жасаған жұмысы неге тең? Қанша жылу мөлшері жоғалады?

Дескриптор: ПӘК формуласын қолданып пайдалы жұмысты есептейді; суытқышқа берілетін (жоғалатын) жылуды анықтайды.

Электростатика негіздері бөлімі

Үйкеліс арқылы электрлену, индукция, зарядтардың әсерлесуі және біртекті өрістегі күш бағытын анықтауға арналған тапсырмалар.

Оқу мақсаттары

  • 8.4.1.2 — үйкеліс арқылы электрлену және индукция құбылысын түсіндіру.
  • 8.4.1.3 — электрленудің оң және теріс әсерлеріне мысал келтіру.
  • 8.4.1.7 — біртекті электростатикалық өрістегі зарядқа әсер ететін күшті есептеу.

Бағалау критерийлері

  • Денелерді электрлендіру әдістерін сипаттайды.
  • Біртекті және әртекті зарядтардың әсерлесуін түсіндіреді.
  • Өрістегі зарядқа әсер ететін күш бағытын анықтайды.

Ойлау дағдысы

Қолдану деңгейі

Тапсырма 1

Жібек матаға үйкелген екі шыны таяқша бір-бірімен қалай әсерлеседі?

Дескриптор: жібекке үйкелген шыны таяқшалардың қалай зарядталатынын түсіндіреді.

Тапсырма 2

Суретте көрсетілгендей, электрон екі параллель пластина арасындағы электр өрісінен өткенде қай бағытқа ауытқиды?

  • A) Алға қарай
  • B) Артқа қарай
  • C) Төмен қарай
  • D) Жоғары қарай

Дескриптор: бөлшектің заряд таңбасын анықтайды және траекториясының бағытын сипаттайды.

Тапсырма 3

Суретте көрсетілген шарлардың зарядтары туралы не айтуға болады?

Дескриптор: тартылыс күшінің бағыты арқылы шарлардың қалай зарядталғанын анықтайды және түсіндіреді.

Тапсырма 4

Бірқалыпты оң зарядталған шардың электр өрісінде A нүктесінде оң зарядталған шаң-тозаң орналасқан. Шаң-тозаңға әсер ететін күштің бағытын сызып көрсетіңіз.

Дескриптор: заряд таңбалары арқылы күш бағытын анықтайды.

Тұрақты электр тогы бөлімі

Электр тогының пайда болу шарттары, ток көздері, заряд, ток күші, кернеу және электр тізбектерін шартты белгілермен көрсету дағдыларын бекіту.

Оқу мақсаты: 8.4.2.2

Электр схемасын графикалық бейнелеуде электр тізбегі элементтерінің шартты белгілерін қолдану.

Бағалау критерийі

  • Электрондардың өткізгіш арқылы қозғалатынын сипаттайды.
  • Тізбек элементтерінің шартты белгілерін қолданады.
  • Ток күшін өлшейтін құралды анықтайды.
  • Шартты ток бағытын және электрондар ағымын сызбада дұрыс көрсетеді.

Тапсырмалар

Тапсырма 1: Электр тогының пайда болуының үш шартын атаңыз.

Дескриптор: электр тогының пайда болу шарттарын атайды.

Тапсырма 2: Өткізгіш сымдар неден жасалады?

Дескриптор: өткізгіш сымдардың қандай материалдан жасалатынын түсіндіреді.

Тапсырма 3: Металдарда электр тогын қандай бөлшектер тасымалдайды?

Дескриптор: металдағы ток тасымалдаушы бөлшектерді анықтайды.

Тапсырма 4: Суретте электр тізбегі берілген. Тізбектегі құрылғыларды атаңыз; ток пен электрондардың бағытын көрсетіңіз; шартты белгілермен сұлбасын салыңыз.

Дескриптор: тізбек құрылғыларын анықтайды; ток пен электрон бағытын көрсетеді; бағыттардың сәйкес келмеу себебін түсіндіреді; шартты белгілермен сұлба сызады.

Оқу мақсаттары: 8.4.2.1 және 8.4.2.3

  • 8.4.2.1 — электр тогы ұғымын және оның пайда болу шарттарын түсіндіру.
  • 8.4.2.3 — кернеудің физикалық мағынасын және өлшем бірлігін түсіндіру.

Бағалау критерийлері

  • Электр тогы ұғымын түсіндіреді.
  • Ток көздерін ажыратады.
  • Энергияның түрленуін сипаттайды.

Тапсырма 1: Электр тогының анықтамасын тұжырымдаңыз. Суреттегі ток көзі қай түрге жатады? Ток көзінде энергияның қандай түрленуі болады?

Дескриптор: анықтаманы береді; ток көзін ажыратады; энергия түрленуін түсіндіреді.

Тапсырма 2: Электр шамынан өтетін ток күші 0,2 А. 30 с ішінде өтетін электрондар санын есептеңіз. Электрон заряды: 1,6 · 10−19 Кл.

Дескриптор: толық зарядты есептейді; электрондар санын анықтайды.

Тапсырма 3: Тізбектің бір нүктесінен екіншісіне 16 минутта 240 Кл заряд тасымалданып, 1200 Дж жұмыс жасалды. Осы екі нүкте арасындағы ток күшін және кернеуді табыңыз.

Дескриптор: ХБЖ-ге түрлендіреді; кернеу мен ток күшін есептейді.

Тапсырма 4: Қыздыру шамы арқылы 400 мА ток өтеді. 1 секундта шам қимасы арқылы қанша заряд өтеді?

Дескриптор: өлшем бірліктерін түрлендіреді; зарядты ток күші арқылы анықтайды.

Тапсырма 5: Берілген шамаларды ХБЖ-ге келтіріңіз: 1 мкКл = … ; 0,05 мА = … ; 30 кА = …

Дескриптор: өлшем бірліктерін ХБЖ-ге түрлендіреді.

Оқу мақсаттары: 8.4.2.2 және 8.4.2.4

  • 8.4.2.2 — электр сұлбаларын шартты белгілермен бейнелеу және маңызын түсіндіру.
  • 8.4.2.4 — ток күші мен кернеуді өлшеу және құрал қателігін ескеріп жазу.

Тапсырма 1

Берілген электр тізбегінің графикалық сұлбасын сызыңыз. Амперметр көрсеткіші бойынша тізбектегі ток күшін және вольтметр көрсеткіші бойынша шам кернеуін анықтаңыз (құрал қателігін ескеріңіз). Амперметр мен вольтметрдің полюстерін көрсетіңіз.

Дескриптор: сұлбаны дұрыс сызады; өлшеу нәтижесін қателікпен бірге жазады; прибор полюстерін көрсетеді.

Оқу мақсаттары: 8.4.2.7 және 8.4.2.8

  • 8.4.2.7 — кедергінің физикалық мағынасы және өлшем бірлігі.
  • 8.4.2.8 — есептерде меншікті кедергі формуласын қолдану.

Тапсырма 1

Кедергісі 84 Ом реостаттың орамасы көлденең қимасының ауданы 1 мм2 болатын никель сымынан жасалған. Сымның ұзындығын табыңыз.

Дескриптор: кестеден никельдің меншікті кедергісін анықтайды; формуланы түрлендіреді; ұзындықты есептейді.

Тапсырма 2

Мыстан жасалған сым орамасының кедергісі 0,83 Ом, массасы 0,21 кг. Сымның ұзындығын және көлденең қимасының ауданын табыңыз. Мыстың тығыздығы: 8900 кг/м3, меншікті кедергісі: 1,7 · 10−8 Ом·м.

Дескриптор: кедергі формуласын қолданады; көлем-масса-тығыздық байланысын пайдаланады; ұзындық пен қима ауданын есептейді.

Оқу мақсаты: 8.4.2.6

Ом заңын тізбек бөлігі үшін есептер шығаруда қолдану.

Тапсырма 1

Кернеу 30 кВ, ток күші 15 мА. Өткізгіштің кедергісін анықтаңыз.

Дескриптор: ХБЖ-ге түрлендіреді; Ом заңынан кедергіні өрнектейді; сан мәнін есептейді.

Тапсырма 2

Ұзындығы 100 м, қима ауданы 0,5 мм2 мыс өткізгіштің ұштарына 6,8 В кернеу қосылған. Өткізгіштегі ток күшін табыңыз.

Дескриптор: меншікті кедергіні табады; кедергіні есептейді; Ом заңымен токты анықтайды.

Оқу мақсаты: 8.4.2.11

Өткізгіштерді тізбектей және параллель жалғауда Ом заңын қолданып, есептеулер жүргізу.

Тапсырма 1 (тізбектей)

5 Ом, 10 Ом және 25 Ом үш резистор тізбектей жалғанып, 120 В тұрақты кернеуге қосылған. Әр резистордағы ток күшін және кернеу түсуін анықтаңыз.

Дескриптор: жалпы кедергіні және токты табады; тізбектей жалғау заңдылықтарын қолданады; әр резистордағы кернеу түсуін есептейді.

Тапсырма 2 (параллель)

10 Ом, 20 Ом және 30 Ом үш резистор параллель жалғанып, 30 В тұрақты кернеуге қосылған. Жалпы кедергіні, жалпы ток күшін және әр резистордан өтетін ток күшін анықтаңыз.

Дескриптор: жалпы кедергіні және токты есептейді; параллель жалғау заңдылықтарын қолданады; тармақ токтарын анықтайды.

Оқу мақсаттары: 8.4.2.12 және 8.4.2.13

  • 8.4.2.12 — жұмыс және қуат формулаларын қолдану.
  • 8.4.2.13 — Джоуль–Ленц заңын қолдану.

Тапсырма 1

Егер I1 = 3 А болса, үшінші шамның тұтынатын қуатын анықтаңыз (сурет бойынша).

Дескриптор: толық кедергіні анықтайды; кернеу мен токтарды табады; қуатты есептейді.

Тапсырма 2

Кедергісі 100 Ом реостат арқылы 30 с ішінде 2 А ток өтсе, қанша жылу мөлшері бөлінеді?

Дескриптор: Джоуль–Ленц заңын жазады; жылу мөлшерін есептейді.

Тапсырма 3

Пәтерде 6 А токқа шыдайтын сақтандырғыш орнатылған. Кернеу 220 В болса, бір уақытта қуаты 60 Вт және 100 Вт шамдарды, 1000 Вт электр пешті және 300 Вт электр үтікті қосуға бола ма?

Дескриптор: сақтандырғыштың шекті қуатын анықтайды; жалпы қуатты есептейді; салыстыру арқылы қорытынды жасайды.

Электромагниттік құбылыстар бөлімі

Оң бұранда ережесі, сол қол ережесі және электрқозғалтқыш пен өлшеуіш құралдардың жұмыс принциптері бойынша тапсырмалар.

Оқу мақсаттары

  • 8.4.3.3 — түзу өткізгіш және соленоид айналасындағы өріс сызықтарының бағытын анықтау.
  • 8.4.3.5 — магнит өрісінің тогы бар өткізгішке әсерін сипаттау.
  • 8.4.3.6 — электрқозғалтқыш пен электр өлшеуіш құралдарының жұмыс принципін түсіндіру.

Бағалау критерийлері

  • Оң бұранда ережесін қолданады.
  • Сол қол ережесін қолданады.
  • Электрқозғалтқыш пен электромагниттің жұмыс принципін түсіндіреді.

Ойлау дағдысы

Қолдану деңгейі

Тапсырма 1

Суретте өткізгіштің айналасындағы магнит өрісінің күш сызықтары көрсетілген. Өткізгіштегі токтың бағытын анықтаңыз.

Дескриптор: оң бұранда ережесін қолданады; ток бағытын анықтайды.

Тапсырма 2

Суретте тогы бар шарғы (катушка) берілген. Шарғыдағы магнит өрісінің қай жағында солтүстік полюс орналасқанын анықтаңыз.

Дескриптор: ток бағытын анықтайды; оң бұранда ережесімен индукция бағытын табады; солтүстік полюсті анықтайды.

Тапсырма 3

Магнит өрісінде тогы бар өткізгіш орналасқан (сурет бойынша). Өткізгішке әсер ететін күштің бағытын анықтаңыз.

Дескриптор: ток бағытын және магнит индукциясы бағытын анықтайды; сол қол ережесін қолданып күш бағытын табады.

Тапсырма 4

Неліктен суреттегі M алюминий цилиндр тәрізді білеуше кілтті қосқанда домалап кетеді?

Дескриптор: білеушедегі ток бағытын анықтайды; магнит индукциясының бағытын табады; сол қол ережесімен күш бағытын анықтайды.

Жарық құбылыстары бөлімі

Бұл бөлімнің мәтіні бастапқы үзіндіде толық берілмеген. Көрсетілген оқу мақсаттары төмендегідей:

Оқу мақсаттары

  • 8.5.1.4 — жазық айнада кескін алу және оны сипаттау.
  • 8.5.1.8 — тәжірибеге сүйене отырып толық ішкі шағылуды түсіндіру.
  • 8.5.1.3 — айналық және шашыранды шағылуға мысал келтіру және түсіндіру.
  • 8.5.1.2 — эксперимент арқылы (мәтін үзіндісі толық емес).