Қазақша рефераттар

Гуморалды иммунитет жүйесінің негізгі қызметі

Мақсаты

Студенттерді иммунитеттің В-жүйесінің негізгі қызметтерімен таныстыру, иммуноглобулин G (IgG) молекуласының құрылысы мен қызметтерін қарастыру.

Дәріс жоспары

  • 1) В-жүйесінің негізгі қызметтері

  • 2) Иммуноглобулин G-дің химиялық құрылысы

  • 3) Fab және Fc фрагменттерінің қызметтері

Гуморалды иммунитет жүйесі

Гуморалды иммунитет жүйесі — антигендерге қарсы антидене түзу қызметін атқаратын арнайы жүйе. Оның функционалдық белсенділігі иммунитеттің Т-жүйесімен және антиген таныстырушы жасушалармен тығыз өзара әрекеттесуіне байланысты.

Гуморалды жауаптың негізгі жасушалары — антидене түзілуіне жауапты В-лимфоциттер. Антиденелер еритін және корпускулалы антигендермен иммундық кешен түзу арқылы әсер етеді. Мұндай кешендердің құрамындағы антигендер оқшауланады және/немесе жойылады.

Антидененің негізгі қызметі: антигенді арнайы байланыстыру. Бұл арнайы байланысу кеңістіктік сәйкестікке (комплементарлыққа) негізделеді.

Иммуноглобулин G (IgG): құрылысы

Полипептидтік тізбектер

IgG молекуласында 4 полипептидтік тізбек болады: 2 ауыр және 2 жеңіл.

  • Антигенмен тікелей байланысатын аймақ вариабельді домендерде орналасады.
  • V-доменнің гипервариабельді аймақтарындағы аминқышқылдары антигенге тән ерекшелікті анықтайды.

Белсенді орталық және комплементарлық

Антиген байланыстыратын белсенді орталық ауыр және жеңіл тізбектердің вариабельді аймақтарында орналасады және белгілі бір гаптендік топқа сәйкес келеді.

Түйін: антиген мен антидене арасындағы байланыс — құрылымдық сәйкестікке негізделген аса нақты молекулалық тану үдерісі.

Fc фрагменті

Ауыр тізбектердің тұрақты домендерінен тұратын фрагмент (әдетте 2 CH2 және 2 CH3) Fc-фрагмент деп аталады.

Fab және Fc фрагменттері: қызметтері

Fab-фрагменті

Fab-фрагментінің негізгі қызметі — антигенмен байланысу. Бұл фрагмент құрамына ауыр және жеңіл тізбектердің VH және VL домендерінен түзілген антиген байланыстырушы белсенді орталық кіреді.

Fc-фрагменті

Fc-фрагменті иммуноглобулиннің эффекторлық мүмкіндіктерін анықтайды: ол әртүрлі жасушалармен және комплемент жүйесімен өзара әрекеттесуді қамтамасыз етеді.

  1. 1) Кластарды ажырату: иммуноглобулиндердің барлық кластары Fc-фрагментінің құрылысы бойынша ажыратылады. Айырмашылықтар CH-домендерінің санына және аминқышқылдық құрамына әсер етеді (қосымша домендер болуы мүмкін: мысалы, IgM және IgE-де CH4 домені бар). Осыған байланысты иммуноглобулин кластары қызметтік тұрғыдан да ерекшеленеді.

  2. 2) Полимерлену: Fc-фрагменті арқылы иммуноглобулин молекулалары полимерлене алады. Мысалы, секреторлық IgA димер және тример түзе алады, ал сарысулық IgM — пентамер.

  3. 3) Комплементті белсендіру: IgM, IgG1 және IgG3 Fc-фрагменттері антигенмен байланысқан кезде құрылымдық өзгерістерге ұшырайды. Нәтижесінде CH2-домен аймағында комплемент жүйесінің бірінші компонентін байланыстыратын белсенді орталық түзіледі. Сондықтан бұл кластар комплементтің классикалық жолмен белсенуін іске қосады.

  4. 4) В-жасуша рецепторы: Fc-фрагментінің көмегімен иммуноглобулин молекулалары В-лимфоциттердің плазмалық мембранасына бекіп, антиген танушы рецептор қызметін атқарады.

  5. 5) Жасушалық жауапты реттеу: ағзаның көптеген жасушаларының бетінде иммуноглобулиндердің әр класына арналған рецепторлар болады. Егер осы рецепторларға иммуноглобулиндер немесе құрамына иммуноглобулиндер кіретін иммундық кешендер байланысса, сәйкес жасушалардың қызметі белсенуі немесе тежелуі мүмкін.

Иллюстрациялық материал

№2 мультимедиялық дәріс.

Әдебиет

  1. А.А. Шортанбаев, С.В. Кожанова. Жалпы иммунология. Алматы, 2008. 54–77 беттер.
  2. А. Ройт. Основы иммунологии. Мәскеу, 2007. 59–86 беттер.
  3. T.Y. Kindt, R.A. Goldsby, B.A. Osborne. Kuby Immunology. New York, 2007.
  4. A.L. De Franco және т.б. Immunity. London, 2007.

Бақылау сұрақтары (кері байланыс)

  1. Гуморалды иммунитет жүйесінің негізгі қызметі қандай?
  2. В-лимфоциттердің антигенге тәуелсіз және антигенге тәуелді дифференциациялануы қай жерде жүреді?
  3. Адам иммуноглобулиндерінің кластарын және топшаларын атаңыз.
  4. Иммуноглобулин молекулалары қандай полипептидтік тізбектерден тұрады?
  5. Иммуноглобулин молекулалары қандай фрагменттерден тұрады?
  6. Негізгі сарысулық иммуноглобулинді атаңыз.