Абай поэзиясы
Тұманбай Молдағалиев
Тұманбай Молдағалиев (20.03.1935, Алматы облысы, Еңбекшіқазақ ауданы, Жарсу совхозы — 10.10.2011, Алматы қаласы) — қазақтың біртуар ақыны. 2011 жылғы 10 қазанда дүниеден өтті.
Негізгі ой
Ақын нәзік сырға толы, ойлы әрі отты жырларымен танылды. Оның поэзиясы оқырман көңілін дәл табатын ықшам бейнелеу мен сезім тазалығын қатар ұстайды.
Қызмет жолы
Білімі
1956 жылы Қазақ мемлекеттік университетінің филология факультетін тәмамдады.
Баспасөз және редакторлық қызмет
- 1970–1973 жылдары «Пионер» журналында қызмет атқарды.
- 1970–1973 жылдары «Балдырған» журналының жауапты хатшысы болды.
- 1973 жылдан бастап «Жазушы» баспасы жанындағы балалар мен жастар әдебиеті бөлімінде, сондай-ақ «Жалын» альманағының бас редакторы қызметін атқарды.
Шығармашылығы
Алғашқы қадамдар
Ақынның тұңғыш өлеңі «Украина қызына» 1954 жылы жарияланды. Ал алғашқы өлеңдер жинағы «Студент дәптері» 1957 жылы жарық көрді.
Өлең кітаптары
Тұманбай Молдағалиев нәзік те сырлы, ойлы әрі отты жырларымен кеңінен танылды. Оның бірқатар кітаптары оқырман ілтипатына бөленді.
Кәмила
1960
Көктем таңы
1961
Алатау қызы
1963
Ферюза туралы жыр
1964
Зулайды күндер
1965
Жүрегім менің сапарда
1966
Ескерткіш
1969
Шақырады жаз мені
1970
Жүрек ояу қашанда
1972
Таңдамалы және поэмалар
- «Қош, көктем» — таңдамалы өлеңдер (1971).
- «Хаттар» — поэмалар жинағы (1974).
Марапат
1967 жылы жарық көрген «Жаңа дәптер» кітабы үшін 1968 жылы Қазақстан комсомолы сыйлығының лауреаты атанды.
Орыс тіліндегі жинақтары
- «Я — сын Семиречья» (1962)
- «Первая встреча» (1968)
- «Новая тетрадь» (1969)
Музыка және ән мәтіндері
Көпшілікке кең тараған әндер
Тұманбай Молдағалиев көптеген ән мәтіндерінің авторы. Оның өлеңдеріне жазылған бірқатар әндер халық арасында кеңінен тарады:
- «Құстар қайтып барады» — музыкасы Н. Тілендиев.
- «Бақыт құшағында»
- «Әнім сен едің» — музыкасы Ш. Қалдаяқов.
- «Ертіс вальсі» — музыкасы Жамақаев.
- «Шақырады көктем» — музыкасы Ә. Бейсеуов.
Аудармашылық қыры
Ақын әлем әдебиетінің бірқатар көрнекті өкілдерінің шығармаларын қазақ тіліне аударды. Олардың қатарында: Байрон, М. Ю. Лермонтов, Т. Г. Шевченко, О. Туманян, С. Капутикян, Қ. Ғұлам, Х. Ғұлям, Р. Ғамзатов, Ұйғын, Зулфия, Д. Жалсараев және басқа да ақындар бар.
Абай поэзиясы
Мақаласы
Абай поэзиясының идеялық-көркемдік болмысын, сөздің шынайылығы мен тіл шұрайын талдаған «Ұрпаққа тілек» мақаласы («Қазақстан пионері», 1971 жылғы 21 мамыр) жарияланды.
Абай рухына арналған өлеңдері
- «Қайда барсам алдымнан» («Семей таңы», 1983 жылғы 13 шілде)
- «Абай ағам бастаған» («Жалын», 1985, №95)
- «Абай аға ауылында» (топтама) («Тынық мұхит дәптері», 1985)
Марапаттары
- Қазақстан Республикасының Абай атындағы мемлекеттік сыйлығы — «Жүректегі жазулар» өлеңдер жинағы үшін берілді.
- Халықаралық Физули сыйлығының лауреаты.
Жеке өмірі
Әскери атағы
Аға лейтенант
Діни көзқарасы
Мұсылман
Хоббиі
Футбол
Сүйіп оқитын жанры
Поэзия
Қазақстан болашағы туралы пікір
Қазақстан қуатты мемлекетке айналып, халықтың тұрмыс деңгейі арта түседі деген сенім білдірген.
Мәтіндегі «саяси қайраткер ретіндегі идеалы» туралы дерек бастапқы нұсқада берілген күйінде сақталды және бағалау емес, дерек ретінде ұсынылды.
Отбасы
Жұбайы
Өмірлік серігі — Қасымова Күлтай. Үй шаруасымен айналысқан.
Балалары
- Зәуреш — 1959 жылы туған.
- Жазира — 1962 жылы туған.
- Жанна — 1964 жылы туған.
- Дәурен — 1966 жылы туған.
Ескертпе
Бұл мәтін бастапқы берілген деректер негізінде редакциялық өңдеуден өтті: орфография мен тыныс белгілері түзетіліп, құрылымы реттелді, атаулар мен жылдар оқылымға ыңғайланып ықшамдалды.
Санат: KZ портал — «Қазақша рефераттар жинағы».