Тәрбиенің негізгі міндеттері
Ақтөбе қаласы • №19 орта мектеп • Баяндама
Дайындаған: Китигулова Ж.А.
•Жылы: 2013
Тәрбиенің негізгі міндеттері
Мектептің есігін ашқан жас ұрпаққа адам бойындағы асыл қасиеттерді қастерлеуді, өмір талабына сай қағидаларды түсінуді үйретеміз. Әдептілік, имандылық, инабаттылық, мейірімділік, қайырымдылық секілді құндылықтар халқымыздың абыройлы болмысын айқындайды. Осы қасиеттерді жас ұрпақтың сана-сезіміне, ақыл-парасатына ұялата білу үшін әрбір ұстаз халық педагогикасын терең меңгеріп қана қоймай, рухани жан-дүниесінің тазалығын сақтауы қажет.
Рухани-адамгершілік тағылымдарды ұстаз өз өмірімен, өз әрекетімен сабақтастыра алса, көкірегі ояу, мінез-құлқы орнықты, саналы тұлға тәрбиелей алады. Демократияланған қоғамда адамның жеке басын қадірлей отырып, сонымен қатар оған талап қоя білу — өзінің де, өзгенің де бақыты үшін күресе алатын азамат қалыптастырудың өзекті шарты.
Ұстаз өнегесі — тәрбиенің қайнар көзі
Орыстың ұлы педагогы К.Д. Ушинский: «Тәрбиенің қайнар көзі тек адамның жеке басының өнегесіне негізделген. Ешқандай жарғыда, бағдарламада, ешбір орынның жасанды әрекеті де оның орнын баса алмайды», — деп бекер айтпаған.
Ұстаздың саяси сауаты, жан-жақты білімі және сол білімді оқушы жүрегіне жеткізе алатын әдістемелік шеберлігі жоғары болуы тиіс. Тәрбие үдерісінде мұғалім оқушының психологиялық өсуі мен даму деңгейін байқай алатын сезімтал психолог бола білуі қажет.
Сүйіспеншілік — кәсіп өзегі
Л.Н. Толстой: «Мұғалім өз бойына, өз ісіне, шәкіртіне деген сүйіспеншілікті жинақтаса ғана ол нағыз мұғалім», — дейді.
Ұстаздық жол — үлкен сын
Абай: «Ұстаздық еткен жалықпас, үйретуден балаға», — деп, мұғалім еңбегінің жауапкершілігін айқындаған.
Бүгінгі күрделі әлеуметтік-экономикалық жаңарулар кезеңінде рухани-адамгершілік қабілеттер басты нысана ретінде алға шығып отыр. Н.Ә. Назарбаев қоғамның нарықтық қарым-қатынасқа көшуі жағдайында саяси және экономикалық дағдарыстарды еңсере алатын, іскер, өмірге икемді, жан-жақты мәдениетті жеке тұлға қалыптастыру қажеттігін атап өткен.
Адамгершілік құндылықтар үлкен мен баланың арасындағы шынайы қарым-қатынаста беріледі. Көзге көрінбейтін, бірақ өте нәзік әрі аса құнды сезімдерді жүрекке үзбей жеткізу — шебер педагогтың қолынан келетін іс. Өйткені өмірдегі сан алуан қиындықтарды еңсеру, өмірдің мәнін ұғыну және бақытты сезіну мүмкіндігі көбіне адамгершілік тіректерге сүйенгенде айқындалады.
Рухани-адамгершілік негіздер және ұлттық тағылым
Тәлім-тәрбие мен білім беру мәселесінде байырғы ұстаздар мен ойшылдардың өнегелі сөздері бүгін де өз маңызын жоғалтқан жоқ. Махмұд Қашқари, Бұхар жырау, Ы. Алтынсарин, А. Құнанбайұлы, Шәкәрім еңбектерінде адамның адам болып қалыптасуына жетекші рөл атқаратын адамгершілік құндылықтар кеңінен көрініс тапқан.
Шәкәрім ұсынған үш тірек
Шәкәрім: «Адамның жақсы өмір сүруіне үш сапа негіз бола алады: барлығынан басым болатын — адал еңбек, мінсіз ақыл, таза жүрек», — деп есептейді.
Адал еңбек
Жауапкершілік пен табандылықты қалыптастыратын негіз.
Мінсіз ақыл
Ойлау мәдениеті, пайым және әділ шешім қабылдау.
Таза жүрек
Мейірім, адалдық, шынайылыққа адал болу.
Құнды қасиеттерді, рухани кемел адамды қалыптастыру — бала дүниеге келген күннен басталатын ұзақ жол. Сондықтан білім жүйесі қызметкерлерінің жауапкершілігі ерекше: тәрбие беру тек пәндік біліммен шектелмейді, ол баланың жан дүниесіне әсер етіп, ішкі әлеуетін ояту арқылы тұлғалық дүниетанымын қалыптастыруды көздейді.
«Бөбек» қоры Президентінің бастамасымен республика көлемінде білім беру үдерісінде рухани-адамгершілік тәрбиесіне басымдық берілуі — болашақ ұрпақты ізгілікке баулитын маңызды қадам. Еліміздің Бірінші ханымының жеткіншек тәрбиесіне деген жанашырлығы мен болашаққа деген сенімі қоғам дамуына сай ұрпақ қалыптастыру ісіне педагог қауымға ғана емес, барша жұртқа ықпал ететіні анық.
Қазіргі мектеп және оқушы мүмкіндігін ашу
Оқушы қабілеттерін дамыту, талантты балалардың талабын ұшқырлау мақсатында жаңа үлгідегі лицей, гимназия сияқты мектептер ашылып, жұмыс істей бастады. Бұл — заман талабы тудырған, білім мен тәрбиені біртұтас қарастыратын бағыт.
Қабілетті дамыту
Әр оқушының жеке әлеуетін танып, қолдау көрсету.
Талантты қолдау
Дарынды балаларға бағдар, мүмкіндік, орта қалыптастыру.
Тұлғалық бағдар
Білімді өмірлік құндылықтармен ұштастыру.