Ертеде ит, мысық және тышқан үшеуі дос болыпты
Еңбекқор тышқан және жайбарақат өмір
Ертеде ит, мысық және тышқан үшеуі дос болыпты. Дегенмен ит пен мысық тышқанды онша ұната бермейді екен. Тышқан күндіз-түні тыным таппайтын еңбекқор болыпты. Ал ит пен мысық тапқанын жеп, жұмсақ шөп пен жылы жерде жатып алуды әдет қылған.
Көзге түсер қайшылық: біреуі шаршамай әрекет етеді, екеуі соның еңбегін сырттай бақылап, өздері қимылдауға құлықсыз.
Иттің өкініші және мысықтың ескертуі
Бір күні ит қасындағы мысыққа: «Осы тышқанның жұмысы таусылар емес. Күйбеңдеп жүре береді» деп қынжылады. Сонда мысық: «Өзіміз шолжиып жатып біреуді күндейміз. Бұл дұрыс па?» деп, итке жөнін айтады.
Ит ұялып қалады да, өзі де шаруа істеуге бел буады. Содан былай тышқанға көмектесіп жүреді.
Ортақ іске шақыру және мысықтың қыңырлығы
Біраз уақыт өткен соң ит мысыққа: «Сен де қол ұшыңды бер» дейді. Бірақ мысық көнбейді: «Өздерің-ақ істей салыңдар!»
Ит пен тышқан: «Жалқаулықты қой, бірге жұмыс істе» деп қайта-қайта шақырады. Мысық ашуланып: «Мен сендердің жұмыстарыңды күндеп жатқан жоқпын ғой. Неге тиісесіңдер?» дейді.
Осы сәттен бастап әңгіменің өзегі айқындалады: ортақ жауапкершіліктен қашу мен еңбекке деген құрметтің жоқтығы қарым-қатынасты бұза бастайды.
Аштық, ұрлық және жазалау
Ит пен тышқан үндемей жүре береді. Мысыққа тамақ қалдырмай, өздері жейді. Ашыққан мысық енді ит пен тышқан тапқан дүниені ұрлай бастайды. Мұны байқап қалған тышқан мысықтың ұрлығын итке айтып береді.
Ит мысықты оңдырмай сабайды. Сол күннен бастап ит пен мысық бір-біріне өш болады: бірін-бірі көрсе, талап тастауға дайын тұрады.
Араздықтың салдары
Ал тышқанға ызаланған мысық оны ұстап алып жей салатын болыпты. Осылайша бір кезде тату болған үшеудің достығын жалқаулық, қыңырлық және ұрлық біржола бұзады.
Түйін
Еңбекке ортақтасу — сыйластықты арттырады. Ал міндеттен қашу, кейін өз пайдасын ғана ойлау ақыры сенімнің күйреуіне әкеледі. Сенім жоғалған жерде достық та тұрмайды.