Кішіпейілдің - абыройы асар, Тәкаппардың - құты қашар
Қысқа әрі өнегелі тәмсіл
Леонардо да Винчиден жеткен тағылымды хикая ретінде айтылады.
Бір бақта балқарағай өсіп тұрады. Жылдан жылға ол есейіп, биіктеп, ажарлана түседі. Жайқалған ұшар басы өзге ағаштардан биігірек болғандықтан, айналасына қалың көлеңкесін түсіреді.
Бірақ ол биікке созылған сайын менмендігі де ұлғая береді. Бірде ол бәріне жоғарыдан менсінбей қарап:
— Мына бейшара жаңғақ ағашын көз алдымнан құртыңдар!
Сөйтіп жаңғақ ағашы тамырымен шабылады.
Көп ұзамай тәкаппар балқарағай тағы да бұйырады:
— Мына інжір ағашымен көрші болудан шаршадым! Оның сұрықсыз түрі мені жалықтырады.
Інжір ағашы да сол тағдырды кешеді.
Бұтақтарын кекірейте тербеп, өзіне разы болған балқарағай мұнымен тоқтамайды:
— Ескі алмұрт пен алма ағаштарынан айналамды тазартыңдар!
Олар да отынға кетеді.
Осылайша тынымсыз балқарағай айналасындағы ағаштарды бірінен кейін бірін шауып тастауды бұйырып, бақта өзі ғана үстемдік құрған жалғыз «қожайынға» айналады. Бақтың бұрынғы сұлулығынан тек түптер ғана қалады.
Дауылдың сабағы
Бір күні қатты дауыл тұрады. Дандайсыған балқарағай берік түбірімен жерді мықтап ұстап, бар күшін салып қарсы тұруға тырысады.
Бірақ жел жолында өзге ағаштар қалмаған еді: екпінін бәсеңдететін де, тосқауыл болатын да ештеңе жоқ. Сондықтан долы дауыл жалғыз қалған сұлу ағашқа бар қуатымен ұмтылып, оны аяусыз шайқап, сындыра бастайды.
Ақыры әбден әлсіреген балқарағай қаһарлы соққыға шыдамай, ортасынан қақ айырылып, жерге құлайды.
Тәкаппарлық бақты да, бақ иесін де жұтаңдатады: өзгені құлатқан сайын қорғаның азаяды, ал дауыл келгенде жалғыздықтың салмағы ауыр тиеді.