Қазақстан Республикасы Төтенше жағдайлар министрлігінің бұйрықтары
Бейбіт және әскери уақыттағы төтенше жағдайларда халықты қорғаудың негізгі ұғымдары
Төтенше жағдай — белгілі бір аумақта авария, дүлей зілзала немесе апат салдарынан туындайтын, адамдардың қаза табуына әкеліп соққан немесе әкеліп соғуы мүмкін, олардың денсаулығына, қоршаған ортаға және шаруашылық жүргізуші объектілерге нұқсан келтірген немесе келтіруі ықтимал, сондай-ақ халықты едәуір материалдық шығынға ұшыратып, тіршілік ету жағдайын бұзған немесе бұзуы мүмкін жағдай.
Табиғи сипаттағы төтенше жағдайлар
Дүлей зілзалалар (жер сілкінісі, сел, көшкін, су тасқыны және т.б.), табиғи өрттер, індеттер мен малдың жұқпалы аурулары, сондай-ақ ауылшаруашылық өсімдіктері мен ормандардың аурулар мен зиянкестер арқылы зақымдануы салдарынан туындайды.
Техногендік сипаттағы төтенше жағдайлар
Өнеркәсіп және көлік авариялары, өрт пен жарылыстар, күшті әсер ететін улы, радиоактивті және биологиялық қауіпті заттардың таралуы (немесе таралу қаупі), үйлер мен ғимараттардың кенеттен қирауы, бөгеттердің бұзылуы, сондай-ақ электр-энергетика, байланыс және тазарту құрылыстарындағы авариялар салдарынан туындайды.
Жіктелуі
Табиғи және техногендік сипаттағы төтенше жағдайлар ауқымына қарай объектілік, жергілікті, өңірлік және жаһандық кластарға бөлінеді.
1) Объектілік төтенше жағдай
Аймақ объект аумағынан шықпайды- Қаза болғандар: 5-тен астам, бірақ 10-нан көп емес.
- Тіршілік ету жағдайы бұзылғандар: 50-ден астам, бірақ 100-ден көп емес.
- Материалдық залал: 5 000–15 000 айлық есептік көрсеткіш (АЕК).
2) Жергілікті төтенше жағдай
Аймақ объект аумағынан шығады, бірақ облыстың екі ауданынан аспайды- Қаза болғандар: 10-нан астам, бірақ 50-ден көп емес.
- Тіршілік ету жағдайы бұзылғандар: 100-ден астам, бірақ 500-ден көп емес.
- Материалдық залал: 15 000–100 000 АЕК.
3) Өңірлік төтенше жағдай
Кемінде 3 аудан немесе 2 облыс аумағын қамтиды- Қаза болғандар: 50-ден астам, бірақ 200-ден көп емес.
- Тіршілік ету жағдайы бұзылғандар: 500-ден астам, бірақ 1 500-ден көп емес.
- Материалдық залал: 100 000–200 000 АЕК.
4) Жаһандық төтенше жағдай
3 және одан да көп облыс немесе шектес мемлекет аумағын қамтиды- Қаза болғандар: 200-ден астам.
- Тіршілік ету жағдайы бұзылғандар: 1 500-ден астам.
- Материалдық залал: 200 000 АЕК-тен астам.
Материалда келтірілген шектер (қаза болғандар саны, тіршілік ету жағдайы бұзылған адамдар саны, материалдық залал мөлшері) төтенше жағдайлардың ауқымын айқындауға арналған өлшемдер ретінде берілді.