Абу - л - Қасым әл - Фараби - ғалым, ойшыл адам болған
Абу-л-Қасым әл-Фараби: өмір жолы, ғылыми мұрасы және «Таза шындық» еңбегінің мәні
Абу-л-Қасым әл-Фараби — білім мен парасатты өмірінің өзегіне айналдырған ғалым әрі ойшыл. Ол Отырар қаласында дүниеге келіп, алғашқы білімін сол жерде алады. Кейін білімін Яссы, Шаш, Самарқан және Бұхара қалаларында жалғастырып, түрлі ғылым салаларын терең меңгерді.
Ғылым салаларындағы терең білімі
Әл-Фараби философия, логика, этика, тарих, география және астрономия пәндерінен кең ауқымды білім жинақтап, ізденіс пен жүйелі ойлау арқылы осы салаларда құнды тұжырымдар қалдырды.
- Философия және логика
- Этика және тарих
- География
- Астрономия
Бүгінге жеткен еңбектері
Біздің заманымызға дейін әл-Фарабидің бірқатар еңбектері сақталған. Олардың қатарында рухани-танымдық мазмұндағы шығармалар ерекше аталады:
«Таза шындық»
Ғибратқа құрылған, қанатты сөздерге бай рухани-психологиялық еңбек.
«Пайғамбарлардың қасиеттері туралы әулиелер сөзі»
Рухани-өнегелік ойларды жүйелейтін мазмұндағы шығарма.
«Уағыз үлгілері»
Насихат пен тәлімге негізделген мәтіндер жинағы.
Қолжазбалардың сақталу географиясы
Әл-Фарабидің қолжазба мұралары әр елдің қорларында сақталған. Олар Үндістан, Нидерланды, Түркия, Мысыр, Ватикан, Ресей және Өзбекстандағы (әсіресе Ташкент пен Санкт-Петербургтегі шығыстану институттары) кітапханалар мен ғылыми орталықтарда кездеседі.
«Таза шындық»: рухани тазалыққа үндейтін мұра
«Таза шындық» — рухани тазалыққа, ізгілікке, әділдік пен адамдыққа шақыратын тағылымды еңбек. Тілі нақылға жақын, ойы терең бұл шығарма ішкі мазмұны жағынан Қожа Ахмет Яссауидің «Хикметтерімен» және Жүсіп Баласағұнның «Құдатғу білік» дастанымен үндес келеді.
Еңбектің басты маңызы
Шығармада ислам ілімінің төрт негізгі қағидасы түсіндіріледі:
- 1 Мемлекеттің қарапайымдылығы — басқарудағы ұстамдылық пен артық даңғазадан алыс болу.
- 2 Құдірет иесінің кешірімділігі — мейірім мен кешірімнің рухани тірек болуы.
- 3 Ашу кезіндегі ақыл — эмоцияны тежеп, парасатпен шешім қабылдау.
- 4 Мүсіркеусіз қайырымдылық — жақсылықты міндетсінбей, шынайы ықыласпен жасау.