Салауатты өмір салтымен денсаулықты нығайту

Мектептің стратегиялық міндеті: оқушы денсаулығы

Қазақстанның ұзақмерзімді даму бағдарларында азаматтардың денсаулығын сақтау — берік қоғам құрудың негізгі шарты ретінде айқындалған. Осы тұрғыдан алғанда, қазіргі мектептің аса маңызды міндеттерінің бірі — оқушы тұлғасын жан-жақты дамыту, әсіресе олардың денсаулығын нығайту.

Мектеп әрдайым оқушыларға салауатты өмір сүру дағдыларының негіздерін, оның мөлшері мен заңдылықтарын сақтау қажеттігін түсіндіруді және тұрақты әдетке айналдыруды көздейді. Өйткені түрлі аурулардың алдын алу мен салауатты өмір салтын қалыптастыруда мектептің орны ерекше.

Мақсатты қалыптастыру нені талап етеді?

Мектептерде салауатты өмір сүру дағдысын мақсатты түрде қалыптастыру оқушы денсаулығын қорғау және нығайтуға бағытталған жүйелі шешімдерді қажет етеді. Бұл бағыттағы жұмыс төмендегі міндеттерді оқушы санасына жеткізумен сабақтас болуы тиіс:

• Денсаулықты қорғау және нығайту: оқу үдерісі мен күн тәртібін сауықтыру қағидаларымен үйлестіру.

• Организмді шыңдау: қозғалыс белсенділігін арттыру, қауіпсіз дене тәрбиесін жүйелеу.

• Жеке жауапкершілік: оқушының өз денсаулығын жақсартуға деген жауапкершілігін күшейту.

Ғылыми-әдістемелік негіздер және тәжірибе

Салауатты өмір салты мен сауықтыру бағыттарын ғылыми тұрғыда зерттеген жетекші ғалымдар қатарында Т.К. Бөлеев, Д.Ф. Ақбердиева, Ж.З. Торыбаева, Ж. Ембергенова, А.Қ. Қаплиева, Г.Д. Алимжанова, Ж.О. Жилбаев, Ж.Ж. Нұржанова, А.С. Иманғалиева, А. Жамбылқызы, Б.Ә. Жолдасбекова, Ж. Бозтаев, Ш.Ж. Арзымбетова және т.б. еңбектерін атап өтуге болады.

Сыныптан тыс жұмыстар арқылы салауатты өмір салтын қалыптастырудың ұйымдастырушылық қырлары Г.А. Нуридинова, М. Абдурахманов, Г.Б. Мәуленбердиева зерттеулерінде нақтылана түскен. Ал салауатты өмір салты мәселелерін педагогика заңдылықтарымен ұштастыра зерттеген О.С. Салинбаев, Ж. Оңалбек, Б.А. Тойлыбаев, Ж. Асанов, Л. Байсерке, Ш. Арзымбетова, Б. Мұхаммеджанов және басқалардың еңбектері оқу мен тәрбиенің біртұтастығы тұрғысынан құнды.

Инновациялық технологиялар: күтілетін нәтиже

Егер мектептерде сыныптан тыс жұмыстар салауатты өмір сүру дағдыларын қалыптастырудың инновациялық технологияларымен теориялық тұрғыда негізделіп, сол технологиялардың тиімді қолданылуы қамтамасыз етілсе, онда әлеуметтік, экономикалық және саяси жедел жаңарулар талаптарына сай жеке тұлғада тұрақты салауатты өмір салты қалыптасады. Бұл — қазіргі қоғамның нақты талабы.

Қоғамдық сұраныс және мемлекеттік жауапкершілік

Салауатты өмір салтын қалыптастыру қажеттілігі адамдардың жас ерекшелігіне, әлеуметтік ортасына, қала мен ауыл жағдайына қарамастан, өз денсаулығына деген шынайы қатынасына тікелей байланысты. Бұл жөнінде баспасөз беттерінде, ғылыми жарияланымдарда және статистикалық деректерде тіркелген көптеген мәліметтер бар.

Өскелең ұрпақтың бүгінгі жағдайы ел тұрғындарының денсаулығы мен болашақтағы еңбек әлеуетін дамытуда басты рөл атқарады. Демек, балалардың және мектеп оқушыларының денсаулығына қамқорлық жасау — мемлекеттің алға қойған маңызды міндеттерінің бірі.

Нормативтік құжаттар және бағдарламалық қадамдар

Халық денсаулығын нығайту, аурулардың алдын алу және салауатты өмір салтын орнықтыру мақсатында бірқатар құжаттар қабылданды. Олардың қатарында:

• Қазақстанның 2030 жылға дейінгі даму стратегиясы шеңберіндегі міндеттерді іске асыруға бағытталған бастамалар;

• ҚР Үкіметінің салауатты өмір салты мен дұрыс тамақтану тұжырымдамасы;

• Салауатты өмір салтының кешенді бағдарламасы;

• медициналық профилактика мен салауатты өмір салтын қалыптастыруды жетілдіру жөніндегі іс-шаралар;

• өңірлерде денсаулықты нығайтудың аудандық орталықтарын құру туралы шешімдер;

• салауатты өмір салты бойынша мамандар даярлау және мемлекеттік тапсырыс тетіктері.

Өзектілік: қазіргі денсаулық тәуекелдері

Статистикалық деректер мен зерттеу нәтижелері Қазақстанда соңғы жылдары өкпе аурулары, АИТВ-инфекциясы, жыныстық жолмен берілетін инфекциялар, жүрек-қантамыр аурулары, сондай-ақ қан және зат алмасу жүйесіне қатысты сырқаттардың жиілегенін көрсетеді. Мұндай үрдістер көп жағдайда қазіргі өркениеттің жағымсыз әсерімен түсіндіріледі.

Сондықтан әлеуметтік жаһандану жағдайында жалпы білім беретін мектептердің алдында оқушылардың салауатты өмір сүру дағдыларын орнықтыратын бейімдеу және алдын алу шараларын күшейту талабы тұр.

Қорытынды бағыт

Бұл көкейкесті мәселені жариялылық және әдістемелік тұрғыда нәтижелі шешу үшін оны тарихи тәжірибемен салыстыра талдау, ғылыми дәлелдерді жүйелеу және мектеп тәжірибесіне бейімдеп енгізу қажет. Салауатты өмір салтын қалыптастыру — білім беру үдерісінің ажырамас бөлігі және елдің әлеуметтік әл-ауқатының маңызды кепілі.