Қазақша рефераттар

Мұғалімге арналған нұсқаулық

Ақтөбе облысы, Қобда қазақ орта мектебі

Ағылшын тілі пәні мұғалімі: Карымсакова Нұргүл Муратовна

Қазіргі заманда жастарға ақпараттық технологиямен байланысты, әлемдік стандартқа сай жаңа білім беру өте қажет.

— Н. Ә. Назарбаев

Оқыту үдерісіндегі өзгерістер және АКТ-ның орны

Білім берудің тиімділігін арттыру үшін оқу үдерісін қоршаған ортадағы өзгерістерді ескере отырып ұйымдастыру қажет. Қазіргі кезеңдегі ең маңызды өзгерістің бірі — ақпараттық-коммуникациялық технологиялардың (АКТ) жедел дамуы. Бұл өзгеріс медиабілімнің оқу үдерісін жаңартуға ықпалын күшейтті.

Мектеп сабағында АКТ-ны жүйелі қолдану оқушылардың қызығушылығын оятып, белсенділігін арттырады, шығармашылық ахуал қалыптастырады, есте сақтау қабілетін дамытады және мұғалімнің уақытын үнемдейді. Мұғалім әр оқушының сабаққа ынтамен қатысуына жағдай жасағанда ғана оқу материалы терең әрі саналы меңгеріледі, ал білімге деген сенім нығаяды.

АКТ-ның педагогикалық құндылығы

АКТ — тек техникалық құрал емес, оқу-тәрбие үдерісінде оқушы тұлғасын жан-жақты қалыптастыруға қызмет ететін жүйелік мүмкіндік. Ол ғылыми ұғымдарды түсіндіруді жеңілдетіп, оқушының қабылдауын жақсартады және мұғалімге сабақ жүргізуде тиімді қолдау көрсетеді (Мұғалімге арналған нұсқаулық, 61-бет).

ХХІ ғасыр — озық технологиялар ғасыры. Сондықтан ағылшын тілін үйретуде жаңа технологияларды орынды пайдалану тілдік дағдыны қалыптастыруға, тыңдалым мен айтылымды жандандыруға, сондай-ақ уәжді арттыруға ықпал етеді.

АКТ қолданудың негізгі нәтижелері

  • оқушының қызығушылығы мен уәжін арттыру;
  • белсенді қатысу мен өз бетінше жұмыс дағдыларын дамыту;
  • ақпаратты талдау, таңдау жауапкершілігін қалыптастыру;
  • шығармашылық ойлау мен коммуникацияны күшейту;
  • сабақ құрылымын жүйелеу және уақытты тиімді басқару;
  • көрнекілік пен мультимедиа арқылы есте сақтауды жақсарту.

Тәжірибеден: интерактивті тақта және цифрлық ресурстар

Өз тәжірибемде оқушылардың шығармашылығын дамыту және белсенділігін арттыру мақсатында АКТ-ны жүйелі қолдануға басымдық бердім. Сабақты құрылымдауда интерактивті тақтаға PowerPoint және ActivStudio бағдарламалары арқылы слайдтар мен флипчарттар дайындап, тақырыпқа нұсқаулық ретінде ұсындым. Бұл материалдар оқулықтағы ақпаратты қарапайым мысалдармен түсіндіруге және оқу мақсатын айқындауға көмектесті.

Интерактивті тақтаның сабақтағы артықшылықтары

Интерактивті тақта кез келген сабақ түріне тиімді: ол бір мезетте тақта қызметін де, көрнекі құрал қызметін де атқарады. Оқушы тек бормен жазып қана қоймай, арнайы қаламмен тапсырмаларды орындап, өз қабілетін көрсетуге мүмкіндік алады. Бұл әрекет оқушыны тек ынталандырып қоймай, ақпараттандырады әрі нәтижені бірден көруге жағдай жасайды.

Электронды сөздік және дербес оқу

7-сыныпта аударма жұмысы кезінде электронды мультимедиялық сөздік айқын пайдасын көрсетті: оқушылар түсінбей қалған сөздерді өз бетінше тауып, тапсырманы дербес жалғастыра алды.

Теориялық негіз: мұғалім білімі және TPACK

Білікті мұғалім оқушылардың білімді меңгеруі мен дағдыны қалыптастыру үдерістерін түсінуге көмектесетін терең педагогикалық білімге ие болып, оқуға жағымды эмоциялық қатынасты дамытады (Мұғалімге арналған нұсқаулық, 63-бет).

Шульман білімнің әдіс-тәсілдермен дәлелденіп, іс-тәжірибе арқылы шыңдалатынын атап өткен (Shulman, 1986). Ал Мишра мен Кёлер мұғалімнің жоғары кәсібилігі технологиялық, педагогикалық және мазмұндық білімнің бірлігін іске асыру қабілетіне байланысты екенін көрсетеді (Мұғалімге арналған нұсқаулық, 65-бет; Mishra & Koehler, 2006).

Сабақ үлгілері: бейне, «стоп-кадр», Венн диаграммасы, тест

“Have you been to Central Asia?”

Танымдық қабілетті дамыту үшін бейнеролик көрсетіліп, сыни ойлауды белсендіру мақсатында «стоп-кадр» тәсілі қолданылды. Интерактивті тақтада мешіт, бетперде, базар суреттері беріліп, сол бойынша шағын мәтін құрастыру ұсынылды. «Тақырыпты естігенде қандай ассоциация пайда болды?» және «Мәтін не туралы болады?» деген сұрақтар арқылы оқушылар бір-біріне сұрақ қойып, өз жауаптарынан мәтін құрастырды, кейін оны бейнемәтінмен салыстырды.

Тіпті орташа деңгейдегі оқушы да (мысалы, Гүлзия) ойын нақты әрі терең жеткізіп, топ жұмысына үлес қосты. Ал үздік оқушы Зарина өз тобындағы қабілеті төмен оқушыға (Нұрбекке) тұрақты қолдау көрсетіп отырды. Бұл өзара үйретудің тиімділігін айқындады.

Жақын арадағы даму аймағы және ынтымақтастық

Выготский бойынша, жақын арадағы даму аймағы — оқушының өз бетінше орындай алатын деңгейі мен үлкендердің немесе қабілетті жолдастарының көмегімен орындай алатын деңгейінің арасындағы арақашықтық. Бұл ұғым көмектің арқасында меңгерілетін білім мен дағдылардың ауқымын қамтиды (Мұғалімге арналған нұсқаулық, 28-бет).

Венн диаграммасы және «Кім шапшаң?»

Орта Азия тақырыбын меңгергеннен кейін Қазақстан мен Өзбекстанның ұқсастығы мен айырмашылығын анықтау үшін интерактивті тақтада Венн диаграммасы жасалып, оны «Кім шапшаң?» ойыны арқылы толықтырдық. Білімді тексеруде эталон тесті кезінде де АКТ қолданылды.

Зерттеу және шығармашылық тапсырмалар

“Kazakh national games”

Оқушылар интернет көздерін пайдаланып, ақпаратты талдап, жинақтады. «Миға шабуыл» кезеңінде: “How many popular games do you know in Kazakhstan?” және “Can you play our national and popular games?” сұрақтарына жауап беріп, әр оқушы ойын білдірді. Диалог барысында актерлік шеберліктерін де көрсете алды.

“Sport in Britain”

Интерактивті тақтада спорттық қимылдарды бейнелейтін суреттер көрсетіліп, оларды ән және қимыл арқылы көрсету тапсырылды. Мақсат — балалардың еркіндік, сахналық әрекет және сенімді сөйлеу дағдыларын дамыту. «Кім бірінші шыңға шығады?» тапсырмасында оқушылар спорт ойындарының тарихи дамуын ретімен орналастырып, тарих пәнінен білімдерін де көрсетті.

Бандураның пайымдауынша, өзіндік тиімділіктің басты факторы — қол жеткізген нәтиже; жетістік бірізді әрі шынайы орындалғанда ғана тұлға өз күшіне сенімді бола бастайды (Мұғалімге арналған нұсқаулық, 2011).

“Music”

АКТ көмегімен анаграмма шешіп, әлемге әйгілі “The Beatles” тобының “Yesterday” және “My Bonnie” әндерін тыңдап, оқушылар бірге орындады. Бұл тапсырма тыңдалым, айтылым және топтық серпінді күшейтті.

Шет тілін оқытуда АКТ арқылы орындалатын жұмыс түрлері

Ағылшын тілін АКТ арқылы оқыту мына ерекшеліктермен сипатталады: оқушының мұғаліммен және сыныптасымен жеке қарым-қатынасқа түсуі, сондай-ақ тілдік және тілдік емес ақпаратты кең көлемде қолдана алуы.

Сабақта қолданылатын бағыттар

  1. 1 грамматиканы меңгеру (теория);
  2. 2 грамматиканы бекіту (практика);
  3. 3 лексиканы меңгеру;
  4. 4 жазу, сөйлем құрастыру;
  5. 5 ойын түрлері (анаграмма, сөзжұмбақ, ребус);
  6. 6 сөздік диктант;
  7. 7 мәтінді оқу және тыңдау;
  8. 8 ән айту, сергіту сәті;
  9. 9 диалог құру (түрлі суреттермен).

Аудио және бейне құрылғыларды бөлек іздемей-ақ, осы мүмкіндіктердің көпшілігін интерактивті тақта арқылы ұйымдастыруға болады. Мультимедиялық және лингафондық орта да оқушының ағылшын тілін меңгеруін қолдайтын тиімді жол екені тәжірибеде байқалды.

Болашаққа бағдар: цифрлық байланыс және 7 модуль

Коммуникативтік ортаны құруға бағытталған жаңа жүйені қалыптастыру және педагогикалық тәжірибеге ақпараттық-коммуникациялық құралдарды енгізу — оқытуды дамытудың стратегиялық міндеттерінің бірі. Алдағы уақытта әр оқушының қолында интернетке қосылған компьютер немесе ноутбук болып, шетелдік құрдастарымен жүйелі байланыс орнатса (мысалы, Skype арқылы сөйлесіп, хат алмасса), ағылшын тілінде еркін сөйлейтін, ізденімпаз әрі шығармашыл тұлға қалыптастыру мүмкіндігі арта түсер еді.

Алдағы кезеңде сабақтарыма 7 модульді кіріктіре отырып, осы технологияларды қолдану арқылы білімімді үздіксіз жетілдіріп, тұрақты ізденісте болуды мақсат етемін. Себебі АКТ пайдаланылған сабақтар оқушыларға ұнады: уақыт тиімді жұмсалып, оқушының сөйлеуіне, өзін-өзі басқаруына көбірек мүмкіндік ашылады; мұғалім бұл жерде бағыттаушы және бақылаушы рөлін атқарады.

Педагог ұстанымы

«Нашар ұстаз шындықты қайталайды, жақсы ұстаз сол шындықты іздеп табуға үйретеді», — деген А. Дистерверг пікірі ұстаз еңбегінің жауапкершілігін айқындайды. Сондықтан ағылшын тілі сабағында АКТ-ны тиімді қолдану арқылы жаңа тәсілдерді, сандық құралдарды, бағалаудың баламалы түрлерін, жас ерекшеліктеріне сай оқытуды, талантты және дарынды оқушыны анықтауды және көшбасшылық қабілетті дамытуды көздеймін.

Қорытынды және шағын рефлексия

Оқытуда АКТ-ны орынды қолдану өз тілін құрметтей отырып, өзге тілді еркін меңгеретін оқушыны қалыптастыруға ықпал етеді. Ең бастысы — белгілі бір нәтижеге жету үшін тиімді жолды таба білу; бұл үдеріс мұғалімнің кәсіби ынтасын да арттырады.

Авторлық шумақ

Қолданып ақпаратты,

Өткіздік сабақтарды.

Топ болып талқыладық,

Шарладық ғаламшарды.

Жаһандану жағдайында ақпараттық-коммуникациялық технологияларды қолдана отырып, оқушы тұлғасын дамытуға бағытталған ізденістерім оң нәтиже беретініне сенімім мол.