Профессор аудиторияға қолында бір ыдысқа салынған тышқан әкеледі де бетін жауып үстелінің үстіне қояды
Тәжірибе және сабақ
Бір күні профессор аудиторияға қолында қақпағы бар ыдысқа салынған тышқанды алып келеді. Ыдыстың бетін жауып, үстелінің үстіне қояды да студенттерге: «Бұл ыдысқа ешкім тимесін» деп ескертіп, аудиториядан шығып кетеді.
Студенттер жағдайдың мәнін түсінбегендіктен, ешқайсысы ыдысқа жақындамайды. Екі күннен кейін профессор қайта келеді де, ыдысты ашады. Ішіндегі тышқан өліп қалған екен.
Профессор студенттерге қарап: «Тышқан неліктен өлді?» деп сұрайды. Әр студент өз болжамын айтады: ауа жетпегендіктен, сусыздықтан, аштықтан және басқа да себептерді келтіреді.
Нақты дәлел
Сонда профессор ыдысты көтеріп, бәріне көрсетеді. Ыдыстың іші жан-жағынан кемірілген болып шығады. Бұл тышқанның шығу үшін бар күшін салып, қайта-қайта тырмысқанын аңғартады.
Негізгі ой
Профессор қорытынды жасайды: тышқанды өлтірген аштық та, сусыздық та, ауасыздық та емес. Оны өлтірген нәрсе — шешім қабылдаудағы тұрақсыздық.
Егер тышқан ыдыстың әр жерін кезек-кезек кемірмей, бір ғана тұсын таңдаса және сол шешімінен айнымай табандылық танытса, сыртқа шығып құтылар еді.