Ертеде ит пен мысық өте тату болған екен
Ит пен мысықтың араздығы қалай басталды
Ертеде ит пен мысық өте тату болған екен. Екеуін де адам асырап, үйінде ұстапты. Бір күні бір адамның май сіңген тері дорбаға салып сақтап жүрген алтыны жоғалады. Қанша іздесе де табылмайды.
Алтыннан айырылған адамның күйі тайып, жүдей бастайды. Тапқан-тапқаны ішіп-жеуге жетпей қалады. Мұны көрген ит пен мысық қатты қынжылып, қожасының жоғалған алтынын іздеуге кіріседі.
Із кесіп, иіс қуған сапар
Екеуі ой-қырды аралап, бармаған тауы, баспаған жері қалмайды. Ақыры титықтап, үйлеріне қайтады. Ит пен мысық үнсіз, көңілдері түсіп келе жатқанда, кенет қожасының май сіңген дорбасының иісі мұрындарын жарып жібере жаздайды.
Қуанғаннан ит қыңсылап, мысық мияулап жібереді. Ит айнала жүгіріп, тіміскілеп, ақыры бір тышқанның інін тырналап қаза бастайды. Ал мысықтың қуанышы қойнына сыймай, аңдып қарап отыра береді.
Иттің еңбегі
Інді қазып, түбіне жетіп, алтын салынған дорбаны тауып алады.
Мысықтың ойы
Иесіне жақсы атануды көксеп, сәтті пайдаланып қалуды ойлайды.
Ит дорбаны тауып алған соң: «Мынаны көрдің бе?» — деп, алтынды мысықтың алдына лақтырып тастайды. Сол сәтте мысық иттен бұрын алтынды ала қашады.
Даудың тұтанған сәті
Мысық үй-үйдің төбесімен қарғып жүгіріп, иесіне жетеді де алтынды алдына тастай салады. Мұны көрген қожасы қатты қуанып, мысықты бауырына басып, аймалай береді.
Дәл сол кезде қара терге түсіп, сабалақтанып, арсалаңдап ит те жетеді. Келген бойда қожасының аяғына оралып, қыңсылай еркелеп тұрады. Бірақ болған жайды түсінбеген қожасы итті теуіп, жекіріп қуып тастайды.
Жәбір көрген ит ызаланып, мысыққа тап береді. Қожасы арашалап, екеуін зорға айырып алады да, мысықты үйіне алып кіреді. Сол күннен бастап итті үйіне жолатпайды.
Осылайша, содан бері ит пен мысық бір-біріне араз болып қалыпты. Ал мысықтың тышқанға өштесуі де дәл сол күннен басталыпты.