Қазақстан мен Германия
Қазақстан–Германия қарым-қатынасы: сабақтастық және стратегиялық серіктестік
Қазақстан Республикасының Президенті Нұрсұлтан Назарбаев бұған дейін Германия Федеративтік Республикасына төрт мәрте сапар жасаған. Әр сапардың өз салмағы бар, алайда 2004 жылғы 17–20 сәуірде өткен сапар ерекше нәтижелі болды. Осы сапар аясында Елбасы Германияның сол кездегі Федералдық канцлері Герхард Шредермен кең көлемді келіссөз жүргізіп, екі ел ынтымақтастығын тереңдету мәселелерін талқылады. Сонымен бірге, Германияның көрнекті саясаткерлерімен және іскер топ өкілдерімен кездесулер өтті.
2006 жылы тамызда Санкт-Петербургте өткен “Үлкен сегіздік” саммитінде Нұрсұлтан Назарбаев Германияның жаңа Федералдық канцлері Ангела Меркельмен кездесті. Кездесу қорытындысында Қазақстан Президентіне Германияға ресми сапармен келу жөнінде шақырту жолданды.
Саяси үндестік және халықаралық бастамалар
Сарапшылардың бағалауынша, бүгінгі күні Қазақстан мен Германия арасында өзара түсініспеушілік туғызатын күрделі проблемалар жоқ. Халықаралық саясаттың негізгі мәселелері бойынша елдердің ұстанымдары бір-біріне жақын.
Қазақстан қолдайды
Германияның БҰҰ Қауіпсіздік Кеңесінің тұрақты мүшесі болуға ұмтылысын.
Германия қолдайды
Қазақстанның ЕҚЫҰ-ға төрағалық ету ниетін және Дүниежүзілік сауда ұйымына (БСҰ) кіру ұмтылысын.
Бұл қолдаудың астарында Қазақстанның Еуропа мен Орталық Азия арасындағы диалогты дамытуда елеулі рөл атқара алатын әлеуеті жатыр. Сондай-ақ еліміздің өңірдегі салыстырмалы экономикалық тұрақтылығы мен орныққан саяси ахуалы серіктестікті тереңдетуге қолайлы негіз қалыптастырады.
Сауда-экономикалық байланыстар: өзара толықтыру логикасы
Қазақстан мен Германияның сауда-экономикалық байланыстары жыл өткен сайын артып келеді. Германия Қазақстанның әлемдегі негізгі сауда әріптестерінің бірі саналады. Өткен жылдың қаңтар–қараша айларында екі ел арасындағы сауда айналымы 2,2 млрд АҚШ долларын құрап, 2005 жылмен салыстырғанда едәуір өсті.
Экспорт-импорттың негізгі бағыттары
Германия → Қазақстан
- Автомобильдер
- Электр тауарлары
- Медициналық дәрі-дәрмектер
Қазақстан → Германия
- Мұнай
- Металдар
- Химиялық шикізат
Жалпы алғанда, Германия Қазақстанның Ресей, Италия, Швейцария, Қытай және Франциядан кейінгі сенімді сауда әріптестерінің бірі ретінде аталады. Бұл динамика екі экономиканың құрылымдық тұрғыдан бірін-бірі толықтыра алатынын көрсетеді.
Бірлескен кәсіпорындар және неміс бизнесінің қатысуы
Елдерді жақындастыратын маңызды бағыттың бірі — бірлескен кәсіпорындар. Статистика жөніндегі агенттіктің мәліметіне сәйкес, Қазақстанда германиялық капиталдың қатысуымен 688 бірлескен кәсіпорын тіркелген. Олардың басым бөлігі сауда, ауыл шаруашылығы және өнеркәсіп сияқты салаларда жұмыс істейді.
Қазақстанда көптеген неміс компаниялары мен банктері қызмет етеді. Олардың қатарында “Мерседес-Бенц”, “Сименс”, Deutsche Bank, Dresdner Bank, Commerzbank сияқты кең танымал ұйымдар бар.
Мәдени-гуманитарлық өлшем: қоғамдар арасындағы көпір
Қазақстан мен Германия арасындағы мәдени-гуманитарлық ынтымақтастық тұрақты түрде дамып келеді. Бұл жұмыс Қазақстан–Германия мәдени ынтымақтастық мәселелері жөніндегі үкіметаралық комиссияның іс-шаралары арқылы жүйеленіп отыр.
Қауымдастық
Қазақстанда 220 мыңнан астам неміс тұрады, олардың мүддесін қолдауға бағытталған механизмдер жұмыс істейді.
Институттар
Алматыда Гете институты мен Қазақстан–Германия университетінің өкілдіктері ашылды.
Білім
“Болашақ” бағдарламасы бойынша Германияның ЖОО-ларында 150-ден астам қазақстандық студент білім алуда.
Комиссия отырыстарында мәдениет пен білім беру салаларындағы өзекті мәселелер талқыланып, оларды шешу жолдары қарастырылады. Бұл бағыттағы жүйелі жұмыс практикалық нәтижелер беріп келеді.
Тарихи негіз және ұзақ мерзімді мүдделер
Қазақстан мен Германия арасындағы ұзақ мерзімді ынтымақтастықтың іргетасы 1992 жылғы қыркүйекте Нұрсұлтан Назарбаевтың Германияға жасаған алғашқы сапары кезінде қаланды. Сол сапарда өзара қарым-қатынастардың негіздері туралы бірлескен мәлімдемеге қол қойылды. 1997 жылғы қарашада Қазақстан Президентінің Германияға екінші ресми сапары барысында, әсіресе экономика саласындағы өзара тиімді ынтымақтастықты тереңдетуге бағытталған маңызды келісімдер топтамасы рәсімделді.
Германия — “Үлкен сегіздік” құрамындағы ел әрі Еуропалық Одақта Франциямен бірге құрлықтағы ықпалдасу үдерісінің негізгі қозғаушы күштерінің бірі. 1990 жылдардың басынан бері Германия басшылығы Қазақстанмен және бұрынғы КСРО кеңістігіндегі өзге мемлекеттермен екіжақты байланыстарды олардың тәуелсіздігін нығайту логикасында дамытуға мүдделілік танытып келеді. Бұл тұрғыда Қазақстанға ерекше мән беріледі: ГФР елімізді Орталық Азиядағы ғана емес, ТМД кеңістігіндегі маңызды серіктес деп қарайды.
Неміс дипломатиясының Қазақстанға қатысты басымдықтары
Саяси бағыт
Астанамен тұрақты диалог арқылы Орталық Азиядағы қатысуды тереңдету.
Экономикалық бағыт
Германияның Қазақстан нарығына жүйелі түрде қатысуын кеңейту.
ГФР-дің Орталық Азияға, соның ішінде Қазақстанға ерекше назар аударуында экономикалық мүддемен қатар саяси факторлар да бар. Атап айтқанда, Германия ЕҚЫҰ аясында қауіпсіздік саясатының тиімді жүзеге асуына мүдделі, сондай-ақ Каспий өңірінде еуропалық қауіпсіздік тетіктерін күшейту перспективасын маңызды деп санайды. Бұдан бөлек, Орталық Азияны Еуропаны ислам әлеміндегі тұрақсыз аймақтардан бөліп тұратын “тұрақтылық белдеуі” ретінде қарастыру ниеті және Каспий маңындағы “үлкен ойынның” ушығуына қатысты алаңдаушылық та аталады.
Ресми сапар бағдарламасы: саясат, қоғам және медиа
Нұрсұлтан Назарбаевтың Германияға ресми сапарының негізгі іс-шаралары бүгін өтеді. Бағдарлама қоғамдық дипломатия, мәдени таныстырылым және жоғары деңгейдегі келіссөздер сияқты бірнеше бағытты қамтиды.
-
Тұсаукесер және көрме
Мемлекет басшысы “DZ” банкінің ғимаратында Н. Назарбаевтың “Еуразия жүрегінде” кітабының тұсаукесеріне және Астана қаласына арналған фото-көрменің ашылуына қатысады.
-
Жоғары деңгейдегі кездесулер
ГФР канцлері Ангела Меркельмен, сондай-ақ Германияның қоғамдық-саяси және іскер топ өкілдерімен кездесулер жоспарланған.
-
Медиа
“Frankfurter Allgemeine” жалпыгермандық газетінің басшылығына сұхбат беру күтіледі.
Бұл сапар екі ел арасындағы ынтымақтастықты одан әрі дамытып, өзара серіктестікті жаңа деңгейге көтеруге бағытталған.