Неврастения, астения (грек тілінен neuron - жүйке және asthenіa - шаршау, әлсіреу) - невроздың бір түрі
Неврастения (астения) — невроздың бір түрі. Атауы грек тілінен шыққан: neuron — «жүйке», asthenia — «шаршау, әлсіреу». Бұл жағдай көбіне ұзаққа созылған күйгелектік пен тітіркенгіштіктің нәтижесінде жүйке жүйесінің әбден шаршап, тозуымен сипатталады.
Негізгі белгі
Жүйке жүйесінің қажуы салдарынан ұйқы, көңіл күй, тәбет, жүрек-қан тамыр жүйесінің қызметі және жалпы белсенділік бұзылады.
Клиникалық сатылары
1-саты
- Науқас тез ұйықтап кетуі мүмкін, бірақ болмашы дыбыстан лезде оянып кетеді.
- Өзін аш сезінгенімен, тамақты көрген сәтте-ақ аштығы басылады.
- Көңіл күйі жылдам өзгеріп отырады.
Ерте ем жасалса, бұл сатыда науқас әдетте тез сауығып кетеді.
2-саты (аралық саты)
Бұл кезеңде жоғарыда аталған белгілер айқынырақ көрініс береді және психикалық қажу күшейеді.
- Ынтасыздық, болмашы нәрсеге тітіркену, жылауықтық.
- Бұлшық ет әлсіздігі, саусақтар мен тілдің дірілдеуі.
- Ұйқының бұзылуы, бас ауруы.
- Жүрек және қан тамыр жүйесі қызметінің бұзылыстары.
- Тәбеттің төмендеуі.
3-саты (гипостеникалық)
Бұл саты көбіне организмнің ұзақ уақыт улануымен (мысалы, алкоголь, әртүрлі жұқпалы аурулар), бастан алған жарақатпен, атеросклерозбен немесе ішкі органдардың түрлі ауруларымен байланысты болуы мүмкін.
Жиі байқалатын шағымдар
- Жүрек соғысының жиілеуі.
- Дененің бірде ысып, бірде мұздауы.
- Бас айналу.
- Айқын әлсіреу (адинамия).
- Көңілсіздік, дел-салдық, селқостық.
Емі және қолдау
Бастапқы кезеңде
- Жұмыс пен демалыс уақытын дұрыс ұйымдастыру.
- Спортпен шұғылдану.
- Таза ауада жиі серуендеу.
Ауру асқынған кезде
Бұл жағдайда емдеуде тек дәрі-дәрмекпен шектелмей, кешенді тәсілдің маңызы ерекше.
- Психотерапия.
- Аутогенді жаттығулар және дене шынықтыру әдістері.
- Дәрі-дәрмектік ем (дәрігер тағайындауымен).
- Қамқорлық, тұрмыс жағдайын жақсартуға бағытталған әлеуметтік қолдау шаралары.
Белгілер ұзаққа созылса немесе күнделікті өмірге айқын әсер етсе, маманға (дәрігерге) қаралған жөн.
Пайдаланылған әдебиет
Қазақ энциклопедиясы, 7-том.