Алты арыстың жағасы Қалабаев Бөбей ағамыз

Сарқырамада басталған өмір

Октябрь революциясымен құрдас Қалабаев Бөбей ақсақал Сарқырама ауылында орта шаруа отбасында өсті. Ес жиып, ержетіп келе жатқан шағында байлар мен ауқаттылар жаппай кәмпескеленіп, елдің тұрмысы күрт өзгерді. Көп ұзамай ашаршылық басталып, жұрттың көбі тіршілік іздеп тоз-тоз болып, жан-жаққа босып кетті.

Қалабай әйелі мен бала-шағасын ертіп, Шаянның арғы бетіндегі нағашы жұртына жетеді. Бірақ ол жақта да күнкөріс жеңіл болмады: аштықтың салдарынан ол кісі көз жұмды. Араға көп салмай Бөбейдің анасы да қайтыс болып, екі жас бала не істерін білмей, жаман кепеде бірнеше күн паналады.

Балалар үйіне жол

Он беске толмаған Бөбей жеті жасар қарындасын ертіп, Шымкентте ашылған балалар үйіне бет алады. Ақбастау тұсынан асқанда, Шаян жақтан өгіз арбалы орыс адамы жолығады. Қорқып, жол шетінде жылап отырған балаларға әлгі айдаушы қазақша тіл қатып, оларды арбасына мінгізіп алады. Бір күн жол жүріп қонып, Шымкентке жеткізеді.

Жанашыр адам балаларды моншаға түсіріп, жуындырған соң үстілеріне ескілеу болса да таза киім кигізеді. Екі күннен кейін балалар үйіне апарып тапсырады. Өкінішке қарай, Бөбейдің қарындасы көп ұзамай ашаршылықтан кейінгі дерттің салдарынан көз жұмады.

Оқу мен ұстаздыққа басталған қадам

Кейін балалар үйі Арыс қаласына көшіріледі. Сол жерде жүргенінде Бөбейді қорғасын зауытына жолдау үшін ФЗО-ға (кәсіптік оқу) мамандық алуға жібереді. Басшылар оның оқуға бейімділігі мен ынтасын ескеріп, жаңадан ашылған сегіз айлық мұғалімдер курсына жолдама береді.

Сол мектепте қызмет етіп жүрген Айғаныс есімді мұғалимаға үйленеді. Алайда арада екі күн өтпей әскерге шақырылып, тек 1946 жылы ғана елге оралады.

Соғыс жолы: Берлинге дейін

Армия қатарына қабылданған бойда Бөбей 45 мм зеңбірек есептобының командирі болады. Сол қарумен майдан шебінде шайқасып, Берлинге дейін жетеді. Берлин алынған айда партия қатарына өтеді. Сталиннің бұйрығымен «Қызыл Ту» орденімен марапатталып, арнайы грамотамен атап өтіледі.

Бейбіт күндегі қызмет және азаматтық ерлік

Соғыстан аман-есен оралған соң, Бөбей аға елдің тыныс-тіршілігіне араласып, бейбіт еңбекке көшеді. Партияның нұсқауымен ер жүрек азамат ішкі істер қызметіне жіберіледі.

1949: мемлекет қаржысын ұрлаған қашқынның ізі

Задария ауылында қызмет етіп жүрген кезде МТС-тің аға есепшісі Далабаева мемлекетке тиесілі ірі көлемдегі қаржыны алып, ізін суытқаны белгілі болады. Қашқынның ізіне түсу тапсырмасы Бөбей ағаға жүктеледі. Ол күн-түн демей іздестіріп жүріп, 1949 жылдың күзінде ұрыны Арыс қаласынан ұстайды.

1952: жоғалған тұлпарды қайтарған түн

1952 жылы Задария елді мекенінен ауылдың бетке ұстар жүйрік аты жоғалып кетеді. Сұрастыра келгенде, ұры Сарқырама маңында жүр деген хабар жетеді. Бөбей аға кешқұрым атқа қонып, түн жарымда ауыл шетіндегі Қамбашы диірменіне келеді. Шай үстінде мән-жайды анықтап, ұрының ауылда екеніне көзі жеткен соң түнделетіп әрекет етеді.

Таң ата конторға келіп, сол жерде отыратын ұрының туысына хабар беріп, ұрланған атты өз орнына қайтарып қояды. Бұл да — көзі ашық, елдің бірлігіне қызмет еткен азаматтың жерлестеріне көрсеткен көмегі еді.

Құрметпен өткен ғұмыр

Абыроймен зейнетке шыққан Бөбей аға Балықшыдағы «ПМК-2» құрылыс ұйымында шамамен он жыл партком хатшысы болып қызмет атқарды. Кейін ауыл ақсақалдар ұйымына жетекшілік етті. Алматыдағы ұлдарының өтінішімен Талғар қаласына қоныс аударып, қалған ғұмырын сол жерде өткізді.