Миға шабуыл Сен табиғатты қалай түсінесің
Экологияға жауапкершілік: Жер-ананы жасыл етіп сақтайық
Маңғыстау облысы, Бейнеу ауданы, Бейнеу кешкі мектебі КММ-нің информатика пәні мұғалімі Анебаева Ирина Орпабековнаның жетекшілігімен өткізілген тәрбие сағатының негізгі өзегі — табиғатты аялау, сақтап-қорғау және экологиялық сананы күшейту.
Мақсаты
- Табиғаттың адам өміріндегі маңызын насихаттау.
- Оқушыларды табиғатты аялауға, сақтап-қорғауға үлес қосуға жұмылдыру.
- Мейірбандыққа тәрбиелеу, экологиялық білімді молайту.
Көрнекіліктер
- Мақал-мәтелдер
- Фотомонтаж
- Экологиялық ахуал туралы жаңартылған деректер
Ұйымдастыру: «Миға шабуыл»
Сұрақ: «Сен табиғатты қалай түсінесің?» Әр оқушы өз ойын ортаға салып, табиғат туралы жеке пікірін білдіреді.
Оқушылар пікірі және әдеби дәйектер
1-оқушы. Мағжан Жұмабаевтан үзінді
Жаратылдым топырағыңнан — сен түбім,
Жалғаны жоқ, бәрі сенен жан-тәнім.
Сенен басқа жерде маған қараңғы,
Жарық болар Шолпан, Айым, сен — күнім.Тәтті суың ауызымнан еш кетпес,
Қалың нуың, қар суына жер жетпес.
Кең далаңда ойын ойнап қалсамшы,
Жазу болып адамзатқа ер жетпес.
2-оқушы. Бауыржан Момышұлының ойы
«Сұлулық дегеннің тамыры табиғаттануда жатыр. Гүлге “сұлу емессің” деп айта алмаймыз — ол табиғаттың сұлулығы. Аңдар мен құстардың да сұлулығы бар. Демек, сұлулық — табиғаттың көркі». Сонымен бірге, табиғатқа қарсылық етуді күнә деп бағалап, табиғат сұлулығын сезіне білудің және оны аялаудың қажеттігін ескертеді.
Мұғалім сөзі: бүгінгі экологиялық түйткіл
Қазіргі таңда экология мәселесі бүкіл адамзатты ойландырып отыр. Арал мен Балқаш тағдыры, Семей полигоны секілді өзекті экологиялық проблемалар туралы оқушылар пікір алмасады. Сондай-ақ медицина деректері шолынып, қоршаған орта ахуалының түрлі аурулармен байланысы жайлы материалдар талқыланады.
Талқыланған тақырыптар
- Аймақтық экологиялық дағдарыстар (Арал, Балқаш, Семей)
- Қоршаған орта мен денсаулық байланысы
Негізгі ой
Экология — тек табиғат туралы әңгіме емес, ол адамның өмір сапасы, денсаулығы және ұрпақ болашағы туралы жауапкершілік.
3-оқушы. Арал–Балқаш туралы толғаныс
Арғы күннен арманын тосқан әлі,
Арал — Балқаш — қазақтың қос жанары.
Бірі кетсе... орындай аққан көздің,
Үңірейіп біреуі бос қалады.
4-оқушы. Халық даналығы және аңыз
Халық ауыз әдебиетінде табиғатқа жанашырлықты танытатын аңыз-әңгімелер көп. Соның бірі — ақыл иесі Төле би туралы аңыз. Бұл оқиға табиғатқа қамқор болудың адамгершілік өлшем екенін ұғындырады.
5-оқушы. Сырбай Мәуленовтің «Қарлығаш би» жырынан
Жалбарынар жайым жоқ жау алдында,
Балапандар қанша бар қарауымда.
Сол жетімдер ұшуға жарағанша,
Сыртқа шықпай тұрамын қарауылда.Қарлығаш би атандым сол үшін де,
Батыр болсаң, жайратып жүре бер сен,
Жалғыз шалды кездескен жол үстінде.
Бұл аңыз бен жыр жолдары әр азаматқа өнеге боларлық тағылымды, өрелі тәрбиені айқын көрсетеді.
6-оқушы. Мейірім мен жауапкершілік туралы өсиет
Ұя бұзба, жұмыртқаға тиме! — деп,
Ұрысушы еді менің анам күйгелек.
Жас шыбықты сындырма, — деп ұрысатын,
Шыққанымда тұлпарымды жетектеп.Ұя бұзба! Бұзба! — деймін балама,
Өсиетің қандай ғажап, жан ана!
Тал-теректі тамырымен қиятын,
Тас жүректер әлі де бар арада.«Бұзба!» — дейді аспан түгел, жер түгел!
Сол өтініш анамды еске келтіреді.
Анам болып Ұлы Отаным сөйлейді,
Бұзылмасын дүниеде жер түгел!
Осы бөлімде табиғат туралы мақал-мәтелдермен де жұмыс жүргізіледі.
7-оқушы. Қорқыт ата өсиеті
Қорқыт атадан қалған өсиет сөздерде: «Қара тауларың құламасын, саялы ағаш сынбасын, қанаттарың қырқылмасын» деген терең мағына бар. Бұл — айналаңды аялай біл, тіршілікке қамқор бол деген аталы сөз.
8-оқушы. Қашаған ақынның ағаш туралы ойы
Жаның сая табатын,
Орман болған бұл ағаш.
Қорыққанда жалғызға,
Қорған болған бұл ағаш.Нәсіп болған бұл ағаш,
Бесік болған бұл ағаш.
Найзасына батырдың,
Сап та болған бұл ағаш.Қаріп пенен қасірге,
Қуат болған бұл ағаш.
9-оқушы. Сегіз Сері Шақшақұлының толғауынан
Сулы-нулы болмаса, көлдің көркі бола ма?
Қаз-үйрегі болмаса, көлдің көркі болар ма?
Дуадағы болмаса, шөлдің көркі болар ма?
Орман тауы болмаса, жердің көркі болар ма?Көк шалғында болмаса, өлкенің көркі болар ма?
Жайқалмаса жапырақ, талдың көркі болар ма?
Жайылымы болмаса, малдың көркі болар ма?
Қорытынды
Табиғатқа сүйіспеншілік — тек сөз емес, күнделікті іс-әрекет. Әдебиет пен халық даналығы адамды мейірімге тәрбиелеп қана қоймай, Жер-ана алдындағы жауапкершілікті еске салады. Табиғатты аялау — болашақты сақтау.