Жануарлар жауынан қалай құтылатынын өздерің әңгімелеп, талқылаңдар
Тірі ағзаларға тән ортақ белгілер және жануарлардың ерекшеліктері
Жануарлар өсімдіктерден өздеріне ғана тән маңызды ерекшеліктері арқылы ажыратылады. Төменде жануарларға тән негізгі белгілер жүйелі түрде берілген.
Дайын органикалық заттармен қоректенуі
Жануарлар дайын органикалық заттармен қоректенеді. Яғни, ағзаға қажет қоректік заттарды — нәруызды, көмірсуды, майларды — өсімдіктерден немесе басқа тірі ағзалардан алады.
Негізгі ой
Жануарлар өз қорегін өздері «жасамайды», дайын күйінде пайдаланады.
Белсенді қозғалысы
Жануарлардың көпшілігі белсенді қозғалады: бір жерден екінші жерге орын ауыстырады (отырықшы түрлері де кездеседі). Мысалы, қанқыз бүгін бір жерде байқалса, ертең дәл сол орыннан табылмауы мүмкін — ол жорғалап немесе ұшып кетеді.
Өсімдіктермен салыстыру
Өсімдік көбіне бір орында өседі, ал оның тұқымдары ғана түрлі жолмен таралады.
Мүшелер мен мүшелер жүйесінің болуы
Көптеген жануарларда ас қорыту, тыныс алу, зәр шығару қызметтерін атқаратын, сондай-ақ сыртқы ортамен қарым-қатынасты реттейтін арнайы мүшелер мен мүшелер жүйесі болады.
Маңызы
Бұл жүйелер ағзаның өмір сүруін қамтамасыз етіп, сыртқы әсерге жауап беруін жеңілдетеді.
Дене симметриясы: қозғалыс пен бейімделудің кілті
Екі жақты симметрия
Жануарлардың көпшілігінің денесі екі жақты симметриялы болады: дененің оң және сол жағындағы мүшелер жұптасып орналасып, ұқсас қызмет атқарады. Мұндай құрылым алға және жан-жаққа еркін қозғалуына қолайлы.
- Қоректі ұстау, жауға шабуыл жасау немесе қорғану мүшелері көбіне дененің алдыңғы бөлігінде шоғырланады.
- Айналаны бағдарлауға көмектесетін негізгі сезім мүшелері де алдыңғы бөлімде орналасады.
Сәулелі симметрия
Аз қозғалатын жануарлардың дене пішіні көбіне жұлдыз, шатыр немесе өсімдік гүліне ұқсайды. Мысалы, теңіз жұлдызының денесі сәулелі симметриялы: ортасынан әр тармағына ойша сызық жүргізсе, денесі бірдей бес бөлікке бөлінеді.
Неліктен тиімді?
Сәулелі симметрия баяу қозғалатын немесе су түбіндегі қатты заттарға жабысып тіршілік ететін жануарларға қоректі қай жақтан келсе де сезіп, ұстауға және қауіп төнсе, қорғануға мүмкіндік береді.
Ойлануға тапсырма
Жануарлар жауынан қалай құтылады? Өздерің білетін өмірлік мысалдарды келтіріп, талқылаңдар: жасырыну, қашу, түсін өзгерту, қорғаныш қабығы, ескерту түсі немесе топтасып қорғану сияқты тәсілдерді еске түсіріңдер.