Қазақтың бай тілі - бар қазынасы көркем әдебиетінде
Наданмен қас болғанша, кітаппен дос бол
Бүгінде кітап оқитын адамдар саны кеңес дәуіріндегідей көп емес. Сол кезеңде оқу мәдениеті жоғары болғанымен, қатаң цензурадан өткен кітаптар ғана қолжетімді еді. Сондықтан көпшілік ой еркіндігіне толық жете алмады: көп оқыса да, таңдау құқығы шектеулі болды.
Қазір, керісінше, кітап түрі өте көп: қазақша, орысша, ағылшынша. Сөрелер толы. Алайда кейде кітап таңдауда мазмұннан гөрі сыртқы мұқабаға, жылтыр безендіруге, атауына көбірек мән берілетіндей көрінеді. «Сырты бүтін, іші түтін» дегендей, мән-мағынасы жұтаң жылтырауық дүниелер журналдармен шектелмей, кітаптарға да ауысып бара жатқан жоқ па?
Ең маңыздысы — мазмұн
Кітап оқитын жастар бар. Бірақ кітапты сыртқы әсемдігіне қарап емес, ішкі мазмұнына қарап таңдаған дұрыс. Жақсы кітап оқу — ақылды адаммен сырласқанмен бірдей.
Кітап — қоғам, кітап — айна
Л. Н. Толстой: «Кітап оқу — ақылды адаммен сырласқанмен бірдей».
Н. И. Пирогов: «Кітап дегеніміз – қоғам. Жақсы кітап жақсы қоғам тәрізді сезім мен санаңды нұрландырады, көркейтеді. Сен қай кітаптарды оқығаныңды айтшы, мен сенің кім екеніңді айтып берейін».
Иә, адамның қандай екенін оқыған кітаптары арқылы да тануға болады. Өйткені оқыған кітабың — өз ойыңның, талғамыңның, дүниетанымыңның бір бөлшегі. Кітап — тек досың емес, ұстазың да, ақылшың да.
Оқу мәдениеті неге әлсіреп барады?
Қазіргі кезде том-том кітап құшақтап, кітапханаға жиі баратын адамдарды сирек кездестіреміз. Мерекелерде де бір-біріне кітап сыйлау азайды. Соның салдарынан жастардың еркін ойлауына, ауызекі тілде көркем әрі дәл сөйлеуіне кедергі көбейгендей.
Қызығушылықтың азаюы
Өкінішке қарай, кітапқа деген өз бетімен қызығушылық бәсеңдеп барады.
Цифрлық алаңдатушылар
Бұған ғаламтор, компьютер секілді құралдардың әсері бар деп ойлаймыз: назарды тез бөліп, ұзақ оқуға шыдамды азайтады.
Теледидарға үйірлік
Көп жастар кітаптың орнына теледидарға көбірек көңіл бөледі. Нәтижесінде кітап оқу кейінге ысырылып қалады.
Қазіргі таңдағы ғаламтор, компьютер, теледидар — кітап оқуға кедергі келтіретін ең ықпалды факторлардың бірі.
Қазақ тілі мен әдебиет — ұлт қазынасы
Қазақтың бай тілі — көркем әдебиеттегі ұшан-теңіз қазына. Әр ұлттың әдебиеті мен тілі ең алдымен сол ұлттың өзіне керек. Сондықтан қоғам алдында тұрған маңызды міндеттің бірі — жас ұрпақты кітапқа, нақтырақ айтсақ, қазақ тілінде жазылған кітаптарға баулу.
Естен шығармайық
Кітап — ойды тәрбиелейді, тілді байытады, талғамды қалыптастырады. Оқуға қайта бет бұру — жеке адамның да, тұтас қоғамның да мәдени деңгейін көтеретін ең сенімді жолдардың бірі.
Амангүл Зияқажықызы