Жамбыл театры. туралы
Жамбыл театрының қалыптасу жолы
Бүгінгі өскелең ұлттық сахна өнерінің шежіресіне өз үлесін қосып келе жатқан шығармашылық ұжымдардың бірі — Жамбыл облыстық Абай атындағы қазақ драма театры. Әр театрдың өзіне тән құрылу тарихы, ұйымдасу кезеңі, бастан өткерген қиындықтары мен бағындырған белестері бар. Осы кәсіби ұжымның қалыптасқанына да қырық жылға жуық уақыт болғаны айтылады.
Театрдың шығармашылық жолындағы ерекше белес — 1966 жылы Алматы көрерменімен алғаш рет жүздесуі. Бұл оқиға театр шежіресіндегі ең қуанышты сәттердің бірі ретінде бағаланады.
1936: шешім қабылдануы және алғашқы шымылдық
1936 жылғы 5 қаңтарда Әулиеата (қазіргі Жамбыл) аудандық партия комитеті мен халық депутаттары Кеңесінің атқару комитеті бірлескен мәжілісінде колхоз-совхоз театрын ұйымдастыру туралы қаулы қабылдайды. Ал театр шымылдығы 1936 жылғы 16 наурыз күні Б. Майлиннің «Келін мен шешей» және К. Қырқымбаевтың «Келіншек» атты бір актілі комедияларымен ашылды. Спектакльден кейін көрермендерге үлкен концерт ұсынылған.
Алғашқы труппа және есімдерге құрмет
Алғашқы труппа небәрі тоғыз өнерпаздан құралды. Олардың қатарында ҚР-ның халық артисі Шәріпбай Сәкиев, Молдаш Сәкиев, құрметті демалыстағы Сәти Үмбетбаев, Сара Абызбаева, Жомарт Абызбаев, Сатылған Атамқұлов, Тәжімет Әлмұхамедов, Отарбай Тұрымқұлов және кейінірек қазақ драма театрынан келген ҚР-ның еңбек сіңірген артисі Мұхаметқали Табанов болды.
Қуаныш пен қиындықты қатар бөліскен осы өнер қарлығаштарының есімдері көрермен жадында ерекше ілтипатпен аталады.
Ұжымның алғашқы режиссерлері — Р. Әбдірахманов, Майтанов, Ж. Арғынбаев.
Алғашқы репертуар: идея және қоғам
1936–37 жылдары театр сахнасында Б. Майлиннің «Талдаңбайдың тәртібі» мен «Көзілдірігі», Е. Ерданаевтың «Мақалбайы», А. Шаниннің «Боталысы», Ғ. Мұстафиннің «Совет қызы», сондай-ақ М. Әуезовтің «Еңлік-Кебегі» мен «Шекарасы» қойылып, көрермен көңілінен шығады.
Көтерілген тақырыптар
- Көтеріліске дейінгі қазақ ауылының ауыр тұрмысы
- Ескі әдет-ғұрыпты әшкерелеу
- Әйел теңдігін насихаттау
- Ескі мен жаңаның тартысы
Шығармашылық бағыты
Репертуардың идеялық мазмұны уақыт талабымен сабақтасып, қоғамдағы өзгерістерді сахна тілімен түсіндіруге, жаңа дүниетанымды орнықтыруға қызмет етті.
1940: облыстық театрға айналу және кәсіби өсу
1940 жылы колхоз-совхоз театры Жамбыл облыстық драма театры болып қайта құрылды. Бұған дейін, 1938 жылдары ұжымға М. Жұмағұлов, Қ. Қасымбеков, Ә. Абланов, Тайшықов, К. Кірғабақов, Ы. Жарболов, Х. Нарбутин, А. Сапарбеков қосылды. Соғыс жылдарының басында келген К. Сәкиев те сахналық ұстаздарынан актерлік шеберлікті меңгеруге белсене кірісті.
Труппа арасынан режиссураға бейімімен танылған Ш. Сәкиев, М. Табанов, Ы. Жарболовтар да бірқатар спектакль қоюға атсалысты.
Күрделі драматургияға бетбұрыс
Кейінгі жылдары театр репертуарынан М. Әуезовтің «Түнгі сарын», «Айман-Шолпан», Ғ. Мүсіреповтің «Қозы Көрпеш–Баян сұлу», «Амангелді» пьесаларының орын алуы ұжымның өсіп-жетілгенін, күрделі сахналық өнерді меңгеруге бет алғанын айқын көрсетті.
Гастроль мәдениеті: театрдың халыққа жақындауы
Театр тек қала көрерменімен шектелмей, таңдаулы спектакльдерін аудан, колхоздарды аралай жүріп ұсынды. Осылайша облыс еңбекшілеріне мәдени қызмет көрсетіп, көпшілік сүйіспеншілігіне бөленді. Әсіресе Сарысу, Талас, Шу, Меркі, Луговой аудандарындағы гастрольдер айрықша табысты өтті.
Соғыс жылдары: сахнаның тоқтамаған тынысы
Қаһарлы соғыс жылдарында да театр жұмысы тоқтаған жоқ. Труппа құрамындағы көптеген жас артистер майданға аттанды. Қысылтаяң ауыр күндерде ұжым пьесалар қойып, шығармашылық еңбектің өнегесін танытты.
Соғыс тақырыбындағы қойылымдар
Бұл кезеңде М. Әуезовтің «Отан үшін!», «Сын сағатта», М. Әуезов пен Ә. Әбішевтің «Намыс гвардиясы» сияқты шығармалар сахнаға жол тапты. (Берілген мәтін осы тұста үзіліп қалады.)