Тұра тұрыңдар

Бағанадағы радио және балалардың тына қалатын сәті

Бағана басында тұрған үлкен радио: «Қазалыдан сөйлеп тұрмыз. Жергілікті уақыт…» деп бастай бергенде, ойнап жүрген кішкентай балалардың шуылы сол сәтте-ақ тына қалатын. Олар бір-біріне дауыстап: «Тұра тұрыңдар! Тұра тұрыңдаршы! Қазалыдан сөйлеп жатыр!» деп, ойындарын тоқтата салатын еді.

Радиодан естілетін диктордың үні кәсіби дикторлардан кем түспейтін. Мұны естіген жұрт та мойындайтын. Бірақ балалардың тына қалуының сыры тек дауыстың әдемілігінде немесе радионың «Қазалыдан» сөйлейтінінде емес болатын. Олар дәл қазір майдан хабарын тыңдағалы тұрғандай, өз ауылдарының егін жинаудан қай орында келе жатқанын білгісі келетін. Өйткені бұл мәліметті дәл осы радиодан оқитынын олар анық білетін.

Күйден кейін келетін ең күткен сөйлем

Әуелі радиодан бір сәт екпінді күй төгіліп, бірте-бірте бәсең тартады да, диктордың даусы қайтадан анық естіледі. Сол кезде балалар күткен мәлімет оқылады.

Осы сөз естілген сәтте-ақ балалар ду етіп: «Алақай!» деп қуанып, секіріп кететін. Олар өз ауылдарының егін жинаудан бірінші орында келе жатқанына мәз болатын: «Біздің ауыл бұл жолы да бірінші екен! Өткенде де бірінші еді, орнын бермепті!» деп бір-біріне қайта-қайта айтып, қуанышын бөлісетін.

Әлсін-әлсін қайталанып оқылатын осы мәліметте олардың тілегі біреу еді: ауылдары диктор айтқандай, көш басында қала берсе екен.

Салтанатпен аттанған техникалар

Балалардың қуанышының тағы бір себебі бар-тын: олар егін жинауға аттанып бара жатқан техникаларды өз көздерімен шығарып салған. Дәл сол радио тұрған бағанаға қарама-қарсы, көшенің екінші бетіндегі алаңқайда техникалар сап түзеп тұратын. Тазаланған, майланған, жөнделген — қысқасы, егін науқанына сақадай сай әзір еді.

Техниканы жүргізетін адамдарға сол сәтте басшылар да, жұрт та ақ жол тілейтін. Ал қазір, міне, сол техникалар егін даласында: егін орып жатыр, астық бастырып жатыр, қырманға тасып жатыр. Қаладан көмекке келген тіркемелі көліктер астықты асфальт жолмен алып кетіп жатыр.

Мәліметтің артындағы еңбек: журналист пен дауыс

Осы істің бәрі есепке алынады, қорытындысы шығарылады, сөйтіп мәлімет журналистің қаламында түрленіп, радиохабарға айналады. Аудандық газеттің журналисі дайындаған дерек дәл сол радиода оқылады.

Егер журналист жазған очеркіні дәл осы дауыс оқып шықса, ол аудандық газеттің бетінен өзің оқығаннан да әсерлі естілер еді.

Науқаннан кейінгі қайту: батпаққа малынған салтанат

Егін жинау науқаны аяқталғанда, техникалар ауылға қайта оралады. Бірақ бұл жолы кеткендегідей сән-салтанатпен емес: үздік-создық болып қайтады. Шынжыртабанға батпақ жабысып, түрі де өзгерген.

Үйдей болып, танк секілді арылдап-дарылдап, даланы басына көтеріп келе жатқан шынжыртабанды техника өте бергенде, балалар айғайлап жіберетін: «Бункерге қараңдар! Бункерде жұлдызшалар бар! Ал штурвалда жалауша қадаулы тұр!»

Үйдей техникалар осылайша үздік-создық шеберханасына қарай беттейді. Ендігі міндет — келесі егіске қайтадан сақадай сай тұру.

Ертеңгі мамандар: мектептегі жазу және үлкен армандар

Осы балалардың ішінен кейін техниканың тілін меңгерген ұл-қыздар өсіп шығатыны да анық. Өйткені олардың мектебіндегі бір бөлмеде үлкен әріптермен жазылған сөз ілулі тұратын:

Олар әзірге төменгі сыныпта ғана оқиды. Ал әлгі кабинетке жоғары сыныпқа өткенде барады. Содан соң мамандыққа сай құжат алады. Емтиханын инженер жігіттер келіп қабылдайтын.