Менің бойым таудай
Күш пе, ептілік пе: ормандағы бір даудың түйіні
Орманда қатар мекендеп, бір-бірімен аралас-құралас жүрген піл мен маймыл бір күні өз бойларындағы артықшылықтарын айтып отырып, дауға ұрыныпты.
Даудың басы
Піл мақтаныпты: «Менің бойым таудай. Күшім де көп. Ашулансам, қандай жуан ағаш болса да тамырымен қопарып тастаймын. Ондай қайрат сенде жоқ!»
Маймыл да қалыспапты: «Ал мен ептімін, маған ештеңе бөгет бола алмайды. Ағаштан ағашқа ырғып, ну орманның арасымен сырғанап жүре беремін».
Екеуі ұзақ таласып, бірінің сөзіне бірі көнбепті. Өзара келісімге келе алмаған соң, төрелік айтатын біреуді іздейді.
Ақылгөй үкіге жүгіну
Олар жуан еменнің қуысында отырған үкіге барып, таластарына төрелік сұрайды. Маймыл: «Күш-қайрат үстем бе, әлде ептілік үстем бе?» — деп мәселені төтесінен қояды.
Үкі ойланып тұрып: «Мұны іс үстінде сынап көруім керек. Кесімді содан кейін айтамын», — дейді.
Сынақ шарты
Үкі шартын түсіндіреді: «Өзеннің арғы бетіне өтіңдер. Қалың ағаштың ішінде биік өсіп тұрған алма ағашы бар, жемісі дәл қазір уылжып піскен. Екеуің де барып, сол алма ағашынан алма әкеліңдер. Алманы көрген соң төрелігімді айтамын».
Өзеннің сыны: күштің керегі
Екеуі өзенге жетсе, су арнасына сыймай, тасыған, ағыны қатты екен. Маймыл өтуге шамасы келмей, мұңаяды. Сонда піл: «Кел, менің жотама мін. Ағыс мені ағызып кете алмайды» — дейді.
Маймыл пілдің жотасына мініп алады. Піл өзенді қақ жарып, қиналмай арғы бетке өтеді.
Алма ағашының сыны: ептіліктің керегі
Арғы беттегі алма ағашы зәулім биік болып шығады. Жеміс мойын жетпейтін биікте. Піл қанша созылса да, тұмсығына бірде-бір алма ілінбейді. Піл мұңайып қалады.
Сонда маймыл: «Мұңайма. Мен өрмелеп шығамын да, алмаларды төменге түсіремін. Сен жинай бер», — деп жұбатады.
Маймыл бұтақтан бұтаққа секіріп, ағаштың басына шығып, алмаларды үзіп жерге тастайды. Піл теріп, бір жерге үйіп қояды.
Кері қайту
Алмалар жиналған соң, екеуі қайтып жолға шығады. Өзенге келгенде маймыл алмаларын құшағына қысып, тағы да пілдің жотасына мінеді. Піл оларды аман-есен бергі бетке өткізеді.
Үкінің төрелігі
Үкі алдымен маймылдан сұрайды: «Ағыны қатты өзеннен қалай өттің?» Маймыл: «Мені піл жотасына мінгізді», — деп шынын айтады.
Үкі пілден сұрайды: «Биік ағаштың басындағы жеміске қалай жеттің?» Піл: «Менің бойым жетпеді. Маймыл өрмелеп шығып, алмаларды түсірді. Мен жинадым», — дейді.
Сонда үкі түйінін айтады: күштен де, ептіліктен де үстем нәрсе — біріңе-біріңнің көмегің.
«Тек күшпен де, тек ептілікпен де пайда аз. Біріңе-бірің жәрдемдеспегенде, екеуің де алма алып келе алмас едіңдер. Демек, күш пен ептілік қабысқанда ғана іс алға басады: күшің бар да ебің жоқ болса, ебің бар да күшің жоқ болса — бәрі бос әурешілік, еңбегің зая», — дейді.
Өсиет
Үкі соңында екеуіне де ескерту жасайды: «Піл, күшіңе сеніп даурықпа. Маймыл, ептімін деп бөспе. Әрқашан біріңе-бірің осылай жәрдемдесіп жүріңдер».
Піл мен маймыл үкінің сөзіне бас шұлғып, ақылын құптайды.